<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X31n0608"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 608 法花经知音</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 608 法花经知音</title> <author>明 如愚著</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>7卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">31</idno>.<idno type="no">608</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">法花经知音</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00849"> <charName>CBETA CHARACTER CB00849</charName> <mapping cb:dec="983889" type="PUA">U+F0351</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+(犮-、))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01738"> <charName>CBETA CHARACTER CB01738</charName> <mapping cb:dec="984778" type="PUA">U+F06CA</mapping> <mapping type="unicode">U+246C6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牦-未+牙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01842"> <charName>CBETA CHARACTER CB01842</charName> <mapping cb:dec="984882" type="PUA">U+F0732</mapping> <mapping type="unicode">U+347A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>俊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[仁-二+(隹/乃)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02439"> <charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName> <mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04625"> <charName>CBETA CHARACTER CB04625</charName> <mapping cb:dec="987665" type="PUA">U+F1211</mapping> <mapping type="unicode">U+20BB3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[上/口]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04635"> <charName>CBETA CHARACTER CB04635</charName> <mapping cb:dec="987675" type="PUA">U+F121B</mapping> <mapping type="unicode">U+2E814</mapping><mapping type="normal_unicode">U+22305</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>廛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(序-予+墨)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06669"> <charName>CBETA CHARACTER CB06669</charName> <mapping cb:dec="989709" type="PUA">U+F1A0D</mapping> <mapping type="unicode">U+2DFB9</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[瞀-矛+牙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16078"> <charName>CBETA CHARACTER CB16078</charName> <mapping cb:dec="999118" type="PUA">U+F3ECE</mapping> <mapping type="unicode">U+22349</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(白-日+田)/廾]</value></charProp></char> <char xml:id="CB21392"> <charName>CBETA CHARACTER CB21392</charName> <mapping cb:dec="1004432" type="PUA">U+F5390</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[口*嵩]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-09-14T14:54:44"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338a" n="0338a"/> <lb ed="X" n="0338a01"/> <lb ed="X" n="0338a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 608-A 妙法莲花经知音序</cb:mulu><head>No. 608-A <lb ed="X" n="0338a03"/><lb ed="R049" n="0425a01"/> 妙法莲花经知音序</head> <lb ed="X" n="0338a04"/> <lb ed="X" n="0338a05"/><lb ed="R049" n="0425a02"/><byline cb:type="author">金陵石头庵学无学僧江夏如愚譔</byline> <lb ed="X" n="0338a06"/><lb ed="R049" n="0425a03"/><p xml:id="pX31p0338a0601">诸<persName>佛</persName>说法。如慈父之教爱子。略无毫忽隐慝。知无不 <lb ed="X" n="0338a07"/><lb ed="R049" n="0425a04"/>言。言无不尽。亦如明师之训蒙徒。此不喩又取诸彼。 <lb ed="X" n="0338a08"/><lb ed="R049" n="0425a05"/>务得为子弟者解。所以教训而後止。如是则何用其 <lb ed="X" n="0338a09"/><lb ed="R049" n="0425a06"/>屋中架屋钵上安柄。更註疏讲说者哉。盖<persName>佛</persName>法来自 <lb ed="X" n="0338a10"/><lb ed="R049" n="0425a07"/>西域。其言有不免华梵兼用。其義有不免即世出世 <lb ed="X" n="0338a11"/><lb ed="R049" n="0425a08"/>之差别。是以诸大菩萨。乘悲愿力。来生此土。或示身 <lb ed="X" n="0338a12"/><lb ed="R049" n="0425a09"/>为国王大臣。或示身为长者居士。或示身为沙门释 <lb ed="X" n="0338a13"/><lb ed="R049" n="0425a10"/>子。留神内典。若译文者。若註疏者。若兴供养者。若颛 <lb ed="X" n="0338a14"/><lb ed="R049" n="0425a11"/>讲说者。无非受<persName>佛</persName>付嘱之人也。又岂有彼此是非之 <lb ed="X" n="0338a15"/><lb ed="R049" n="0425a12"/>优劣哉。第受<persName>佛</persName>付嘱时。比当有情愿不情愿者之不 <lb ed="X" n="0338a16"/><lb ed="R049" n="0425a13"/>同致。虽来生此土。其护持流通。固有其浅深。深者如 <lb ed="X" n="0338a17"/><lb ed="R049" n="0425a14"/>子干父事。知父之家业为<anchor xml:id="nkr_note_add_0338a1701" n="0338a1701"/><anchor xml:id="beg0338a1701" n="0338a1701"/>己<anchor xml:id="end0338a1701"/>有。虽吃苦不懈也。浅者 <lb ed="X" n="0338a18"/><lb ed="R049" n="0425a15"/>如侠人作事。不过完其当时。受<persName>佛</persName>付嘱。一时之人情 <lb ed="X" n="0338a19"/><lb ed="R049" n="0425a16"/>耳。以故註疏者。揭日月而行。而览之者。转播糠而昧 <lb ed="X" n="0338a20"/><lb ed="R049" n="0425a17"/>目矣。讲说者。击鼓而求亡子。而听之者。且呼鼠而为 <lb ed="X" n="0338a21"/><lb ed="R049" n="0425a18"/>璞矣。是经本明。而註者晦之。人本知。而说者愚之。求 <lb ed="X" n="0338a22"/><lb ed="R049" n="0425b01"/>其为爱子。而不为蒙徒不可得矣。余见妙法莲花一 <lb ed="X" n="0338a23"/><lb ed="R049" n="0425b02"/>经。文虽平易。義实奇绝。事虽明直。理诚玄奥。虽曰匪 <lb ed="X" n="0338a24"/><lb ed="R049" n="0425b03"/>雕匪饰。而一大时教。极雕饰之玄文。无以逾一大时 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338b" n="0338b"/> <lb ed="X" n="0338b01"/><lb ed="R049" n="0425b04"/>教。辟夫三场擧子捔试之文。无不尽其心力。衒其抱 <lb ed="X" n="0338b02"/><lb ed="R049" n="0425b05"/>负。颜其藻丽。极其致趣。而奇中求奇。明中索明。唯恐 <lb ed="X" n="0338b03"/><lb ed="R049" n="0425b06"/>主试者之不知其妙且中矣。唯此妙莲花王。则如出 <lb ed="X" n="0338b04"/><lb ed="R049" n="0425b07"/>榜唱名之文。不假藻绘雕饰。但曰第一名某人。第二 <lb ed="X" n="0338b05"/><lb ed="R049" n="0425b08"/>名某人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0338b0501" n="0338b0501"/><anchor xml:id="beg0338b0501" n="0338b0501"/>已<anchor xml:id="end0338b0501"/>。又一大时教。如做官者考续之贤否。或 <lb ed="X" n="0338b06"/><lb ed="R049" n="0425b09"/>荐或黜。必用品藻修饰。唯此金刚王宝觉。则如奉 <lb ed="X" n="0338b07" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0425b10"/>圣旨之文。不藉委曲都俞。但曰是。或曰有。点者用而 <lb ed="X" n="0338b08"/><lb ed="R049" n="0425b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0338b0801" n="0338b0801"/><anchor xml:id="beg0338b0801" n="0338b0801"/>已<anchor xml:id="end0338b0801"/>。然而得一是。与一唱名者。其先之文藻始有甲乙 <lb ed="X" n="0338b09"/><lb ed="R049" n="0425b12"/>超擢。否则向之工于艳丽。令尽归之。空花泡影。奚用 <lb ed="X" n="0338b10"/><lb ed="R049" n="0425b13"/>哉。是以此经。独以授记诸声闻。名某某之<persName>佛</persName>者。为诸 <lb ed="X" n="0338b11"/><lb ed="R049" n="0425b14"/><persName>佛</persName>出世之一大事因缘也。俾众生开示悟入<persName>佛</persName>之知 <lb ed="X" n="0338b12"/><lb ed="R049" n="0425b15"/>见。为最後之极谈者也。夫一大时教。不曰一切众生 <lb ed="X" n="0338b13"/><lb ed="R049" n="0425b16"/>皆有<persName>佛</persName>性乎。不曰始知众生本来成<persName>佛</persName>乎。然未实知 <lb ed="X" n="0338b14"/><lb ed="R049" n="0425b17"/>所成何<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>为何人。出何时劫。據何国土。有何眷属。 <lb ed="X" n="0338b15"/><lb ed="R049" n="0425b18"/>说何<persName>佛</persName>法。复转记何人。此泛言读书者。皆可登第做 <lb ed="X" n="0338b16"/><lb ed="R049" n="0426a01"/>官之谓也。寧如此经。实授舍利弗等万二千声闻。成 <lb ed="X" n="0338b17"/><lb ed="R049" n="0426a02"/><persName>佛</persName>十号劫国莊严之显记欤。弥勒虽尝记于阿含。弥 <lb ed="X" n="0338b18"/><lb ed="R049" n="0426a03"/>勒乃菩萨。非此经之记诸声闻也。此诚<persName>佛</persName>法中。奉圣 <lb ed="X" n="0338b19"/><lb ed="R049" n="0426a04"/>旨出榜唱名之经。一大时教奚可类焉。一大时教诚 <lb ed="X" n="0338b20"/><lb ed="R049" n="0426a05"/>开花也。若此经者则结果矣。由诸声闻初不信自心 <lb ed="X" n="0338b21"/><lb ed="R049" n="0426a06"/>作<persName>佛</persName>。致<persName>佛</persName>有四十年之含忍。由将有作<persName>佛</persName>之機动故。 <lb ed="X" n="0338b22"/><lb ed="R049" n="0426a07"/>含忍不住。直得放光动地三周九喩而说焉。由说之 <lb ed="X" n="0338b23"/><lb ed="R049" n="0426a08"/>中。以平易而彰。奇绝幽玄。故俾人视之。似澹而实深。 <lb ed="X" n="0338b24"/><lb ed="R049" n="0426a09"/>有味乎其旨也。天台岂不玄乎。未识玄于此。温陵岂 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0338c" n="0338c"/> <lb ed="X" n="0338c01"/><lb ed="R049" n="0426a10"/>不要乎。未知要于是。诸方讲白文者。岂不曰讲经之 <lb ed="X" n="0338c02"/><lb ed="R049" n="0426a11"/>大義乎。而未达夫大義在授记。吾人当来成<persName>佛</persName>。劫国 <lb ed="X" n="0338c03"/><lb ed="R049" n="0426a12"/>莊严之<persName>佛</persName>知见耳。<persName>佛</persName>知见者何。吾心本有之实相也。 <lb ed="X" n="0338c04"/><lb ed="R049" n="0426a13"/>吾心本有之实相者何。经中或名眉间白毫光。或名 <lb ed="X" n="0338c05"/><lb ed="R049" n="0426a14"/>不时出之优钵罗。或名火宅门外白牛车。或名长者 <lb ed="X" n="0338c06"/><lb ed="R049" n="0426a15"/>室中大宝藏。或名普雨三草二木之甘露。或名权变 <lb ed="X" n="0338c07"/><lb ed="R049" n="0426a16"/>过现未来之化城。或名繫衣裡之明珠。或名见泥边 <lb ed="X" n="0338c08"/><lb ed="R049" n="0426a17"/>之近水。或名多宝塔。或名三净土。或名<name role="" type="person">阿私陀</name>之仙 <lb ed="X" n="0338c09"/><lb ed="R049" n="0426a18"/>人。或名娑伽罗之龙女。或名四行之安乐。値大功者 <lb ed="X" n="0338c10"/><lb ed="R049" n="0426b01"/>赏髻珠。或名恒沙之弟子。遇父归者增寿命。或名分 <lb ed="X" n="0338c11"/><lb ed="R049" n="0426b02"/>别德。或名常不轻。或名<persName>如来</persName>现神力。或名嘱累与菩 <lb ed="X" n="0338c12"/><lb ed="R049" n="0426b03"/>萨。或名肯服药一切众生皆喜见。或名善行医普门 <lb ed="X" n="0338c13"/><lb ed="R049" n="0426b04"/>自在推观音。或名妙音陀罗。或名莊严普贤行。总之。 <lb ed="X" n="0338c14"/><lb ed="R049" n="0426b05"/>三藏十二部。一切修多罗。不出此经之<g ref="#CB21392">𡀢</g>矢也。如愚 <lb ed="X" n="0338c15"/><lb ed="R049" n="0426b06"/>生逢末劫。肤受无闻。邻树索环。固多夙习深愿。乃甘 <lb ed="X" n="0338c16"/><lb ed="R049" n="0426b07"/>自发作。事不假人侠。唯性惭爱子质秉童蒙。不揆才 <lb ed="X" n="0338c17"/><lb ed="R049" n="0426b08"/>难贱而自用。然知<persName>佛</persName>诚慈父。心如直弦。直以<persName>佛</persName>心求 <lb ed="X" n="0338c18"/><lb ed="R049" n="0426b09"/><persName>佛</persName>言。经外不另立其科。恐坐截鹤续凫之愆也。又知 <lb ed="X" n="0338c19"/><lb ed="R049" n="0426b10"/><persName>佛</persName>实明师。言如至宝。直以<persName>佛</persName>言求<persName>佛</persName>心。言虽重而意 <lb ed="X" n="0338c20"/><lb ed="R049" n="0426b11"/>必有在。故値一切繁文赘语。必务究其源本。虽不外 <lb ed="X" n="0338c21"/><lb ed="R049" n="0426b12"/>立其科。亦章句而节目之。见经井井。固自有程。法非 <lb ed="X" n="0338c22"/><lb ed="R049" n="0426b13"/>浪施也。然後依乎牛之天理。而遊刃于技经。肯綮之 <lb ed="X" n="0338c23"/><lb ed="R049" n="0426b14"/>未尝。若其经之来历。自有宣师之序在。若其文之起 <lb ed="X" n="0338c24"/><lb ed="R049" n="0426b15"/>伏。義之浅深次第。具载二十八品之註中。日就月将。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339a" n="0339a"/> <lb ed="X" n="0339a01"/><lb ed="R049" n="0426b16"/>从容卒业。众请灾木。以廣流通。经云一切声闻辟支 <lb ed="X" n="0339a02"/><lb ed="R049" n="0426b17"/><persName>佛</persName>所不能知。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能知之。是以命题曰知音 <lb ed="X" n="0339a03"/><lb ed="R049" n="0426b18"/>者也。诸方有目有趾者。愿必待是而成功。幸无以耳 <lb ed="X" n="0339a04"/><lb ed="R049" n="0427a01"/>当眼。择其善者而从之。则不负昔日灵山对<persName>佛</persName>之发 <lb ed="X" n="0339a05"/><lb ed="R049" n="0427a02"/>愿。而今日此经此註。是为诸方再奉吾 <lb ed="X" n="0339a06" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a03"/><persName>佛</persName>圣旨。重揭成<persName>佛</persName>唱名之榜矣。若其<persName>佛</persName>祖有所不为。 <lb ed="X" n="0339a07"/><lb ed="R049" n="0427a04"/>文字有所不立。果是其人。何嫌躐等计。註成。历地凡 <lb ed="X" n="0339a08"/><lb ed="R049" n="0427a05"/>三郡一邑。始于 <lb ed="X" n="0339a09" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a06"/>南京应天府碧峰寺之石头庵註两品。次于镇江府 <lb ed="X" n="0339a10"/><lb ed="R049" n="0427a07"/>之焦山寺註一品。次于徽州府之松萝庵註四品。次 <lb ed="X" n="0339a11"/><lb ed="R049" n="0427a08"/>于高淳县之淳西庵及韩鄕官止庵精舍。註十五品。 <lb ed="X" n="0339a12"/><lb ed="R049" n="0427a09"/>末复于石头庵。註六品也。历年凡三载有奇。始于 <lb ed="X" n="0339a13" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0427a10"/>万历三十年壬寅夏六月十五日。讫于三十三年乙 <lb ed="X" n="0339a14"/><lb ed="R049" n="0427a11"/>巳秋七月十五日也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0339a15"/> <lb ed="X" n="0339a16"/> <lb ed="X" n="0339a17"/> <lb ed="X" n="0339a18"/> <lb ed="X" n="0339a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 608-B 妙法莲花经弘传序知音</cb:mulu><head>No. 608-B <lb ed="X" n="0339a20"/><lb ed="R049" n="0427b01"/> 妙法莲花经弘传序知音</head> <lb ed="X" n="0339a21"/> <lb ed="X" n="0339a22"/><lb ed="R049" n="0427b02"/><byline cb:type="other">唐 <name role="" type="person">终南山</name>沙门 道宣 述</byline> <lb ed="X" n="0339a23"/><lb ed="R049" n="0427b03"/><byline cb:type="author">明护国金刚寺住持 如愚 著</byline> <lb ed="X" n="0339a24"/><lb ed="R049" n="0427b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">经题</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0339a2401">妙等五字。经题也。弘等三字。據经题立。序题也。今 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339b" n="0339b"/> <lb ed="X" n="0339b01"/><lb ed="R049" n="0427b05"/>先解经题。後解序题。先者诸经命题。须当機请。而 <lb ed="X" n="0339b02"/><lb ed="R049" n="0427b06"/><persName>佛</persName>说之。唯此经题目。自过去日月灯大通智威音 <lb ed="X" n="0339b03"/><lb ed="R049" n="0427b07"/>王等。诸<persName>佛</persName>法中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0301" n="0339b0301"/><anchor xml:id="beg0339b0301" n="0339b0301"/>已<anchor xml:id="end0339b0301"/>是此名。且<persName>佛</persName>在定中。文殊答弥 <lb ed="X" n="0339b04"/><lb ed="R049" n="0427b08"/>勒。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0401" n="0339b0401"/><anchor xml:id="beg0339b0401" n="0339b0401"/>已<anchor xml:id="end0339b0401"/>先言之。及<persName>佛</persName>出定许说。亦莫过拈过去诸 <lb ed="X" n="0339b05"/><lb ed="R049" n="0427b09"/><persName>佛</persName>之旧题。云如是妙法诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>时。乃说之。此妙 <lb ed="X" n="0339b06"/><lb ed="R049" n="0427b10"/>法二字。可见是亲<persName>佛</persName>说者。又云。如优昙钵花时一 <lb ed="X" n="0339b07"/><lb ed="R049" n="0427b11"/>现耳。梵语优昙钵罗。准众经论诗编。当是灵瑞大 <lb ed="X" n="0339b08"/><lb ed="R049" n="0427b12"/>宝靑莲花。则莲花二字。亦是<persName>佛</persName>自喩妙法者<note place="inline">此法喩所 <lb ed="X" n="0339b09"/><lb ed="R049" n="0427b13"/>以名题也</note>。是知题标莲花二字。非目世间寻常所有红 <lb ed="X" n="0339b10"/><lb ed="R049" n="0427b14"/>白莲花。乃经中所云优昙钵灵瑞大宝靑莲花也。 <lb ed="X" n="0339b11"/><lb ed="R049" n="0427b15"/>以大宝靑莲花世间稀有。故经云。譬如优昙花世 <lb ed="X" n="0339b12"/><lb ed="R049" n="0427b16"/>间所稀有。若红白莲花。世岂稀有哉。有则为金轮 <lb ed="X" n="0339b13"/><lb ed="R049" n="0427b17"/>圣王出世之灵瑞也。<persName>佛</persName>以此花喩妙法者。准经文 <lb ed="X" n="0339b14"/><lb ed="R049" n="0427b18"/>全重一时字。以诸<persName>佛</persName>出世。凡说小大三乘之法。顺 <lb ed="X" n="0339b15"/><lb ed="R049" n="0428a01"/>众生機宜。随宜便说。不拘其时。唯此经畅<persName>佛</persName>本怀。 <lb ed="X" n="0339b16"/><lb ed="R049" n="0428a02"/>须时至而说。何则。以此经不说三乘。唯说一乘。然 <lb ed="X" n="0339b17"/><lb ed="R049" n="0428a03"/>一乘即前三乘。三乘元为今之一乘。最难信难解 <lb ed="X" n="0339b18"/><lb ed="R049" n="0428a04"/>故也。不说则<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b1801" n="0339b1801"/><anchor xml:id="beg0339b1801" n="0339b1801"/>已<anchor xml:id="end0339b1801"/>。说则一切声闻辟支<persName>佛</persName>。往日未许 <lb ed="X" n="0339b19"/><lb ed="R049" n="0428a05"/>成<persName>佛</persName>者。今皆得受记作<persName>佛</persName>。即如优昙钵灵瑞大宝 <lb ed="X" n="0339b20"/><lb ed="R049" n="0428a06"/>靑莲花。不出则<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b2001" n="0339b2001"/><anchor xml:id="beg0339b2001" n="0339b2001"/>已<anchor xml:id="end0339b2001"/>。出则定有金轮圣王应世。人民 <lb ed="X" n="0339b21"/><lb ed="R049" n="0428a07"/>寿命国土莊严。皆得增长。故经云。舍利弗当知。诸 <lb ed="X" n="0339b22"/><lb ed="R049" n="0428a08"/><persName>佛</persName>所得法。无量方便力。而为众生说。或说修多罗。 <lb ed="X" n="0339b23"/><lb ed="R049" n="0428a09"/>伽陀及本事。乃至未曾说汝等。当得成<persName>佛</persName>道。所以 <lb ed="X" n="0339b24"/><lb ed="R049" n="0428a10"/>未曾说。说时未至故。今正是其时。决定说大乘。我 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0339c" n="0339c"/> <lb ed="X" n="0339c01"/><lb ed="R049" n="0428a11"/>此九部法。入大乘为本。以此而知。经中法喩训题。 <lb ed="X" n="0339c02"/><lb ed="R049" n="0428a12"/>全重一时字也。题准经名。经是<persName>佛</persName>语。不可违<persName>佛</persName>自 <lb ed="X" n="0339c03"/><lb ed="R049" n="0428a13"/>撰。以方华即果。处染常净。莲有六義。妙有十妙。而 <lb ed="X" n="0339c04"/><lb ed="R049" n="0428a14"/>强解也。以染净因果常即之言。皆四十年前方等 <lb ed="X" n="0339c05"/><lb ed="R049" n="0428a15"/>教中之義。非此经最後极谈。不问染净。等赐白牛。 <lb ed="X" n="0339c06"/><lb ed="R049" n="0428a16"/>不拘久近。皆付家业中。可拟议也<note place="inline">经云。是大长者财富无量。今此 <lb ed="X" n="0339c07"/><lb ed="R049" n="0428a17"/>幼童。皆是吾子。爱无偏黨。我有如是七宝大车。其数无量。应当等心各各与之。不宜差别等。此不拘久近 <lb ed="X" n="0339c08"/><lb ed="R049" n="0428a18"/>皆授记成<persName>佛</persName>之家业证據</note>。此方出其经题之来源。若欲训其義 <lb ed="X" n="0339c09"/><lb ed="R049" n="0428b01"/>理。亦依经自释为愈。经云。诸<persName>佛</persName>随宜说法。此训题 <lb ed="X" n="0339c10"/><lb ed="R049" n="0428b02"/>中法字<note place="inline">四十年前。小大三乘九部之经。便機而谈。故曰随宜</note>。意趣难解。此训 <lb ed="X" n="0339c11"/><lb ed="R049" n="0428b03"/>题中妙字<note place="inline">正法花经云。尔等当信<persName>如来</persName>诚谛所说深经義甚微妙。是也</note>。经中训 <lb ed="X" n="0339c12"/><lb ed="R049" n="0428b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1201" n="0339c1201"/><anchor xml:id="beg0339c1201" n="0339c1201"/>已<anchor xml:id="end0339c1201"/>。又征而释之。云所以者何。随宜所说之法。意趣 <lb ed="X" n="0339c13"/><lb ed="R049" n="0428b05"/>难解。为妙。我以无数方便种种因缘譬喩言词。演 <lb ed="X" n="0339c14"/><lb ed="R049" n="0428b06"/>说诸法。是法非二乘人等思量分别之所能解。唯 <lb ed="X" n="0339c15"/><lb ed="R049" n="0428b07"/>有诸<persName>佛</persName>。乃能知之。所以然者。以诸<persName>佛</persName>所出之世界 <lb ed="X" n="0339c16"/><lb ed="R049" n="0428b08"/>虽不同。而为一大事因缘。开示悟入<persName>佛</persName>之知见则 <lb ed="X" n="0339c17"/><lb ed="R049" n="0428b09"/>同。乃至云。但以一<persName>佛</persName>乘故。为众生说法。无有馀乘 <lb ed="X" n="0339c18"/><lb ed="R049" n="0428b10"/>若二若三。故云妙也。此经中自标自征自释。法之 <lb ed="X" n="0339c19"/><lb ed="R049" n="0428b11"/>为法。妙之为妙。显然无疑之明文也。若准起信论。 <lb ed="X" n="0339c20"/><lb ed="R049" n="0428b12"/>直捷明法与妙者。论云。所言法者。谓众生心。是心 <lb ed="X" n="0339c21"/><lb ed="R049" n="0428b13"/>真如相。即示摩诃衍体故。是心生灭因缘相。能示 <lb ed="X" n="0339c22"/><lb ed="R049" n="0428b14"/>摩诃衍自体相用故。此心既摄世间出世间之法。 <lb ed="X" n="0339c23"/><lb ed="R049" n="0428b15"/>故谓之法。具体相用三大。为诸<persName>佛</persName>本所乘。一切菩 <lb ed="X" n="0339c24"/><lb ed="R049" n="0428b16"/>萨当所乘。觉与不觉之妙用。故谓之妙法。众生一 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340a" n="0340a"/> <lb ed="X" n="0340a01"/><lb ed="R049" n="0428b17"/>明此心法之妙。即父母所生眼等六根。当下便是 <lb ed="X" n="0340a02"/><lb ed="R049" n="0428b18"/>诸<persName>佛</persName>之知见矣。由众生不敢承当<note place="inline">经云。穷子见父有大势力。即怀 <lb ed="X" n="0340a03"/><lb ed="R049" n="0429a01"/>恐怖。悔来至此。乃至云作是念<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a0301" n="0340a0301"/><anchor xml:id="beg0340a0301" n="0340a0301"/>已<anchor xml:id="end0340a0301"/>。疾走而去。此不敢承当</note>。及不肯承当<note place="inline">经云。即时长者。 <lb ed="X" n="0340a04"/><lb ed="R049" n="0429a02"/>更与作字。名之为儿。尔时穷子。虽欣此遇。犹故自谓客作贱人。乃至云下劣之心。亦未能捨。此。不肯承当</note>。 <lb ed="X" n="0340a05"/><lb ed="R049" n="0429a03"/>故<persName>佛</persName>于四十年前。随众生所宜。于阿含教。或说此 <lb ed="X" n="0340a06"/><lb ed="R049" n="0429a04"/>心法为有<note place="inline">计十二年</note>。众生闻法。证得二乘小果之涅槃。 <lb ed="X" n="0340a07"/><lb ed="R049" n="0429a05"/>于般若教。或说此心法为空<note place="inline">计二十二年</note>。众生闻法。成 <lb ed="X" n="0340a08"/><lb ed="R049" n="0429a06"/>就大乘之菩萨。于方等教。或说此心法非空非有 <lb ed="X" n="0340a09"/><lb ed="R049" n="0429a07"/>即有即空<note place="inline">计八年</note>。菩萨闻法。究竟一乘阿耨之菩提。 <lb ed="X" n="0340a10"/><lb ed="R049" n="0429a08"/>如此小大三乘分别。岂<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>。出现于世之心 <lb ed="X" n="0340a11"/><lb ed="R049" n="0429a09"/>乎。<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>出世。原只要众生直下承当。自见此 <lb ed="X" n="0340a12"/><lb ed="R049" n="0429a10"/>心是<persName>佛</persName>。则一件极大的事。有因有缘。皆毕矣<note place="inline">经云。舍利 <lb ed="X" n="0340a13"/><lb ed="R049" n="0429a11"/>弗当知。我本有誓愿。欲令一切众。如我等无异。如我昔所愿。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a1301" n="0340a1301"/><anchor xml:id="beg0340a1301" n="0340a1301"/>已<anchor xml:id="end0340a1301"/>满足。化一切众生。皆令入<persName>佛</persName>道。是也</note>。 <lb ed="X" n="0340a14"/><lb ed="R049" n="0429a12"/>由众生难信难解。致<persName>佛</persName>无漏无为诸法之王。为其 <lb ed="X" n="0340a15"/><lb ed="R049" n="0429a13"/>下劣。忍于四十馀年。与取相凡夫。随宜而说。呆到 <lb ed="X" n="0340a16"/><lb ed="R049" n="0429a14"/>四十年後。<persName>佛</persName>涅槃时至。忍骏不禁。直得满槃托出。 <lb ed="X" n="0340a17"/><lb ed="R049" n="0429a15"/>彻底为人。故有此放光现瑞出定扬德二十八品 <lb ed="X" n="0340a18"/><lb ed="R049" n="0429a16"/>之文。以明<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>出世。唯为众生开示悟入本 <lb ed="X" n="0340a19"/><lb ed="R049" n="0429a17"/>具<persName>佛</persName>之知见。名一大事因缘者。无非欲令小大三 <lb ed="X" n="0340a20"/><lb ed="R049" n="0429a18"/>乘之人。总得一乘劫国莊严成<persName>佛</persName>十号之显记也。 <lb ed="X" n="0340a21"/><lb ed="R049" n="0429b01"/>故会前四十馀年随宜所说之法。都成一乘<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0340a22"/><lb ed="R049" n="0429b02"/>见之妙法也。故题云妙法者。此也。然须声闻辟支 <lb ed="X" n="0340a23"/><lb ed="R049" n="0429b03"/><persName>佛</persName>及<persName>佛</persName>。见前灭後。闻一偈一句。一念随喜者。受记 <lb ed="X" n="0340a24"/><lb ed="R049" n="0429b04"/>时到。与<persName>佛</persName>涅槃时至。始能说之。如优昙钵灵瑞大 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340b" n="0340b"/> <lb ed="X" n="0340b01"/><lb ed="R049" n="0429b05"/>宝靑莲花。寻常不现。需金轮圣王出世时到。时一 <lb ed="X" n="0340b02"/><lb ed="R049" n="0429b06"/>现耳。故题喩莲花者。此也。若经卷第一之训。仍诸 <lb ed="X" n="0340b03"/><lb ed="R049" n="0429b07"/>旧疏可也。</p> <lb ed="X" n="0340b04"/><lb ed="R049" n="0429b08"/><p xml:id="pX31p0340b0401">优昙钵。旧翻瑞应。知音训为灵瑞大宝靑莲花。考<note place="inline">证附</note>。</p> <lb ed="X" n="0340b05"/><lb ed="R049" n="0429b09"/><list><item xml:id="itemX31p0340b0501"><p xml:id="pX31p0340b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0340b0501" n="0340b0501"/><anchor xml:id="beg0340b0501" n="0340b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0340b0501"/>正法花经云。<persName>如来</persName>云何说此法乎。譬灵瑞华。时时 <lb ed="X" n="0340b06"/><lb ed="R049" n="0429b10"/>可见。<persName>佛</persName>所歎法。久久稀有。</p> <lb ed="X" n="0340b07"/><lb ed="R049" n="0429b11"/><p xml:id="pX31p0340b0701">大方等陀罗尼经云。尔时<name role="" type="person">祇陀林</name>中。有宝莲花。从 <lb ed="X" n="0340b08"/><lb ed="R049" n="0429b12"/>地涌出。高七多罗树。其花有八十万恒河沙重。一 <lb ed="X" n="0340b09"/><lb ed="R049" n="0429b13"/>一重中。各有一<persName>佛</persName>。与无量大众。前後围绕。说妙法 <lb ed="X" n="0340b10"/><lb ed="R049" n="0429b14"/>藏。舍利弗念欲供养是诸<persName>佛</persName>故。以神通力。绕此花 <lb ed="X" n="0340b11"/><lb ed="R049" n="0429b15"/>王。经八十七日。百千万分。不周其一<note place="inline">此知音所以训大训宝也</note>。 <lb ed="X" n="0340b12"/><lb ed="R049" n="0429b16"/><name role="" type="person">文殊师利</name>问<persName>佛</persName>。此花是何名字。诸<persName>佛</persName>中与无量 <lb ed="X" n="0340b13"/><lb ed="R049" n="0429b17"/>大众。说妙法藏。<persName>佛</persName>告文殊。善男子。此花名优昙钵 <lb ed="X" n="0340b14"/><lb ed="R049" n="0429b18"/>罗。其中诸<persName>佛</persName>。皆名释迦牟尼。汝等应当供养<note place="inline">前标云宝 <lb ed="X" n="0340b15"/><lb ed="R049" n="0430a01"/>莲花。后释云优昙钵罗。即如此经。题标莲花。经中以优昙钵花为训。同也。此知音所以唯<persName>佛</persName>训优昙钵。为 <lb ed="X" n="0340b16"/><lb ed="R049" n="0430a02"/>大宝靑莲花也</note>。问曰。经文彼此一字。增损不同。切恐此经 <lb ed="X" n="0340b17"/><lb ed="R049" n="0430a03"/>但云优昙钵。未尝有罗字。法护所以翻为灵瑞。名 <lb ed="X" n="0340b18"/><lb ed="R049" n="0430a04"/>義集所以翻为瑞应。方等陀罗尼经。既多一罗字。 <lb ed="X" n="0340b19"/><lb ed="R049" n="0430a05"/><persName>佛</persName>所以用训宝莲花也。答曰。不然。名義集标文。亦 <lb ed="X" n="0340b20"/><lb ed="R049" n="0430a06"/>直是优昙钵。训文特增一罗字。释为瑞应也。是知 <lb ed="X" n="0340b21"/><lb ed="R049" n="0430a07"/>优昙钵。即优昙钵罗。瑞应即大宝靑莲花。无疑矣。 <lb ed="X" n="0340b22"/><lb ed="R049" n="0430a08"/>本经妙音菩萨。将来此土。先现八万四千宝莲花。 <lb ed="X" n="0340b23"/><lb ed="R049" n="0430a09"/>文殊问<persName>佛</persName>。是何因缘先现此瑞。是亦以见宝莲花 <lb ed="X" n="0340b24"/><lb ed="R049" n="0430a10"/>为瑞应也。问曰。宝莲花为瑞应。则是矣。而曰靑莲 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0340c" n="0340c"/> <lb ed="X" n="0340c01"/><lb ed="R049" n="0430a11"/>华。岂不与瑞应有抵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0340001" n="0340001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0340001" n="0340001"/><anchor xml:id="beg0340001" n="0340001"/>牾<anchor xml:id="end0340001"/>乎。以名義集翻优昙钵为 <lb ed="X" n="0340c02"/><lb ed="R049" n="0430a12"/>瑞应。翻优钵罗。为靑莲故。二华各自一名一色。故 <lb ed="X" n="0340c03"/><lb ed="R049" n="0430a13"/>不可以瑞应为靑莲也。答曰。准方等泥洹经。二华 <lb ed="X" n="0340c04"/><lb ed="R049" n="0430a14"/>原是一花。优昙钵即是优钵罗。以彼经三度喩<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0340c05"/><lb ed="R049" n="0430a15"/>难値。文异義一。故初须<g ref="#CB02494">跋</g>求见<persName>佛</persName>云。<persName>佛</persName>难遭値。如 <lb ed="X" n="0340c06"/><lb ed="R049" n="0430a16"/>沤昙华时时一有。初无钵字。次<persName>佛</persName>教诸比丘。睹<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0340c07"/><lb ed="R049" n="0430a17"/>仪容云。却後一亿四千馀岁。乃当复有弥勒<persName>佛</persName>耳。 <lb ed="X" n="0340c08"/><lb ed="R049" n="0430a18"/>天下乃有沤昙钵。不华而实。若其生花。则世界有 <lb ed="X" n="0340c09"/><lb ed="R049" n="0430b01"/><persName>佛</persName>。末训阿难。<persName>佛</persName>恩廣大。无不成济。然而难値。如沤 <lb ed="X" n="0340c10"/><lb ed="R049" n="0430b02"/>波罗华时时有耳。又无昙字有罗字。一经一时。三 <lb ed="X" n="0340c11"/><lb ed="R049" n="0430b03"/>度之文。或云沤昙沤昙钵云瑞应者。或云沤波罗 <lb ed="X" n="0340c12"/><lb ed="R049" n="0430b04"/>云靑莲者。皆喩<persName>佛</persName>难値。是知瑞应即为靑莲花也。 <lb ed="X" n="0340c13"/><lb ed="R049" n="0430b05"/>问曰。<persName>佛</persName>说方等泥洹经。在北藏驹字函。止得上下 <lb ed="X" n="0340c14"/><lb ed="R049" n="0430b06"/>二卷。由失译人名。附东晋录。故致损益错讹。似不 <lb ed="X" n="0340c15"/><lb ed="R049" n="0430b07"/>可准。况名義集。弘般泥洹经云。<name role="" type="person">阎浮提</name>内。有尊树 <lb ed="X" n="0340c16"/><lb ed="R049" n="0430b08"/>王。名优昙钵。有实无华。优昙钵树有金花者。世乃 <lb ed="X" n="0340c17"/><lb ed="R049" n="0430b09"/>有<persName>佛</persName>。如是则优昙钵。是金花。非靑莲花也。岂可以 <lb ed="X" n="0340c18"/><lb ed="R049" n="0430b10"/>失译人之经。为凭准耶。答曰。方等泥洹经。失译人 <lb ed="X" n="0340c19"/><lb ed="R049" n="0430b11"/>名。固不可信。若鸠摩罗什者。古称为七<persName>佛</persName>译经之 <lb ed="X" n="0340c20"/><lb ed="R049" n="0430b12"/>师。彼译金花为靑莲。亦不可信。即吴<name role="" type="person">支谦</name>译维摩 <lb ed="X" n="0340c21"/><lb ed="R049" n="0430b13"/>经云。淸净金花眼明好。罗什译云。目净修廣如靑 <lb ed="X" n="0340c22"/><lb ed="R049" n="0430b14"/>莲。是翻金花。为靑莲花。亦可信矣。</p></item> <lb ed="X" n="0340c23"/><lb ed="R049" n="0430b15"/><item xml:id="itemX31p0340c2301"><p xml:id="pX31p0340c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0340c2301" n="0340c2301"/><anchor xml:id="beg0340c2301" n="0340c2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0340c2301"/>见宝塔品一品。藏中别名云萨昙芬陀利经。今为 <lb ed="X" n="0340c24"/><lb ed="R049" n="0430b16"/>开合华梵。俾见经题莲花。是用经文优昙钵花为 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341a" n="0341a"/> <lb ed="X" n="0341a01"/><lb ed="R049" n="0430b17"/>義。萨谓妙法<note place="inline">祥迈师云。梵语萨达摩。此云妙法。亦云正法。盖萨字中。含摄二義。故晋译 <lb ed="X" n="0341a02"/><lb ed="R049" n="0430b18"/>正法。秦译妙法</note>。昙即优昙。瑞应義。特省其文耳。芬陀利云 <lb ed="X" n="0341a03"/><lb ed="R049" n="0431a01"/>白莲花<note place="inline">此开释也</note>。合释应云妙法瑞应莲花经。以彼萨 <lb ed="X" n="0341a04"/><lb ed="R049" n="0431a02"/>昙芬陀利。证此妙法莲花。开合相符。妙得<persName>佛</persName>心。可 <lb ed="X" n="0341a05"/><lb ed="R049" n="0431a03"/>为古今定衡矣。问曰。彼既云芬陀利。是白莲花。知 <lb ed="X" n="0341a06"/><lb ed="R049" n="0431a04"/>音云。非世间常所见红白莲花。乃优昙钵灵瑞大 <lb ed="X" n="0341a07"/><lb ed="R049" n="0431a05"/>宝靑莲花。岂不前後自相矛盾乎。答曰。靑白莲花。 <lb ed="X" n="0341a08"/><lb ed="R049" n="0431a06"/>凡生水中。不足为瑞。一生树上。皆可为瑞应。而知 <lb ed="X" n="0341a09"/><lb ed="R049" n="0431a07"/>音颛以靑莲花训者。以经论诗编。往往皆以靑莲 <lb ed="X" n="0341a10"/><lb ed="R049" n="0431a08"/>华言。曾不十分以白莲花言。故从多。多为善也<note place="inline">玄義 <lb ed="X" n="0341a11"/><lb ed="R049" n="0431a09"/>云。莲花是通称。芬陀利是别称。道朗云。或翻赤色。或翻最香。準此。则芬陀利。亦不必定是白色也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341a12"/><lb ed="R049" n="0431a10"/><item xml:id="itemX31p0341a1201"><p xml:id="pX31p0341a1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1201" n="0341a1201"/><anchor xml:id="beg0341a1201" n="0341a1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1201"/>普曜经瑞应品云。菩萨临产之时。先现瑞应三十 <lb ed="X" n="0341a13"/><lb ed="R049" n="0431a11"/>有二。其第四瑞应云。陆地生靑莲花。大如车轮。又 <lb ed="X" n="0341a14"/><lb ed="R049" n="0431a12"/>云。于是王宫。先现八瑞。其第四瑞云。诸观屋宅。悉 <lb ed="X" n="0341a15"/><lb ed="R049" n="0431a13"/>自然生靑莲花。大如车轮<note place="inline">此证靑莲花尝生树上也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341a16"/><lb ed="R049" n="0431a14"/><item xml:id="itemX31p0341a1601"><p xml:id="pX31p0341a1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1601" n="0341a1601"/><anchor xml:id="beg0341a1601" n="0341a1601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1601"/>宋丞相张无尽法花论云。妙法莲花经。所谓莲花。 <lb ed="X" n="0341a17"/><lb ed="R049" n="0431a15"/>非如他经所譬莲花。或取开敷出水因果同时。乃 <lb ed="X" n="0341a18"/><lb ed="R049" n="0431a16"/>取瑞莲花也<note place="inline">瑞莲花。即所谓优昙钵花也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341a19"/><lb ed="R049" n="0431a17"/><item xml:id="itemX31p0341a1901"><p xml:id="pX31p0341a1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1901" n="0341a1901"/><anchor xml:id="beg0341a1901" n="0341a1901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a1901"/>宋<name role="" type="person">洪觉笵</name>禅师法花论云。优昙钵三千岁始华。华 <lb ed="X" n="0341a20"/><lb ed="R049" n="0431a18"/>必金轮王应世。<persName>佛</persName>以况第一稀有之法<note place="inline">生可见以经中优昙 <lb ed="X" n="0341a21"/><lb ed="R049" n="0431b01"/>钵。喩题中之妙法也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341a22"/><lb ed="R049" n="0431b02"/><item xml:id="itemX31p0341a2201"><p xml:id="pX31p0341a2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a2201" n="0341a2201"/><anchor xml:id="beg0341a2201" n="0341a2201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341a2201"/>本经药王菩萨本事品云。是人现世。口中常出靑 <lb ed="X" n="0341a23"/><lb ed="R049" n="0431b03"/>莲花香。论云。晋建兴二年。长沙县西自千葉靑莲 <lb ed="X" n="0341a24"/><lb ed="R049" n="0431b04"/>华两本。生于陆地。官吏掘之丈许。根茎出于瓦棺。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341b" n="0341b"/> <lb ed="X" n="0341b01"/><lb ed="R049" n="0431b05"/>发棺有白骨一聚。靑莲根蒂。出髑髅齿骨间。有铭 <lb ed="X" n="0341b02"/><lb ed="R049" n="0431b06"/>记棺上曰。有僧诵法花经万部。临终遗命。以纸为 <lb ed="X" n="0341b03"/><lb ed="R049" n="0431b07"/>衣。以瓦为棺葬之。事闻朝廷。诏建寺其处。名莲花 <lb ed="X" n="0341b04"/><lb ed="R049" n="0431b08"/>寺。今驿亭其基<note place="inline">经如此言。论如此证。诵经者。生死皆以靑莲花言。可见妙法是以靑 <lb ed="X" n="0341b05"/><lb ed="R049" n="0431b09"/>莲为喩矣</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341b06"/><lb ed="R049" n="0431b10"/><item xml:id="itemX31p0341b0601"><p xml:id="pX31p0341b0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0601" n="0341b0601"/><anchor xml:id="beg0341b0601" n="0341b0601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b0601"/>隋天台顗禅师法花玄義释题有云。经文两处。说 <lb ed="X" n="0341b07"/><lb ed="R049" n="0431b11"/>优昙钵花时一现耳。此灵瑞华。似莲花故。以喩妙 <lb ed="X" n="0341b08"/><lb ed="R049" n="0431b12"/>法。玄義又设问云。经题莲花。定是法花三昧之莲 <lb ed="X" n="0341b09"/><lb ed="R049" n="0431b13"/>华。定是华草之莲花。答云。定是法莲花<note place="inline">指优昙钵花也</note>。法 <lb ed="X" n="0341b10"/><lb ed="R049" n="0431b14"/>莲花难解。故以草华为喩。为中下难悟。使易知也 <lb ed="X" n="0341b11"/><lb ed="R049" n="0431b15"/><note place="inline">準此。则天台亦知优昙钵是训题中之莲花者。但未的知为大宝靑莲花。故以似莲花□之置之。反以华 <lb ed="X" n="0341b12"/><lb ed="R049" n="0431b16"/>草中莲花训题。误至今也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341b13"/><lb ed="R049" n="0431b17"/><item xml:id="itemX31p0341b1301"><p xml:id="pX31p0341b1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b1301" n="0341b1301"/><anchor xml:id="beg0341b1301" n="0341b1301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b1301"/>宋雷庵受师楞伽经註云。优昙钵。又云乌昙钵罗。 <lb ed="X" n="0341b14"/><lb ed="R049" n="0431b18"/>此云瑞应。象教皮编云。沤波罗。一云乌昙钵罗。靑 <lb ed="X" n="0341b15"/><lb ed="R049" n="0432a01"/>莲花也<note place="inline">雷庵一名乌昙。翻瑞应。皮编一名乌昙。翻靑莲花。则知瑞应。即靑莲花也</note>。</p></item> <lb ed="X" n="0341b16"/><lb ed="R049" n="0432a02"/><item xml:id="itemX31p0341b1601"><p xml:id="pX31p0341b1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341b1601" n="0341b1601"/><anchor xml:id="beg0341b1601" n="0341b1601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0341b1601"/>唐岑嘉州云。参尝读<persName>佛</persName>经。闻有优钵罗花。目所未 <lb ed="X" n="0341b17"/><lb ed="R049" n="0432a03"/>见。又唐诗云。靑莲渝法微<note place="inline">微即妙義。既云目所未见。可见非红白莲花也</note>。 <lb ed="X" n="0341b18"/><lb ed="R049" n="0432a04"/>释证经题竟。</p><p xml:id="pX31p0341b1806" cb:place="inline">△释序题者。准本序赞扬。无尽曰弘。 <lb ed="X" n="0341b19"/><lb ed="R049" n="0432a05"/>永贻来哲曰传。以序弘赞莫穷。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341001" n="0341001"/>承贻诸後。云序次 <lb ed="X" n="0341b20"/><lb ed="R049" n="0432a06"/>序也。又头緖也。序如墙。观东西墙。知堂室之浅深。 <lb ed="X" n="0341b21"/><lb ed="R049" n="0432a07"/>緖如丝。丝得头緖而不紊。经有序知文理之低昂。 <lb ed="X" n="0341b22"/><lb ed="R049" n="0432a08"/>及有緖而不乱也。此一篇序。章法应分四节。妙法 <lb ed="X" n="0341b23"/><lb ed="R049" n="0432a09"/>下。标序一章之大旨。蕴结下。承序一经之出处。夫 <lb ed="X" n="0341b24"/><lb ed="R049" n="0432a10"/>以下。释成标<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341002" n="0341002"/>靑抑扬一大时教<note place="inline">以四十九年为一时。故云一大时也</note>。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0341c" n="0341c"/> <lb ed="X" n="0341c01"/><lb ed="R049" n="0432a11"/>独尊本经。以表弘传之義。弘赞下。结成序题。</p></item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0341c02"/><lb ed="R049" n="0432a12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">弘传序</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0341c0201">妙法莲花经者统诸<persName>佛</persName>降灵之本致也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0341c03"/><lb ed="R049" n="0432a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0341c0301">妙法为法。莲花为喩。属所诠。经为能诠。者之一字。 <lb ed="X" n="0341c04"/><lb ed="R049" n="0432a14"/>牒定经题。指七卷文言。统总摄義。诸<persName>佛</persName>即经序品 <lb ed="X" n="0341c05"/><lb ed="R049" n="0432a15"/>光中所现。方便品中所谈。宝塔品中所会集。降谓 <lb ed="X" n="0341c06"/><lb ed="R049" n="0432a16"/>隐勝现劣。如陞降之降。灵迹也。致意愿也。谓经虽 <lb ed="X" n="0341c07"/><lb ed="R049" n="0432a17"/>七卷。文似不多。其三世十方一切诸<persName>佛</persName>降灵迹之 <lb ed="X" n="0341c08"/><lb ed="R049" n="0432a18"/>本意本愿。总统而摄尽无馀也。既称为<persName>佛</persName>。何有陞 <lb ed="X" n="0341c09"/><lb ed="R049" n="0432b01"/>降。盖以诸<persName>佛</persName>淸净法身。无有彼此色相可见。方为 <lb ed="X" n="0341c10"/><lb ed="R049" n="0432b02"/>正位。一涉报化之形。便属偏位。今光中所现。方便 <lb ed="X" n="0341c11"/><lb ed="R049" n="0432b03"/>所谈。宝塔所会。无非报化身偏位之<persName>佛</persName>。隐淸净法 <lb ed="X" n="0341c12"/><lb ed="R049" n="0432b04"/>身之妙勝。降现千丈丈六报化之劣迹。比之法界 <lb ed="X" n="0341c13"/><lb ed="R049" n="0432b05"/>众生则灵。较毘卢遮那妙体则迹。为降也如此。捨 <lb ed="X" n="0341c14"/><lb ed="R049" n="0432b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0341c1401" n="0341c1401"/><anchor xml:id="beg0341c1401" n="0341c1401"/>己<anchor xml:id="end0341c1401"/>从人。无非曲成万物。要一切众生。知有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0341003" n="0341003"/>白家<anchor xml:id="nkr_note_add_0341c1402" n="0341c1402"/><anchor xml:id="beg0341c1402" n="0341c1402"/>已<anchor xml:id="end0341c1402"/> <lb ed="X" n="0341c15"/><lb ed="R049" n="0432b07"/>成了<persName>佛</persName>之法性耳。经云。诸<persName>佛</persName>出世。无非为一大事 <lb ed="X" n="0341c16"/><lb ed="R049" n="0432b08"/>因缘。欲令众生开示悟入<persName>佛</persName>之知见。乃至一切众 <lb ed="X" n="0341c17"/><lb ed="R049" n="0432b09"/>生。从诸<persName>佛</persName>闻法。究竟皆得一切种智。此诸<persName>佛</persName>之本 <lb ed="X" n="0341c18"/><lb ed="R049" n="0432b10"/>意也。偈云。我本立誓愿。欲令一切众。如我等无异。 <lb ed="X" n="0341c19"/><lb ed="R049" n="0432b11"/>如我昔所愿。此诸<persName>佛</persName>之本愿也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0341c20"/><lb ed="R049" n="0432b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0341c2001">蕴结大夏出彼千龄东传震旦三百馀载西<name role="" type="person">晋惠帝</name> <lb ed="X" n="0341c21"/><lb ed="R049" n="0432b13"/>永康年中长安靑门憞<note place="inline">音屯</note>煌菩萨笠法护者初翻此 <lb ed="X" n="0341c22"/><lb ed="R049" n="0432b14"/>经名正法花东<name role="" type="person">晋安帝</name>隆安年中後秦弘始龟<note place="inline">音丘</note>兹 <lb ed="X" n="0341c23"/><lb ed="R049" n="0432b15"/><note place="inline">音慈</note>沙门鸠摩罗什次翻此经名妙法莲花隋氏仁寿 <lb ed="X" n="0341c24"/><lb ed="R049" n="0432b16"/><name role="" type="person">大兴善寺</name><name role="" type="person">北天竺</name>沙门阇那笈多後所翻者同名妙 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342a" n="0342a"/> <lb ed="X" n="0342a01"/><lb ed="R049" n="0432b17"/>法三经重沓文旨互陈时所宗尙皆弘秦本自馀支 <lb ed="X" n="0342a02"/><lb ed="R049" n="0432b18"/>品别偈不无其流具如序历故所非述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0342a03"/><lb ed="R049" n="0433a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0342a0301">此承序一经两土之出处。蕴盖藏義。结谓结集。大 <lb ed="X" n="0342a04"/><lb ed="R049" n="0433a02"/>夏西域之美称。出彼千龄等者。谓经自<persName>佛</persName>灭结集 <lb ed="X" n="0342a05"/><lb ed="R049" n="0433a03"/>以来。盖藏而未知。所谓处也。彼出彼西域。千年始 <lb ed="X" n="0342a06"/><lb ed="R049" n="0433a04"/>东传此土。所谓出也。震旦<note place="inline">亦名真丹</note>。西域谓中国之名。 <lb ed="X" n="0342a07"/><lb ed="R049" n="0433a05"/>盖中国在天竺之东。琳法师云。东方属震。日始出 <lb ed="X" n="0342a08"/><lb ed="R049" n="0433a06"/>曰旦<note place="inline">易註。一阳始生二阴之下。震而动也。诗云。旭日始旦</note>。楼炭经云。葱河以 <lb ed="X" n="0342a09"/><lb ed="R049" n="0433a07"/>东名震旦。三百馀载。当作二百馀载。于文始顺。于 <lb ed="X" n="0342a10"/><lb ed="R049" n="0433a08"/>数始合。<persName>佛</persName>法自汉明帝永平七年始入中国。至献 <lb ed="X" n="0342a11"/><lb ed="R049" n="0433a09"/>帝终。共一百五十五年。归魏。魏五主。共四十四年。 <lb ed="X" n="0342a12"/><lb ed="R049" n="0433a10"/>归西晋。西晋四主。合五十二年。至惠帝永康年中。 <lb ed="X" n="0342a13"/><lb ed="R049" n="0433a11"/>仅得二百馀载。东晋元帝。至安帝義熙罗什译经 <lb ed="X" n="0342a14"/><lb ed="R049" n="0433a12"/>之年。始足三百四十一年也。今先明汉帝本始<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0342a15"/><lb ed="R049" n="0433a13"/>法来源。後详其年载。庶见为传刻者所误<note place="inline">先明汉帝本始 <lb ed="X" n="0342a16"/><lb ed="R049" n="0433a14"/><persName>佛</persName>法来源者。史记汉显宗孝明皇帝。讳莊。光武太子。阴后所生。在位一十八年。寿四十八岁。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342a1601" n="0342a1601"/><anchor xml:id="beg0342a1601" n="0342a1601"/>谥<anchor xml:id="end0342a1601"/>法。照临四 <lb ed="X" n="0342a17"/><lb ed="R049" n="0433a15"/>方曰明。<persName>佛</persName>祖通载云。帝梦金人。身长丈六。项佩日轮。飞至殿庭。旦令群臣占之。通人<anchor xml:id="nkr_note_add_0342a1701" n="0342a1701"/><anchor xml:id="beg0342a1701" n="0342a1701"/>傅<anchor xml:id="end0342a1701"/>毅奏曰。臣按周书 <lb ed="X" n="0342a18"/><lb ed="R049" n="0433a16"/>异记。昭王二十四年甲寅。四月八日。有五色光。贯入大微。王问大史苏由曰。是何祥瑞。对曰。西方有大圣 <lb ed="X" n="0342a19"/><lb ed="R049" n="0433a17"/>人生也。王曰。于天下何如。对曰。此时无他。後一千馀年。声教被于此土。王命镌石记之。埋于南郊天祠中。 <lb ed="X" n="0342a20"/><lb ed="R049" n="0433a18"/>以年考之。至今辛酉。正合其数。陛下所梦。将无是乎。帝即遣中郞将蔡愔。博士王遵秦憬等。十有八人。西 <lb ed="X" n="0342a21"/><lb ed="R049" n="0433b01"/>访其道。至大月<anchor xml:id="nkr_note_orig_0342001" n="0342001"/>〔是〕国。遇摩腾<name role="" type="person">竺法兰</name>持优塡王所造白氎画像。幷四十二章经。同愔等来至洛阳。帝迎供 <lb ed="X" n="0342a22"/><lb ed="R049" n="0433b02"/>兰台石室。造<name role="" type="person">白马寺</name>。敕腾兰等居之。此帝之。本始。及<persName>佛</persName>法之来源也。後详其年载者。汉明帝在位一十八 <lb ed="X" n="0342a23"/><lb ed="R049" n="0433b03"/>年。除<persName>佛</persName>法未至前七年。甫得一十一年。章帝烜十三年。和帝肇十七年。殇帝隆一年。安帝祐十九年。顺帝 <lb ed="X" n="0342a24"/><lb ed="R049" n="0433b04"/>保十九年。冲帝炳一年。质帝缵一年。桓帝志二十一年。灵帝宏二十二年。献帝协三十年。右汉十一帝。合 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342b" n="0342b"/> <lb ed="X" n="0342b01"/><lb ed="R049" n="0433b05"/>一百五十五年。魏五主。共四十四年者。文帝丕治七年。明帝睿治十三年。齐王芳十三年。高贵卿公髦六 <lb ed="X" n="0342b02"/><lb ed="R049" n="0433b06"/>年。常道谢公奂五年。西晋四主。合五十二年者。武帝炎二十五年。惠帝衷十七年。怀帝炽六年。愍帝邺四 <lb ed="X" n="0342b03"/><lb ed="R049" n="0433b07"/>年。除怀愍十年。加汉魏。通计二百四十一年。故二百馀载。文顺数合。东晋元帝。至安帝義熙。始足三百馀 <lb ed="X" n="0342b04"/><lb ed="R049" n="0433b08"/>载者。元帝睿六年。明帝绍三年。成帝衍十七年。康帝嶽二年。穆帝聃十七年。哀帝丕四年。废帝奕五年。简 <lb ed="X" n="0342b05"/><lb ed="R049" n="0433b09"/>文帝煜二年。孝武帝曜二十四年。安帝德宗二十二年。恭帝二年。右十一主。共治一百四年。除安愍<g ref="#CB04625">𠮳</g>一 <lb ed="X" n="0342b06"/><lb ed="R049" n="0433b10"/>十五年。通得八十九年。合前西晋魏汉。始足三百四十一年也。若曰三百馀载。为秦本言。则应序于隆安 <lb ed="X" n="0342b07"/><lb ed="R049" n="0433b11"/>年中</note>。西晋者。司马氏建都洛阳。对东晋为言。惠帝字 <lb ed="X" n="0342b08"/><lb ed="R049" n="0433b12"/>正度。武帝次子。永康惠帝年号。惠帝以庚戌即位。 <lb ed="X" n="0342b09"/><lb ed="R049" n="0433b13"/>改元永熙。辛亥改元康。甲寅改永平。庚申改永康。 <lb ed="X" n="0342b10"/><lb ed="R049" n="0433b14"/>长安古称咸阳。<name role="" type="person">汉高祖</name>建都。改为长安。以山河百 <lb ed="X" n="0342b11"/><lb ed="R049" n="0433b15"/>二子孙可长安也<note place="inline">史记秦孝公十二年。作为咸阳正義曰。括地志咸阳故城在雍 <lb ed="X" n="0342b12"/><lb ed="R049" n="0433b16"/>州咸阳县。即秦孝公徙都者。汉元年十月。沛公兵。先诸侯至灞上。乃以秦王属吏。遂西入咸阳。文选云。汉 <lb ed="X" n="0342b13"/><lb ed="R049" n="0433b17"/>之西都。在于雍州。实曰。长安註云。汉书秦地。于禹贡时。跨雍梁二州。汉兴立都长安。山河百二者。史记秦 <lb ed="X" n="0342b14"/><lb ed="R049" n="0433b18"/>形勝之国。带山河之险。乐县千里。持戟百万。秦得百二焉。虞喜註云。二倍也。秦地险固。百倍于天下。故云 <lb ed="X" n="0342b15"/><lb ed="R049" n="0434a01"/>百二。盖言秦兵百万。当诸侯兵二百万也。文选吕延济曰。汉称长安。言可长安子孙</note>。靑门俗 <lb ed="X" n="0342b16"/><lb ed="R049" n="0434a02"/>呼。乃长安东。坝城门。邵平种瓜处<note place="inline">子美诗云。文人才力犹强健。奠 <lb ed="X" n="0342b17"/><lb ed="R049" n="0434a03"/>傍靑门学种瓜</note>。炖煌禹贡雍州之域<note place="inline">禹贡书经篇名。书黑水西河。唯雍州</note>。汉 <lb ed="X" n="0342b18"/><lb ed="R049" n="0434a04"/>为炖煌郡。<name role="" type="person">竺法护</name>者。梵语竺昙摩罗刹。此云法护。 <lb ed="X" n="0342b19"/><lb ed="R049" n="0434a05"/><name role="" type="person">月氏国</name>人。究三十六国道術。泰始二年丙戌。自天 <lb ed="X" n="0342b20"/><lb ed="R049" n="0434a06"/>竺达玉门。徙居炖煌。人尊其德。讳其名。称其地。曰 <lb ed="X" n="0342b21"/><lb ed="R049" n="0434a07"/>菩萨。後入长安。居靑门。永康七年。初译出此经。为 <lb ed="X" n="0342b22"/><lb ed="R049" n="0434a08"/>十卷。名正法花<note place="inline">祥迈云。梵语萨达摩。此云妙法。或云正法。盖萨字中。含摄二義故</note>。<note place="inline">〇 <lb ed="X" n="0342b23"/><lb ed="R049" n="0434a09"/>经云。演说正法。初中後善。法护準此。又云。其義深远。其语巧妙。罗什準此</note>。虽传震旦。过 <lb ed="X" n="0342b24"/><lb ed="R049" n="0434a10"/>二百馀载。始成翻译。又此经来东土之出处也。东 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0342c" n="0342c"/> <lb ed="X" n="0342c01"/><lb ed="R049" n="0434a11"/>晋者。五胡乱华。元帝渡江。建都江东之建康。望洛 <lb ed="X" n="0342c02"/><lb ed="R049" n="0434a12"/>阳曰东<note place="inline">鉴历年图云。胡。羯。氐。羌。鲜卑。是谓五胡。註胡谓刘渊。羯谓<name role="" type="person">石勒</name>。氐谓苻坚。羌谓姚苌。 <lb ed="X" n="0342c03"/><lb ed="R049" n="0434a13"/>鲜<g ref="#CB16078">卑</g>谓慕容廆。<persName>佛</persName>祖通载云。前赵刘渊。字元海。新兴匈奴冒顿之後。初汉主以宗女为公主。妻冒顿。约为 <lb ed="X" n="0342c04"/><lb ed="R049" n="0434a14"/>兄弟。故子孙冒姓刘氏。都平阳。六年改光熙。後赵<name role="" type="person">石勒</name>。字世龙。上黨武鄕人。其先匈奴别部。年十四至洛 <lb ed="X" n="0342c05"/><lb ed="R049" n="0434a15"/>阳上都门。大笑。王衍异之曰。胡雏声势有奇。志将为天下患。遣人收之。会勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c0501" n="0342c0501"/><anchor xml:id="beg0342c0501" n="0342c0501"/>已<anchor xml:id="end0342c0501"/>去。後起兵據襄国。一十五 <lb ed="X" n="0342c06"/><lb ed="R049" n="0434a16"/>年。勒初暴政。及见图澄钵长靑莲。迴心纳谏。延及子虎。慕德推贤。前燕俊姓慕容。字子英。祖名廆。字奕昌 <lb ed="X" n="0342c07"/><lb ed="R049" n="0434a17"/>黎棘鲜<g ref="#CB16078">卑</g>人。其先有熊氏之裔。世居北夷紫囊之野。晋封燕子。迁都龙城。生子皝<g ref="#CB01842">俊</g>。皝之次子。居邺十一 <lb ed="X" n="0342c08"/><lb ed="R049" n="0434a18"/>年。前秦符健。字建业。湛第三子。启阳临渭氐人。其先有扈氏之裔。西戎酋长。洪有师十万。自称秦王。生健。 <lb ed="X" n="0342c09"/><lb ed="R049" n="0434b01"/>背有草付字。改姓苻氏。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c0901" n="0342c0901"/><anchor xml:id="beg0342c0901" n="0342c0901"/>僭<anchor xml:id="end0342c0901"/>位四年。都长安。坚字永固。亦洪之子。雄武智略。尽有中原。立二十七年。率兵百 <lb ed="X" n="0342c10"/><lb ed="R049" n="0434b02"/>万。伐晋。为谢石谢玄等所败。後秦姚苌。字景茂。赤亭羌人。其先有虞氏之裔。父弋仲。有二十四子。苌幼子 <lb ed="X" n="0342c11"/><lb ed="R049" n="0434b03"/>也。初仕苻坚。南伐败绩。缢杀坚。有直。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c1101" n="0342c1101"/><anchor xml:id="beg0342c1101" n="0342c1101"/>僭<anchor xml:id="end0342c1101"/>位八年。子兴字子略。立二十二年。此五胡乱华之大槪也。元帝渡 <lb ed="X" n="0342c12"/><lb ed="R049" n="0434b04"/>江者。准鉴晋愍帝。癸酉。建兴元年。汉主刘聪。宴群臣于光极殿。使怀帝靑衣行酒。庾珉王隽等。不勝怒愤 <lb ed="X" n="0342c13"/><lb ed="R049" n="0434b05"/>嚎泣。聪恶之。杀晋臣十馀人。帝亦遇害。凶问至。大臣立吴王晏之子邺即位。是为愍帝。时长安城中。不满 <lb ed="X" n="0342c14"/><lb ed="R049" n="0434b06"/>百户。蒿棘成林。官无章服印绶。唯以桑服署号。後亦被刘聪虏之。使行酒涤爵。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342c1401" n="0342c1401"/><anchor xml:id="beg0342c1401" n="0342c1401"/>已<anchor xml:id="end0342c1401"/>而更。使帝戎服执盖。尙 <lb ed="X" n="0342c15"/><lb ed="R049" n="0434b07"/>书郞辛宾。抱帝大哭。聪引出斩之。由是元帝渡江之江东也。<persName>佛</persName>祖通载云。东晋元帝者。宣帝曾孙。恭王觐 <lb ed="X" n="0342c16"/><lb ed="R049" n="0434b08"/>之子也。讳睿。字景文。初生之辰。内有神光。一室尽明。白毫生于日角之左。累官都督扬州诸军事左丞相。 <lb ed="X" n="0342c17"/><lb ed="R049" n="0434b09"/>怀愍败後。百官分離。或走江南。或为俘戮。长安失據。帝幽于江都之平阳。于时忽有五日幷出。群臣劝睿。 <lb ed="X" n="0342c18"/><lb ed="R049" n="0434b10"/>宜称晋王。统摄万機。以临亿兆。及愍帝遇害。遂即尊位。改元建武。因都建邺。避愍帝讳。改名建康。先时童 <lb ed="X" n="0342c19"/><lb ed="R049" n="0434b11"/>谣。五马浮渡江。一马化为龙。永嘉之乱。宗室中唯琅琊。西阳汝南。南顿彭城。五王获济。而睿首基为天子</note>。</p> <lb ed="X" n="0342c20"/><lb ed="R049" n="0434b12"/><p xml:id="pX31p0342c2001">安帝讳德宗。孝武太子。丙申继孝武即位。次年丁 <lb ed="X" n="0342c21"/><lb ed="R049" n="0434b13"/>酉。改元隆安。凡五年。又改元兴。凡三年。又改義熙。 <lb ed="X" n="0342c22"/><lb ed="R049" n="0434b14"/>凡十四年。後秦姓姚。事见前註。弘始姚兴年号。龟 <lb ed="X" n="0342c23"/><lb ed="R049" n="0434b15"/>兹国名。在焉耆西南。沙门云勤习。鸠摩罗什云童 <lb ed="X" n="0342c24"/><lb ed="R049" n="0434b16"/>寿。前秦王苻坚闻师名。遣骁骑将军吕光。率兵七 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343a" n="0343a"/> <lb ed="X" n="0343a01"/><lb ed="R049" n="0434b17"/>万。伐龟兹取什。当晋太元七年壬午岁也。得什俱 <lb ed="X" n="0343a02"/><lb ed="R049" n="0434b18"/>还。至凉州。闻坚<anchor xml:id="nkr_note_add_0343a0201" n="0343a0201"/><anchor xml:id="beg0343a0201" n="0343a0201"/>已<anchor xml:id="end0343a0201"/>殁。光遂據凉州。即三河王位。国 <lb ed="X" n="0343a03"/><lb ed="R049" n="0435a01"/>号太凉。改元大安。当晋太元十一年也。光卒。子绍 <lb ed="X" n="0343a04"/><lb ed="R049" n="0435a02"/>立。为太原公吕纂所害。纂立。又为吕超所废。立吕 <lb ed="X" n="0343a05"/><lb ed="R049" n="0435a03"/>隆。姚兴弘始三年。遣师伐隆。隆降。遂奉什至长安。 <lb ed="X" n="0343a06"/><lb ed="R049" n="0435a04"/>秦王师礼之。当晋隆安五年辛丑岁也。弘始八年。 <lb ed="X" n="0343a07"/><lb ed="R049" n="0435a05"/>什始于<name role="" type="person">草堂寺</name>。译出此经。为七卷。即今名也。当晋 <lb ed="X" n="0343a08"/><lb ed="R049" n="0435a06"/>義熙丙午年。而序曰隆安。以什入长安时言耳。隋 <lb ed="X" n="0343a09"/><lb ed="R049" n="0435a07"/>氏仁寿者。隋高祖<name role="" type="person">文皇帝</name>。姓扬。名坚。弘隆华阴人。 <lb ed="X" n="0343a10"/><lb ed="R049" n="0435a08"/>汉太尉震第十四代孙。初宇文泰。仕魏封周公。至 <lb ed="X" n="0343a11"/><lb ed="R049" n="0435a09"/>子觉。受魏禅。国号周。坚父忠。仕周有功。官至太傅 <lb ed="X" n="0343a12"/><lb ed="R049" n="0435a10"/>隋国公。忠卒坚袭爵。陈大建十三年辛丑。坚受周 <lb ed="X" n="0343a13"/><lb ed="R049" n="0435a11"/>禅。都长安。国号大隋。自文帝至恭帝。通三主。合三 <lb ed="X" n="0343a14"/><lb ed="R049" n="0435a12"/>十七年。以国号为姓。故曰隋氏。仁寿。文帝年号。北 <lb ed="X" n="0343a15"/><lb ed="R049" n="0435a13"/>天竺者。天竺有五。总名印度。此云月<g ref="#CB15131">邦</g>。简非其四。 <lb ed="X" n="0343a16"/><lb ed="R049" n="0435a14"/>故曰北<note place="inline">西域记云。天竺之称。异计纠纷。旧云身笃。或曰贤豆。今从正音。宜云印度。印度者唐 <lb ed="X" n="0343a17"/><lb ed="R049" n="0435a15"/>言月。月有多名。斯其一称</note>。阇那笈多。准添品法花经序。当是二 <lb ed="X" n="0343a18"/><lb ed="R049" n="0435a16"/>人。然彼经序。无阇那。有崛多。翻译集。笈多上有达 <lb ed="X" n="0343a19"/><lb ed="R049" n="0435a17"/>摩二字。序云。大隋仁寿元年辛酉。普曜寺沙门上 <lb ed="X" n="0343a20"/><lb ed="R049" n="0435a18"/>行。请崛多<note place="inline">此云德志</note>笈多<note place="inline">此云法密</note>二法师。于<name role="" type="person">大兴善寺</name>。重 <lb ed="X" n="0343a21"/><lb ed="R049" n="0435b01"/>译此经。为八卷。名添品妙法。今序两取半名。合成 <lb ed="X" n="0343a22"/><lb ed="R049" n="0435b02"/>一句。曰阇那笈多也。三经重沓等者。缴前起後之 <lb ed="X" n="0343a23"/><lb ed="R049" n="0435b03"/>辞。谓经虽统诸<persName>佛</persName>降灵本致。自西之东。出处有时。 <lb ed="X" n="0343a24"/><lb ed="R049" n="0435b04"/>凡历三译。不勝重沓<note place="inline">再译曰重。三译曰沓。十卷八卷七卷。而褈褈沓沓也</note>文 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343b" n="0343b"/> <lb ed="X" n="0343b01"/><lb ed="R049" n="0435b05"/>言旨義。彼此互相陈列。似无优劣。第时人所宗仰。 <lb ed="X" n="0343b02"/><lb ed="R049" n="0435b06"/>而好尙者。唯秦本弘传为多。此序王所以独序秦 <lb ed="X" n="0343b03"/><lb ed="R049" n="0435b07"/>译。不序晋随译者。在顺乎时也<note place="inline">文旨互陈者。如唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽 <lb ed="X" n="0343b04"/><lb ed="R049" n="0435b08"/>诸法实相。所谓诸法如是相等句。法护译云。<persName>如来</persName>皆了诸法所由。从何所来。诸法自然。分别法貌。众相根 <lb ed="X" n="0343b05"/><lb ed="R049" n="0435b09"/>本。知法自然。挍什译则文不逮。而旨实陈也。何则以诸法即根尘界等。世间出世间之诸法。亦<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0343b06"/><lb ed="R049" n="0435b10"/>四十年中。说成三乘九部。相性本末究竟等之诸法所由。即一乘无漏实相之心性。为所由也。从何所来 <lb ed="X" n="0343b07"/><lb ed="R049" n="0435b11"/><persName>佛</persName>与者。<persName>佛</persName>知从实相所来也。诸法自然者。谓既从实相所来。则自然而然。不因修而得。不修而不得也。分 <lb ed="X" n="0343b08"/><lb ed="R049" n="0435b12"/>别法貌者。谓诸法虽同一实相。然而相性体力作因缘果报本末。各有其法与相貌之分别也。众相根本 <lb ed="X" n="0343b09"/><lb ed="R049" n="0435b13"/>知法自然者。谓相性体力等法貌像虽多且廣。同以一乘无漏实相心性为根本。此<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>。所以知其 <lb ed="X" n="0343b10"/><lb ed="R049" n="0435b14"/>自然而然究竟等也</note>。如药草喩两译。尙多半品之文。什译则 <lb ed="X" n="0343b11"/><lb ed="R049" n="0435b15"/>无<note place="inline">两译药草喩後。多譬如日月。譬如陶家作器。譬如生盲値良医。得雪山药王法喩等文。又法护 <lb ed="X" n="0343b12"/><lb ed="R049" n="0435b16"/>译本。五百弟子受记品。当那受记前。多导师入海採宝等文。法师品前。多药王<persName>如来</persName>品。以三译幷核。似依 <lb ed="X" n="0343b13"/><lb ed="R049" n="0435b17"/>晋本。有药王<persName>如来</persName>事而接因药王告八万大士。始有由緖。不如秦本。胡为而阙之。及阅添品法花经序。始 <lb ed="X" n="0343b14"/><lb ed="R049" n="0435b18"/>知皆由译师出于各国。带来梵文有异。故致彼此有无不一。序云。护是多罗之葉。什是龟兹之文。凡此皆 <lb ed="X" n="0343b15"/><lb ed="R049" n="0436a01"/>文旨之互陈也</note>如嘱累品。什译次在二十二。法护译次在 <lb ed="X" n="0343b16"/><lb ed="R049" n="0436a02"/>卷末<note place="inline">什以一十九品。为正宗。<persName>如来</persName>神力以下八品。为流通。护以神力等品。皆为正宗。独属累品。 <lb ed="X" n="0343b17"/><lb ed="R049" n="0436a03"/>为流通。皆可也</note>。自馀支品等者。谓秦本既为时所宗尙。则 <lb ed="X" n="0343b18"/><lb ed="R049" n="0436a04"/>文旨皆善。奚序于二十八品有述。及述不及者。以 <lb ed="X" n="0343b19"/><lb ed="R049" n="0436a05"/>述不及者。皆支品别偈也<note place="inline">如见宝塔品。在藏经中别是一支。名萨昙分陀 <lb ed="X" n="0343b20"/><lb ed="R049" n="0436a06"/>利经。普门品。别名普门经。故序主于三周法中。唯述序品方便火宅化城五百弟子受记及繫珠凿井数 <lb ed="X" n="0343b21"/><lb ed="R049" n="0436a07"/>品。馀皆判入支别也</note>。不无其流具如序历等者。谓既是支别。 <lb ed="X" n="0343b22"/><lb ed="R049" n="0436a08"/>奚用列入正经。以各有其流类也。既有其流类。当 <lb ed="X" n="0343b23"/><lb ed="R049" n="0436a09"/>循流得源。俱依品目次序。而辞理历明易知。故序 <lb ed="X" n="0343b24"/><lb ed="R049" n="0436a10"/>于凿井。显示悟後有所不述。唯述诸<persName>佛</persName>降灵之本 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0343c" n="0343c"/> <lb ed="X" n="0343c01"/><lb ed="R049" n="0436a11"/>致。如下节所云云也<note place="inline">不无其流者。如提婆品。是应法师品教菩萨法。<persName>佛</persName>以国王 <lb ed="X" n="0343c02"/><lb ed="R049" n="0436a12"/>为弟子。求法不辞辛勤之流。常不轻品。是应法师品教菩萨法。<persName>佛</persName>以比丘为师保持经。能受忍辱之流。见 <lb ed="X" n="0343c03"/><lb ed="R049" n="0436a13"/>宝塔品。是明<persName>佛</persName>所护念有报化身之流。寿量品是。明<persName>佛</persName>所护念有法性身之流。药王本事品。以苦行持经 <lb ed="X" n="0343c04"/><lb ed="R049" n="0436a14"/>为流。观音以普门自在。为流等</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0343c05"/><lb ed="R049" n="0436a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0343c0501">夫以灵嶽降灵非大圣无由开化适化所及非昔缘 <lb ed="X" n="0343c06"/><lb ed="R049" n="0436a16"/>无以导心所以仙苑告成機分小大之别金河顾命 <lb ed="X" n="0343c07"/><lb ed="R049" n="0436a17"/>道殊半满之科岂非教被乘时无是核其高会是知 <lb ed="X" n="0343c08"/><lb ed="R049" n="0436a18"/>五千退席为进增慢之俦五百受记俱崇密化之迹 <lb ed="X" n="0343c09"/><lb ed="R049" n="0436b01"/>所以放光现瑞开发请之教源出定扬德畅<persName>佛</persName>慧之 <lb ed="X" n="0343c10"/><lb ed="R049" n="0436b02"/>弘略朽宅通入大之文轨化城引昔缘之不坠繫珠 <lb ed="X" n="0343c11"/><lb ed="R049" n="0436b03"/>明理性之常在凿井显示悟之多方词義宛然喩陈 <lb ed="X" n="0343c12"/><lb ed="R049" n="0436b04"/><name role="" type="person">唯远</name>自非大哀旷济拔滞溺之沉流一极悲心拯昏 <lb ed="X" n="0343c13"/><lb ed="R049" n="0436b05"/>迷之失性自汉至唐六百馀载总历群籍四千馀轴 <lb ed="X" n="0343c14"/><lb ed="R049" n="0436b06"/>受持盛者无出此经将非機教相扣幷智勝之遗尘 <lb ed="X" n="0343c15"/><lb ed="R049" n="0436b07"/>闻而深敬俱威王之馀绩辄于经首序而综之庶得 <lb ed="X" n="0343c16"/><lb ed="R049" n="0436b08"/>早净六根仰慈尊之嘉会速成四德趣乐土之玄猷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0343c17"/><lb ed="R049" n="0436b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0343c1701">此释成诸<persName>佛</persName>降灵本致。以明弘赞也。夫以者。发语 <lb ed="X" n="0343c18"/><lb ed="R049" n="0436b10"/>辞。前云诸<persName>佛</persName>降灵。此云灵嶽。前通述十方三世。此 <lb ed="X" n="0343c19"/><lb ed="R049" n="0436b11"/>单述释迦一<persName>佛</persName>。故以灵嶽别之。所以然者。以释迦 <lb ed="X" n="0343c20"/><lb ed="R049" n="0436b12"/>为本经之教主。诸<persName>佛</persName>本致出。释迦而唱显。释迦本 <lb ed="X" n="0343c21"/><lb ed="R049" n="0436b13"/>致畅。则千百亿无量无边之化<persName>佛</persName>本致皆畅矣。灵 <lb ed="X" n="0343c22"/><lb ed="R049" n="0436b14"/>嶽。即经<name role="" type="person">耆阇崛山</name>。梵语耆阇崛。此云灵鹫。嶽者。尊 <lb ed="X" n="0343c23"/><lb ed="R049" n="0436b15"/>称之。降灵。用诗唯嶽降神润色<note place="inline">诗大雅崧高八章章八句首章云。崧 <lb ed="X" n="0343c24"/><lb ed="R049" n="0436b16"/>高唯嶽。骏极于天。维嶽降神。生甫及申。维申及甫。维周之翰。四国于番。四方于宣</note>。非大圣 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344a" n="0344a"/> <lb ed="X" n="0344a01"/><lb ed="R049" n="0436b17"/>无由开化者。谓诸<persName>佛</persName>法身。遍满三千。以释迦之大 <lb ed="X" n="0344a02"/><lb ed="R049" n="0436b18"/>圣。独降迹于灵鹫者。非无其因由。来此开权。而化 <lb ed="X" n="0344a03"/><lb ed="R049" n="0437a01"/>实也。适化所及等者。正显其有由。适当及到。谓有 <lb ed="X" n="0344a04"/><lb ed="R049" n="0437a02"/>何因由。乃千二百阿罗汉。适当于此山。蒙<persName>佛</persName>开化。 <lb ed="X" n="0344a05"/><lb ed="R049" n="0437a03"/>得受记成<persName>佛</persName>时到。以为由也。既阿罗汉得记时到。 <lb ed="X" n="0344a06"/><lb ed="R049" n="0437a04"/>为<persName>佛</persName>降灵之由。何故经中有化及化不及者。化及 <lb ed="X" n="0344a07"/><lb ed="R049" n="0437a05"/>者。昔有大乘缘。如千二百阿罗汉及二千学无学 <lb ed="X" n="0344a08"/><lb ed="R049" n="0437a06"/>众得记者。是也。化不及者。昔无大乘缘。如五千退 <lb ed="X" n="0344a09"/><lb ed="R049" n="0437a07"/>席者。<persName>佛</persName>虽有由平等能化。则亦无以开导其心矣。 <lb ed="X" n="0344a10"/><lb ed="R049" n="0437a08"/>故曰。非昔缘无以导心<note place="inline">非大圣无由开化。重能被之教化。非昔缘无以导心。 <lb ed="X" n="0344a11"/><lb ed="R049" n="0437a09"/>重所被之機说。为後機教相扣伏案</note>。所以仙苑告成等者。申明大圣 <lb ed="X" n="0344a12"/><lb ed="R049" n="0437a10"/>始终有由开化之地。谓<persName>佛</persName>始有出于仙苑。所以于 <lb ed="X" n="0344a13"/><lb ed="R049" n="0437a11"/>仙苑而告成。機亦分别其大小。终有由于金河。所 <lb ed="X" n="0344a14"/><lb ed="R049" n="0437a12"/>以于金河而顾命。道犹科殊其半满。岂非下是结 <lb ed="X" n="0344a15"/><lb ed="R049" n="0437a13"/>证语。谓如彼经所诠小大半满之地。岂非是<persName>佛</persName>教 <lb ed="X" n="0344a16"/><lb ed="R049" n="0437a14"/>被乘时始终之有由哉。第无足与灵嶽降灵之地。 <lb ed="X" n="0344a17"/><lb ed="R049" n="0437a15"/>相考核其高会。说此授记二乘人成<persName>佛</persName>之妙法也。 <lb ed="X" n="0344a18"/><lb ed="R049" n="0437a16"/><note place="inline">仙苑即鹿野园。往古仙人。多于此得道。故称仙苑。又为输伽王养鹿之园。复名鹿园。属波罗奈国。□成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0344a19"/><lb ed="R049" n="0437a17"/>初成正觉。三七思惟。知众生不堪大乘。遂诣鹿苑。告<name role="" type="person">阿若憍陈如</name>等五人。言我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a1901" n="0344a1901"/><anchor xml:id="beg0344a1901" n="0344a1901"/>已<anchor xml:id="end0344a1901"/>成正觉。即三转四谛十 <lb ed="X" n="0344a20"/><lb ed="R049" n="0437a18"/>二行法轮云。此是苦。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2001" n="0344a2001"/><anchor xml:id="beg0344a2001" n="0344a2001"/>已<anchor xml:id="end0344a2001"/>知。此是集。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2002" n="0344a2002"/><anchor xml:id="beg0344a2002" n="0344a2002"/>已<anchor xml:id="end0344a2002"/>断。此是道。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2003" n="0344a2003"/><anchor xml:id="beg0344a2003" n="0344a2003"/>已<anchor xml:id="end0344a2003"/>修。此是灭。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2004" n="0344a2004"/><anchor xml:id="beg0344a2004" n="0344a2004"/>已<anchor xml:id="end0344a2004"/>证等。经云。思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a2005" n="0344a2005"/><anchor xml:id="beg0344a2005" n="0344a2005"/>已<anchor xml:id="end0344a2005"/>。即趣波 <lb ed="X" n="0344a21"/><lb ed="R049" n="0437b01"/>罗奈。诸法寂灭相。不可以言宣。以方便力故。为五比丘说。是名转法轮。便有涅槃音。及以阿罗汉法僧差 <lb ed="X" n="0344a22"/><lb ed="R049" n="0437b02"/>别名。云云。機分小大之别者。谓<persName>佛</persName>自鹿苑。说四谛法。成一十二年之阿含教。虽是有由平等开化。不妨三 <lb ed="X" n="0344a23"/><lb ed="R049" n="0437b03"/>乘機宜。自有生灭四谛之小。无生四谛之大之分别也。金河。准涅槃经。有八大河。金河是第四河。经云。如 <lb ed="X" n="0344a24"/><lb ed="R049" n="0437b04"/>八大河。一名恒河。二名阎魔罗。三名萨罗。四名阿利罗<g ref="#CB02494">跋</g>提。五名摩诃。六名辛头。七名缚叉。八名悉陀。翻 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344b" n="0344b"/> <lb ed="X" n="0344b01"/><lb ed="R049" n="0437b05"/>译名義集引西域记云。阿利罗<g ref="#CB02494">跋</g>提。此云有金河。是产阎浮金处。梁宗法师云。<persName>佛</persName>来此河边入灭。表河流 <lb ed="X" n="0344b02"/><lb ed="R049" n="0437b06"/>奔注。若生死遄速。金沙不动。喩<persName>佛</persName>性常住。有云。<persName>佛</persName>因地在此捨身故。今亦至此入灭。顾命。尙书篇名。成王 <lb ed="X" n="0344b03"/><lb ed="R049" n="0437b07"/>将崩。召公擧公。率诸侯相。康王作顾命。郑玄註云。迴首曰顾。成王临终。迴首顾群臣而发命也。太甲曰。顾 <lb ed="X" n="0344b04"/><lb ed="R049" n="0437b08"/>禔天之明命。借以润色。<persName>佛</persName>临灭度。说大般涅槃经。为顾命经也。经云。一时<persName>佛</persName>在拘那城力士生地。阿利罗 <lb ed="X" n="0344b05"/><lb ed="R049" n="0437b09"/><g ref="#CB02494">跋</g>提河边。娑罗双树间。与大比丘八十亿百千人俱。二月十五日。临涅槃时。以<persName>佛</persName>神力。出大音声。至于有 <lb ed="X" n="0344b06"/><lb ed="R049" n="0437b10"/>顶。普告众生。今日<persName>如来</persName>应<persName>正遍知</persName>。将欲涅槃。一切众生。若有所疑。今悉可问。为最後问。此即是<persName>佛</persName>临终顾 <lb ed="X" n="0344b07"/><lb ed="R049" n="0437b11"/>命之言。由是与迦葉等菩萨。说涅槃经四十二卷。道殊半满之科者。道言也。殊别也。科等第義。涅槃经云。 <lb ed="X" n="0344b08"/><lb ed="R049" n="0437b12"/>譬如长者。唯有一子。诣师受学。惧不速成。昼夜慇勤教其半字。而不教其毘伽罗论。以其幼稚力未堪故。 <lb ed="X" n="0344b09"/><lb ed="R049" n="0437b13"/>乃至云。善男子。彼大长者。谓<persName>如来</persName>也。一子谓一切众生。<persName>如来</persName>视一切众生。犹如一子。教一子者。谓声闻弟 <lb ed="X" n="0344b10"/><lb ed="R049" n="0437b14"/>子。半字者。谓九部经。毘伽罗论。谓方等大乘经典。以诸声闻无有慧力。是故<persName>佛</persName>说半字九部之经。而不为 <lb ed="X" n="0344b11"/><lb ed="R049" n="0437b15"/>说毘伽罗论。準此则毘伽罗论。喩于方等大乘经典为满字矣。又第八经。迦葉菩萨。问其字義。<persName>佛</persName>以一十 <lb ed="X" n="0344b12"/><lb ed="R049" n="0437b16"/>四音答之。乃至云。半字为世间诸经书记论文章根本。满字为出世间一切善法根本。如人为恶名半人。 <lb ed="X" n="0344b13"/><lb ed="R049" n="0437b17"/>为善名满人。<persName>如来</persName>及正解脱。不入半字。以離文字故。若有能知。<persName>佛</persName>出现于世。能灭半字。名为解了字義之 <lb ed="X" n="0344b14"/><lb ed="R049" n="0437b18"/>人。準此则知。涅槃经虽是大乘终教。比阿含为喩。然能被之教。既分半满。所被之機。亦殊菩萨声闻等。第 <lb ed="X" n="0344b15"/><lb ed="R049" n="0438a01"/>不似今经。无分小大半满。皆当授记作<persName>佛</persName>。经云。声闻若菩萨。闻我所说法。乃至于一偈。皆成<persName>佛</persName>无疑。又云。 <lb ed="X" n="0344b16"/><lb ed="R049" n="0438a02"/>菩萨闻是法。疑网皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b1601" n="0344b1601"/><anchor xml:id="beg0344b1601" n="0344b1601"/>已<anchor xml:id="end0344b1601"/>除。千二百罗汉。悉亦当作<persName>佛</persName>。如三世诸<persName>佛</persName>说法之仪式。我今亦如是。说无分别法。 <lb ed="X" n="0344b17"/><lb ed="R049" n="0438a03"/>準此则涅槃半满。阿含小大。岂可与此经同日而相考核其高下哉。况爪画像。沙为塔。擧手低头。散心念 <lb ed="X" n="0344b18"/><lb ed="R049" n="0438a04"/><persName>佛</persName>。小善微因。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b1801" n="0344b1801"/><anchor xml:id="beg0344b1801" n="0344b1801"/>已<anchor xml:id="end0344b1801"/>成<persName>佛</persName>。俗间治世经书语言资生业等。皆顺正法。岂半字根本。而不入<persName>如来</persName>正解脱者乎。 <lb ed="X" n="0344b19"/><lb ed="R049" n="0438a05"/>是以一大时教。皆无足与此经相方也。高会者。经分二十八品。自序品。至见宝塔前半品。共十品半文。在 <lb ed="X" n="0344b20"/><lb ed="R049" n="0438a06"/>灵山顶上说。挍鹿苑金河。其法会固<anchor xml:id="nkr_note_add_0344b2001" n="0344b2001"/><anchor xml:id="beg0344b2001" n="0344b2001"/>已<anchor xml:id="end0344b2001"/>高矣。自宝塔後半品。至嘱累品。计一十一品半文。皆塔在空中。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0344b21"/><lb ed="R049" n="0438a07"/>在塔中说。挍山顶。则尤为高会。是其地其人其法。俱难<anchor xml:id="nkr_note_orig_0344001" n="0344001"/>〔但〕考矣</note>是知五千等者。申 <lb ed="X" n="0344b22"/><lb ed="R049" n="0438a08"/>明适化所及不及。为无缘有缘之義。谓既小大半 <lb ed="X" n="0344b23"/><lb ed="R049" n="0438a09"/>满。不足与此经高会相考核。云何此经。而有五千 <lb ed="X" n="0344b24"/><lb ed="R049" n="0438a10"/>退席之众。以是高会。而知五千退席。非真退席。乃 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0344c" n="0344c"/> <lb ed="X" n="0344c01"/><lb ed="R049" n="0438a11"/><persName>佛</persName>神通力。示现以退者。为增上慢辈。作进者之缘 <lb ed="X" n="0344c02"/><lb ed="R049" n="0438a12"/>也。既退者。可为进者之缘。则五百受记成<persName>佛</persName>之进 <lb ed="X" n="0344c03"/><lb ed="R049" n="0438a13"/>者。愈崇显其往劫。曾蒙<persName>佛</persName>密化之迹矣<note place="inline">经中。舍利弗三请後。 <lb ed="X" n="0344c04"/><lb ed="R049" n="0438a14"/><persName>佛</persName>才许。分别解说。时会中有比丘比丘尼。优婆塞优婆夷。五千人等。礼<persName>佛</persName>而退。<persName>佛</persName>因默然。而不制止云。如 <lb ed="X" n="0344c05"/><lb ed="R049" n="0438a15"/>是增上慢人。退亦佳矣。五百弟子受记品。云诸比丘谛听。<persName>佛</persName>子所行道。善学方便故。不可得思议。知众乐 <lb ed="X" n="0344c06"/><lb ed="R049" n="0438a16"/>小法。而畏于大智。是故诸菩萨。作声闻缘觉。以无数方便。化诸众生类。自说是声闻。去<persName>佛</persName>道甚远。度脱无 <lb ed="X" n="0344c07"/><lb ed="R049" n="0438a17"/>量众。渐当令作<persName>佛</persName>。示众有三毒。实自净<persName>佛</persName>土等。準此则知。退席之众。是示现也。在<persName>佛</persName>之弟子。尙能内秘外 <lb ed="X" n="0344c08"/><lb ed="R049" n="0438a18"/>现。以为密化。岂<persName>佛</persName>无量劫。不能密化乎。故五百弟子受记後。说繫珠喩。酬<persName>佛</persName>密化之迹云。譬如有人至亲 <lb ed="X" n="0344c09"/><lb ed="R049" n="0438b01"/>友家。醉酒而卧。是时亲友。官事当行。以无價宝珠。繫其衣裡。与之而去。其人醉卧。都不觉知。乃至法合云。 <lb ed="X" n="0344c10"/><lb ed="R049" n="0438b02"/><persName>佛</persName>亦如是。为菩萨时。教化我等。令发一切智心。而寻废忘。我今乃知实是菩萨。得受阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0344c11"/><lb ed="R049" n="0438b03"/>提记。準此益知。俱崇密化之迹矣</note>。以上泛序一大时教。始终旁明 <lb ed="X" n="0344c12"/><lb ed="R049" n="0438b04"/><persName>佛</persName>之降灵。此下叙入本经。正明<persName>佛</persName>之降灵<note place="inline">问曰。上既叙五 <lb ed="X" n="0344c13"/><lb ed="R049" n="0438b05"/>千退席。五百受记安得谓旁明。答曰。虽序五千五百之迹。元为破惑者。谓此经既属高会。不当有退席之 <lb ed="X" n="0344c14"/><lb ed="R049" n="0438b06"/>疑。故为之旁明</note>。所以放光等者。谓经因有此退。为进之缘。 <lb ed="X" n="0344c15"/><lb ed="R049" n="0438b07"/>进为崇显密化之所以。故序品<persName>佛</persName>于眉间放光现 <lb ed="X" n="0344c16"/><lb ed="R049" n="0438b08"/>瑞。弥勒文殊。一席问答。无非开舍利弗等千二百 <lb ed="X" n="0344c17"/><lb ed="R049" n="0438b09"/>阿罗汉之心。使发请诸<persName>佛</persName>出世。为一大事因缘之 <lb ed="X" n="0344c18"/><lb ed="R049" n="0438b10"/>教源也<note place="inline">谓序品一品经。是发起此教流源也</note>。出定扬德等者。谓方便 <lb ed="X" n="0344c19"/><lb ed="R049" n="0438b11"/>品中。<persName>佛</persName>因舍利弗等不领会序品中義故。直得自 <lb ed="X" n="0344c20"/><lb ed="R049" n="0438b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0344c2001" n="0344c2001"/><anchor xml:id="beg0344c2001" n="0344c2001"/>已<anchor xml:id="end0344c2001"/>出定。赞扬权实二智之德。无非演畅<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0344c21"/><lb ed="R049" n="0438b13"/>智慧之宏略也<note place="inline">经云。尔时<persName>世尊</persName>。从三昧安详而起。是出定也。又云。诸<persName>佛</persName>智慧。甚深无 <lb ed="X" n="0344c22"/><lb ed="R049" n="0438b14"/>量。其智慧门。难解难入。一切声闻辟支<persName>佛</persName>。所不能知。是扬德也。宏者大也。即经<persName>佛</persName>曾亲近百千万亿无数 <lb ed="X" n="0344c23"/><lb ed="R049" n="0438b15"/>诸<persName>佛</persName>。乃至<persName>如来</persName>知是廣大深远等文。是也。略者要也。即经舍利弗。以要言之。无量无边未曾有法。<persName>佛</persName>悉成 <lb ed="X" n="0344c24"/><lb ed="R049" n="0438b16"/>就。止。舍利弗。不须复说等文。是也。序主意谓。方便一品经文。出定扬德。犹是大略。至三请後。<persName>佛</persName>计分别解 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345a" n="0345a"/> <lb ed="X" n="0345a01"/><lb ed="R049" n="0438b17"/>说。始为法说一周之全分</note>。朽宅通入等者。法说一周。身子得记。 <lb ed="X" n="0345a02"/><lb ed="R049" n="0438b18"/>其馀声闻。尙未信解。身子代请。<persName>佛</persName>重喩说。以三界 <lb ed="X" n="0345a03"/><lb ed="R049" n="0439a01"/>喩火宅。<persName>佛</persName>喩长者。声闻辟支<persName>佛</persName>喩火宅中诸子。先 <lb ed="X" n="0345a04"/><lb ed="R049" n="0439a02"/>以三车引导<note place="inline">喩<persName>佛</persName>四十年前所说三乘</note>。後等赐大宝白牛之车 <lb ed="X" n="0345a05"/><lb ed="R049" n="0439a03"/><note place="inline">喩<persName>佛</persName>今说妙法</note>。虽区区数千言。莫过为二乘人畅通入大 <lb ed="X" n="0345a06"/><lb ed="R049" n="0439a04"/>乘之文。同一轨度也。文轨用记。今天下车同轨。书 <lb ed="X" n="0345a07"/><lb ed="R049" n="0439a05"/>同文。行同伦润色<note place="inline">譬品。以三界譬火宅。而序曰朽宅者。经云。是朽故宅。属于一人</note>。 <lb ed="X" n="0345a08"/><lb ed="R049" n="0439a06"/>化城引昔等者。迦葉等四大弟子。领譬品。说穷子 <lb ed="X" n="0345a09"/><lb ed="R049" n="0439a07"/>喩酬<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>更为说药草喩品。虽为四大弟。子述成 <lb ed="X" n="0345a10"/><lb ed="R049" n="0439a08"/>其不逮。其实欲千二百人。由药草喩。一时开悟<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0345a11"/><lb ed="R049" n="0439a09"/>知见。与其成<persName>佛</persName>之记。而五百弟子。反由一味之雨。 <lb ed="X" n="0345a12"/><lb ed="R049" n="0439a10"/>润于人华。渐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0345001" n="0345001"/>矢修行。皆得道果。及汝等所行。是菩 <lb ed="X" n="0345a13"/><lb ed="R049" n="0439a11"/>萨道。渐渐修学。悉当成<persName>佛</persName>之说。安于小果。迷其大 <lb ed="X" n="0345a14"/><lb ed="R049" n="0439a12"/>乘。意谓前後法既一乘。人皆菩萨。奚用精修更求 <lb ed="X" n="0345a15"/><lb ed="R049" n="0439a13"/>与记。故<persName>佛</persName>授四大弟子记後。又说化城喩品。为因 <lb ed="X" n="0345a16"/><lb ed="R049" n="0439a14"/>缘说。一问以明。<persName>佛</persName>昔在智<persName>佛</persName>法中。为十六菩萨沙 <lb ed="X" n="0345a17"/><lb ed="R049" n="0439a15"/>弥时。曾为千二百人。植有大乘之因。今成<persName>佛</persName>。犹先 <lb ed="X" n="0345a18"/><lb ed="R049" n="0439a16"/>度千二百人。以小乘者。以小是引入大之缘也。大 <lb ed="X" n="0345a19"/><lb ed="R049" n="0439a17"/>如宝所。小是化城。使五百弟子。知昔有大乘宝所 <lb ed="X" n="0345a20"/><lb ed="R049" n="0439a18"/>之缘。不自坠堕于小果化城不实之涅槃。安于渐 <lb ed="X" n="0345a21"/><lb ed="R049" n="0439b01"/>而不顿进也。繫珠明理等者。五百弟子。领<persName>佛</persName>因缘 <lb ed="X" n="0345a22"/><lb ed="R049" n="0439b02"/>说。一周得受果记。感<persName>佛</persName>恩德。说繫珠喩。以<persName>佛</persName>喩亲 <lb ed="X" n="0345a23"/><lb ed="R049" n="0439b03"/>友。自喩醉人。一乘<persName>佛</persName>知见之理性。以喩其珠。今<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0345a24"/><lb ed="R049" n="0439b04"/>说三周法。五百人开悟。如酒消後觉昔珠今用。智 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345b" n="0345b"/> <lb ed="X" n="0345b01"/><lb ed="R049" n="0439b05"/><persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>相去劫尘。虽是久远。而<persName>佛</persName>知见理性之珠。 <lb ed="X" n="0345b02"/><lb ed="R049" n="0439b06"/>不曾少刻遗失。故曰常在<note place="inline">经云。<persName>佛</persName>亦如是。为菩萨时。教化我等。令发一切 <lb ed="X" n="0345b03"/><lb ed="R049" n="0439b07"/>智心。而寻废忘。不知不觉。既得阿罗汉道。自谓灭度。资生艰难。得少为足。一切智愿。犹在不失</note>。凿 <lb ed="X" n="0345b04"/><lb ed="R049" n="0439b08"/>井显示等者。承上文而言。谓<persName>佛</persName>知见理性之珠虽 <lb ed="X" n="0345b05"/><lb ed="R049" n="0439b09"/>在。苟不得此经开示悟入修治之方。四亦不得现 <lb ed="X" n="0345b06"/><lb ed="R049" n="0439b10"/>前受用。故<persName>佛</persName>于法师品。又再四劝其精勤读诵受 <lb ed="X" n="0345b07"/><lb ed="R049" n="0439b11"/>持此经。而说凿井一喩。谓在家出家。学菩萨道。求 <lb ed="X" n="0345b08"/><lb ed="R049" n="0439b12"/>菩提。有善不善者。若依他经修习。如于高原求水。 <lb ed="X" n="0345b09"/><lb ed="R049" n="0439b13"/>但见漧土。虽费穿凿。其水尙远。若依此经修习。如 <lb ed="X" n="0345b10"/><lb ed="R049" n="0439b14"/>施功不<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b1001" n="0345b1001"/><anchor xml:id="beg0345b1001" n="0345b1001"/>已<anchor xml:id="end0345b1001"/>。转见湿土。遂渐至泥。知水必近。以此经 <lb ed="X" n="0345b11"/><lb ed="R049" n="0439b15"/>诠显开示悟入。圆顿成<persName>佛</persName>。有多种之方便也<note place="inline">多方用莊 <lb ed="X" n="0345b12"/><lb ed="R049" n="0439b16"/>子多方乎仁義润色</note>。词義宛然等者。谓序品至法师品。三周 <lb ed="X" n="0345b13"/><lb ed="R049" n="0439b17"/>之词義。虽曰宛然明白。而数喩陈列。思惟其实远 <lb ed="X" n="0345b14"/><lb ed="R049" n="0439b18"/>大。以词義似是世谛。易见易知之常谈。而喩陈则 <lb ed="X" n="0345b15"/><lb ed="R049" n="0440a01"/>明向上难信难解一大事之因缘故。以上弘赞其 <lb ed="X" n="0345b16"/><lb ed="R049" n="0440a02"/>经。以明所说之法妙。自非大哀下。弘赞其<persName>佛</persName>。以明 <lb ed="X" n="0345b17"/><lb ed="R049" n="0440a03"/>能说者具慈悲之心妙。谓自非释迦之大哀与旷 <lb ed="X" n="0345b18"/><lb ed="R049" n="0440a04"/>济。孰能说此词義宛然之妙法。拔其滞而不通。溺 <lb ed="X" n="0345b19"/><lb ed="R049" n="0440a05"/>而不陞。沉流之二乘人。自非牟尼至极之悲心。孰 <lb ed="X" n="0345b20"/><lb ed="R049" n="0440a06"/>能譬此喩陈<name role="" type="person">唯远</name>优昙钵之莲花。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0345002" n="0345002"/>极其昏而不明。 <lb ed="X" n="0345b21"/><lb ed="R049" n="0440a07"/>迷而不悟。失性之众生哉<note place="inline">沉流指二乘人。以沉于小果之流类也。失性指 <lb ed="X" n="0345b22"/><lb ed="R049" n="0440a08"/>六凡辈。以失于三乘之本性也</note>。自汉至唐等者。谓自非吾<persName>佛</persName>大哀 <lb ed="X" n="0345b23"/><lb ed="R049" n="0440a09"/>极悲。诠乎此经。何以自汉至唐。计年六百馀载。是 <lb ed="X" n="0345b24"/><lb ed="R049" n="0440a10"/>时之久也。总历群籍。计经律论。四千馀轴。是法之 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0345c" n="0345c"/> <lb ed="X" n="0345c01"/><lb ed="R049" n="0440a11"/>多也。而人不受持他经。独受持此经。最久且盛者。 <lb ed="X" n="0345c02"/><lb ed="R049" n="0440a12"/>验是<persName>佛</persName>之大哀一极之悲心。所加被也。六百馀载。 <lb ed="X" n="0345c03"/><lb ed="R049" n="0440a13"/>照前三百馀载。明唐异乎晋也。受持盛者。应前时 <lb ed="X" n="0345c04"/><lb ed="R049" n="0440a14"/>所宗尙。为不诬也。以上既弘赞其<persName>佛</persName>。将非下。又弘 <lb ed="X" n="0345c05"/><lb ed="R049" n="0440a15"/>赞其僧俗。具有機教相投。及闻而深敬之妙。照前 <lb ed="X" n="0345c06"/><lb ed="R049" n="0440a16"/>有由开化为教。有缘导心为機。扣投也。合也。谓昔 <lb ed="X" n="0345c07"/><lb ed="R049" n="0440a17"/><persName>佛</persName>在世。亲说此经。犹多怨嫉。而有五千退席。今<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0345c08"/><lb ed="R049" n="0440a18"/>灭度既久。受持者反如是之盛。将不是機与教而 <lb ed="X" n="0345c09"/><lb ed="R049" n="0440b01"/>相投。<persName>佛</persName>与众生有缘而相合耶。此機教相投合者。 <lb ed="X" n="0345c10"/><lb ed="R049" n="0440b02"/>诚非一生一劫之善根。乃幷是大通智勝<persName>佛</persName>法中。 <lb ed="X" n="0345c11"/><lb ed="R049" n="0440b03"/>十六菩萨沙弥。尘点劫前。所化之遗尘也。魏都赋。 <lb ed="X" n="0345c12"/><lb ed="R049" n="0440b04"/>先王之桑梓。列圣之遗尘。闻而下。谓即未機教相 <lb ed="X" n="0345c13"/><lb ed="R049" n="0440b05"/>投。但一闻此经之名。便深生敬仰者。亦俱是常不 <lb ed="X" n="0345c14"/><lb ed="R049" n="0440b06"/>轻菩萨。于过去威音王<persName>佛</persName>法中。尝见蒙授记之馀 <lb ed="X" n="0345c15"/><lb ed="R049" n="0440b07"/>绩功勋也。则機教相投。与闻而深敬者。又不可不 <lb ed="X" n="0345c16"/><lb ed="R049" n="0440b08"/>自庆矣。辄于下。辄专首前。综织具锦丝。万亿经纬。 <lb ed="X" n="0345c17"/><lb ed="R049" n="0440b09"/>由之提掇。序主谓我知機教相投。与闻而深敬之 <lb ed="X" n="0345c18"/><lb ed="R049" n="0440b10"/>人。既皆过去<persName>佛</persName>法中。遗尘馀绩。故辄敢自专作序。 <lb ed="X" n="0345c19"/><lb ed="R049" n="0440b11"/>冠于经前。如综而提掇之。使人见序而知经。由经 <lb ed="X" n="0345c20"/><lb ed="R049" n="0440b12"/>而开悟<persName>佛</persName>知见。庶得六根早净。而勿晚攀仰弥勒 <lb ed="X" n="0345c21"/><lb ed="R049" n="0440b13"/>慈尊。龙花树下。受记成<persName>佛</persName>。嘉美之勝会。速成四德。 <lb ed="X" n="0345c22"/><lb ed="R049" n="0440b14"/>而不迟一直趣入常寂光之乐土。证一乘实相之 <lb ed="X" n="0345c23"/><lb ed="R049" n="0440b15"/>玄猷也<note place="inline">早净六根。如法师功德品。及常不轻菩萨品说。仰慈尊者。普贤劝发品云。若有人。受 <lb ed="X" n="0345c24"/><lb ed="R049" n="0440b16"/>持读诵解其義趣。是人命终。为千<persName>佛</persName>授手。令不恐怖。即往<name role="" type="person">兜率天</name>上弥勒菩萨所。弥勒菩萨有三十二相。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346a" n="0346a"/> <lb ed="X" n="0346a01"/><lb ed="R049" n="0440b17"/>大菩萨众。所共围绕。有百千万亿天女眷属。而于中生。嘉会。用易文言亨者嘉之会也润文。四德。旧註训 <lb ed="X" n="0346a02"/><lb ed="R049" n="0440b18"/>常乐我净。若准本经。亦劝发品云。一者为诸<persName>佛</persName>护念。二者殖众德本。三者入正定聚。四者发救一切众生 <lb ed="X" n="0346a03"/><lb ed="R049" n="0441a01"/>之心为愈。以序主既弘赞三宝讫故。序入普贤劝发品。见彼序文。该尽一经之始终。故乐土准经。当以三 <lb ed="X" n="0346a04"/><lb ed="R049" n="0441a02"/>变净土为乐土。亦可指<name role="" type="person">西方极乐世界</name>名乐土。所以然者。以经有文故。药王菩萨本事品云。<persName>如来</persName>灭後。後 <lb ed="X" n="0346a05"/><lb ed="R049" n="0441a03"/>五百岁。若有女人。闻是经典。如说修行。于此命终。即往<name role="" type="person">安乐世界</name>阿弥陀<persName>佛</persName>。大菩萨众。围绕住处。生莲花 <lb ed="X" n="0346a06"/><lb ed="R049" n="0441a04"/>中宝座之上。是也。玄猷。即经火不能焚。水不能漂。汝之功德。唯除<persName>如来</persName>。其诸声闻辟支<persName>佛</persName>。乃至菩萨智慧 <lb ed="X" n="0346a07"/><lb ed="R049" n="0441a05"/>禅定。无有与汝等者。準此。以一女流持经。其功德。便度越三乘法众。寧不为玄猷乎</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346a08"/><lb ed="R049" n="0441a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346a0801">弘赞莫穷永贻诸後云尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346a09"/><lb ed="R049" n="0441a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346a0901">此结归序题。序主谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0346a0901" n="0346a0901"/><anchor xml:id="beg0346a0901" n="0346a0901"/>已<anchor xml:id="end0346a0901"/>作此一序。人微言轻。如撮 <lb ed="X" n="0346a10"/><lb ed="R049" n="0441a08"/>土之助泰山。勺水之益沧溟。莫能穷尽经之功德 <lb ed="X" n="0346a11"/><lb ed="R049" n="0441a09"/>万分之一。但愿由此序。而俾此经永远贻诸後世。 <lb ed="X" n="0346a12"/><lb ed="R049" n="0441a10"/>表区区一念护法之诚也。云尔者。谓一序所云。如 <lb ed="X" n="0346a13"/><lb ed="R049" n="0441a11"/>此尔尔。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0346a14"/><lb ed="R049" n="0441a12"/> <lb ed="X" n="0346a15"/><lb ed="R049" n="0441a13"/><cb:div type="other"><head>音释</head><cb:div type="note"><entry cb:place="inline"><form>廆</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1504" cb:place="inline"><note place="inline">音会</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>冒顿</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1508" cb:place="inline"><note place="inline">音麦独</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>皝</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1512" cb:place="inline"><note place="inline">音晃</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>氐</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1515" cb:place="inline"><note place="inline">音底</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>烜</form><cb:def><p xml:id="pX31p0346a1518" cb:place="inline"><note place="inline">音绚</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0346a16"/><lb ed="R049" n="0441a14"/> <lb ed="X" n="0346a17"/><lb ed="R049" n="0441a15"/><cb:div type="other"><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346a1701">妙法莲花经弘传序</p></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0346a18"/> <lb ed="X" n="0346a19"/> <lb ed="X" n="0346a20"/> <lb ed="X" n="0346a21"/> <lb ed="X" n="0346a22"/><cb:docNumber>No. 608</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0346a23"/><lb ed="R049" n="0442a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法莲花经知音卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0346a24"/> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346b" n="0346b"/> <lb ed="X" n="0346b01"/><lb ed="R049" n="0442a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师 鸠摩罗什 译</byline> <lb ed="X" n="0346b02"/><lb ed="R049" n="0442a03"/><byline cb:type="author">明护国金刚寺住持 如愚 著</byline> <lb ed="X" n="0346b03"/> <lb ed="X" n="0346b04"/><lb ed="R049" n="0442a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b0401">妙等四字。为所诠。经为能诠。法喩名题。義解见前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346b05"/><lb ed="R049" n="0442a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346b0501">妙法莲花经序品第一</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346b06"/><lb ed="R049" n="0442a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b0601">此依经题。立品题也。品题各连经题名者。以经题 <lb ed="X" n="0346b07"/><lb ed="R049" n="0442a07"/>为总。品题为别。品虽各有类聚。总属妙法莲花经。 <lb ed="X" n="0346b08"/><lb ed="R049" n="0442a08"/>故此经二十八品。准常为三分。序品一品。为序分。 <lb ed="X" n="0346b09"/><lb ed="R049" n="0442a09"/>方便至常不轻。计十九品。为正宗分。<persName>如来</persName>神力至 <lb ed="X" n="0346b10"/><lb ed="R049" n="0442a10"/>普贤劝发。计八品。为流通分。序分一品。有通有别。 <lb ed="X" n="0346b11"/><lb ed="R049" n="0442a11"/>如是我闻。至各礼<persName>佛</persName>足退坐一面。为通序。诸经通 <lb ed="X" n="0346b12"/><lb ed="R049" n="0442a12"/>用此式。尔时<persName>世尊</persName>四众围绕。至<persName>佛</persName>当为除断令尽 <lb ed="X" n="0346b13"/><lb ed="R049" n="0442a13"/>无有馀。为别序。别序此经发起之因缘。虽曰序分 <lb ed="X" n="0346b14"/><lb ed="R049" n="0442a14"/>正宗流通。大義实尽于此。诸品之名。唯药王本事 <lb ed="X" n="0346b15"/><lb ed="R049" n="0442a15"/>品。及提婆达多品。是<persName>佛</persName>自说。馀或译人所置。令读 <lb ed="X" n="0346b16"/><lb ed="R049" n="0442a16"/>诵受持者。见品题。则知一品之大義。序品者。叙列 <lb ed="X" n="0346b17"/><lb ed="R049" n="0442a17"/>起教之源本。明此经何人而说。在何地方而说。为 <lb ed="X" n="0346b18"/><lb ed="R049" n="0442a18"/>何人而说。因何事而说。说竟成何果报。故曰序品 <lb ed="X" n="0346b19"/><lb ed="R049" n="0442b01"/><note place="inline">中阿含经云。<g ref="#CB00849">跋</g>渠。此翻为品。天台云。義类同聚。名品</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346b20"/><lb ed="R049" n="0442b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0346b2001">如是我闻一时<persName>佛</persName>住<note place="inline">至</note>尽诸有结心得自在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0346b21"/><lb ed="R049" n="0442b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0346b2101">此一名证信序。谓凡诸经。有如是等数行文言。能 <lb ed="X" n="0346b22"/><lb ed="R049" n="0442b04"/>使人证入法身。信有三宝故。如是者。准智论。为信 <lb ed="X" n="0346b23"/><lb ed="R049" n="0442b05"/>成就也。<persName>佛</persName>法大海。信为能入。信则言如是。不信则 <lb ed="X" n="0346b24"/><lb ed="R049" n="0442b06"/>言不如是。故五位。信位居初。十一善法。信亦为首。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0346c" n="0346c"/> <lb ed="X" n="0346c01"/><lb ed="R049" n="0442b07"/>信心之前。更无勝法。依此信本。解行证始立。刘<anchor xml:id="nkr_note_add_0346c0101" n="0346c0101"/><anchor xml:id="beg0346c0101" n="0346c0101"/>虬<anchor xml:id="end0346c0101"/> <lb ed="X" n="0346c02"/><lb ed="R049" n="0442b08"/>云。圣人说法。但为显如。唯如为是。故称如是。我闻 <lb ed="X" n="0346c03"/><lb ed="R049" n="0442b09"/>者。闻成就也。我即阿难五蕴假名。闻谓耳根发识。 <lb ed="X" n="0346c04"/><lb ed="R049" n="0442b10"/>废别从总。故云我闻。合上如是。为指法之辞。云如 <lb ed="X" n="0346c05"/><lb ed="R049" n="0442b11"/>是之法。我从<persName>佛</persName>闻。然我有四种。一凡夫遍计之我。 <lb ed="X" n="0346c06"/><lb ed="R049" n="0442b12"/>二外道神我。三大小乘人假我。四法身真我。今拣 <lb ed="X" n="0346c07"/><lb ed="R049" n="0442b13"/>非馀。故云假名。乃随世流佈。以便生宾。称之为我。 <lb ed="X" n="0346c08"/><lb ed="R049" n="0442b14"/>大小乘人。辨闻不同。有云耳根。有云耳识。有云根 <lb ed="X" n="0346c09"/><lb ed="R049" n="0442b15"/>识和合。今从後義。问曰。既曰耳根发识。合云耳闻。 <lb ed="X" n="0346c10"/><lb ed="R049" n="0442b16"/>奚言我闻。答曰。以耳为六根之别。我乃一身之主。 <lb ed="X" n="0346c11"/><lb ed="R049" n="0442b17"/>废别耳。从总我。故言我闻。楞严经云。此方真教体。 <lb ed="X" n="0346c12"/><lb ed="R049" n="0442b18"/>淸净在音闻。欲取三摩地。实以闻中入。则闻之一 <lb ed="X" n="0346c13"/><lb ed="R049" n="0443a01"/>字。乃娑婆教体。故一切经首置之。一时者。时成就 <lb ed="X" n="0346c14"/><lb ed="R049" n="0443a02"/>也。师资合会。说听究竟。故言一时。不拘春夏秋冬 <lb ed="X" n="0346c15"/><lb ed="R049" n="0443a03"/>子午卯酉等时。以<persName>佛</persName>说法。四十九年。总为一大时 <lb ed="X" n="0346c16"/><lb ed="R049" n="0443a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0346001" n="0346001"/>故。<persName>佛</persName>者。具云勃陀。此云觉者。谓自觉觉他。觉行圆 <lb ed="X" n="0346c17"/><lb ed="R049" n="0443a05"/>满。为说此经之法主。乃六种成就中。主成就。即释 <lb ed="X" n="0346c18"/><lb ed="R049" n="0443a06"/>迦牟尼文<persName>佛</persName>也。住者。四威仪之一。约能住。则住属 <lb ed="X" n="0346c19"/><lb ed="R049" n="0443a07"/><persName>佛</persName>。约所住。则住属<name role="" type="person">王舍城</name>等处。又此数句。是<persName>佛</persName>将 <lb ed="X" n="0346c20"/><lb ed="R049" n="0443a08"/>涅槃时。阿难请问。一切经首。当置何语。<persName>佛</persName>命置如 <lb ed="X" n="0346c21"/><lb ed="R049" n="0443a09"/>是我闻一时<persName>佛</persName>住某处。使天下後世。知<persName>佛</persName>法有源 <lb ed="X" n="0346c22"/><lb ed="R049" n="0443a10"/>本。非世人可妄作也。一以断疑。二以息诤。三以简 <lb ed="X" n="0346c23"/><lb ed="R049" n="0443a11"/>邪。有此三益。<persName>佛</persName>命置之经首。断疑者。阿难陞座。相 <lb ed="X" n="0346c24"/><lb ed="R049" n="0443a12"/>好如<persName>佛</persName>。众起三疑。一疑<persName>佛</persName>重起。二疑他方<persName>佛</persName>来。三 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347a" n="0347a"/> <lb ed="X" n="0347a01"/><lb ed="R049" n="0443a13"/>疑阿难成<persName>佛</persName>。及擧如是等语。三疑顿息。息诤者。谓 <lb ed="X" n="0347a02"/><lb ed="R049" n="0443a14"/>不言我从<persName>佛</persName>闻。是自有制作。则诤论起矣。简邪者。 <lb ed="X" n="0347a03"/><lb ed="R049" n="0443a15"/>谓外道邪法经首。皆置阿忧二字。阿者言无。忧者 <lb ed="X" n="0347a04"/><lb ed="R049" n="0443a16"/>言有。外道谓。万法虽多。不出有无为吉。<persName>佛</persName>法异彼。 <lb ed="X" n="0347a05"/><lb ed="R049" n="0443a17"/>故云简邪<note place="inline">旧解无此補之</note>。<name role="" type="person">王舍城</name>等者。处成就也。昔为驳 <lb ed="X" n="0347a06"/><lb ed="R049" n="0443a18"/>足王与千<anchor xml:id="nkr_note_orig_0347001" n="0347001"/>子。共立舍宅之都。故名王舍。乃摩揭提 <lb ed="X" n="0347a07"/><lb ed="R049" n="0443b01"/>国。国王即阿阇世。耆阇崛云灵鹫。解见前序。是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0347a08"/><lb ed="R049" n="0443b02"/>所居。说此经之地。先城後山。尊地主也。与大比丘 <lb ed="X" n="0347a09"/><lb ed="R049" n="0443b03"/>等者。众成就也。是此经当受记成<persName>佛</persName>之人。比丘罗 <lb ed="X" n="0347a10"/><lb ed="R049" n="0443b04"/>汉。准馀经各有翻译训释。兹不赘。但以本经相释。 <lb ed="X" n="0347a11"/><lb ed="R049" n="0443b05"/>大比丘一句。标列其数<note place="inline">正法花经。但标千二百人</note>。皆是下。解释 <lb ed="X" n="0347a12"/><lb ed="R049" n="0443b06"/>其大之所以。谓称比丘则<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1201" n="0347a1201"/><anchor xml:id="beg0347a1201" n="0347a1201"/>已<anchor xml:id="end0347a1201"/>。何言大也。以皆是阿 <lb ed="X" n="0347a13"/><lb ed="R049" n="0443b07"/>罗汉故。对下学无学二千人而言。以显未证四果 <lb ed="X" n="0347a14"/><lb ed="R049" n="0443b08"/>大阿罗汉。则名小比丘也。诸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1401" n="0347a1401"/><anchor xml:id="beg0347a1401" n="0347a1401"/>已<anchor xml:id="end0347a1401"/>尽者。三界果丧 <lb ed="X" n="0347a15"/><lb ed="R049" n="0443b09"/>也。无复烦恼者。四住因亡也。一等出家为僧。皆<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0347a16"/><lb ed="R049" n="0443b10"/>弟子。元无大小之别。但漏尽无恼为大。否则小也。 <lb ed="X" n="0347a17"/><lb ed="R049" n="0443b11"/>逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1701" n="0347a1701"/><anchor xml:id="beg0347a1701" n="0347a1701"/>己<anchor xml:id="end0347a1701"/>利等者。阳似歎德。阴实斥过。以不肯同菩 <lb ed="X" n="0347a18"/><lb ed="R049" n="0443b12"/>萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a1801" n="0347a1801"/><anchor xml:id="beg0347a1801" n="0347a1801"/>己<anchor xml:id="end0347a1801"/>利利人。但图自身灭尽三有见思之结惑。使 <lb ed="X" n="0347a19"/><lb ed="R049" n="0443b13"/>三界因亡。未来不漏入烦恼坑中。则分段果丧。三 <lb ed="X" n="0347a20"/><lb ed="R049" n="0443b14"/>明六通。从心所欲。唯利无害。自在而<anchor xml:id="nkr_note_add_0347a2001" n="0347a2001"/><anchor xml:id="beg0347a2001" n="0347a2001"/>已<anchor xml:id="end0347a2001"/>。心自在简 <lb ed="X" n="0347a21"/><lb ed="R049" n="0443b15"/>非菩萨法自在。此经将要授记二乘人。学菩萨发 <lb ed="X" n="0347a22"/><lb ed="R049" n="0443b16"/>大心。故歎德中。寓有抑辞。下出名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347a23"/><lb ed="R049" n="0443b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347a2301">其名曰<name role="" type="person">阿若憍陈如</name><note place="inline">至</note>如是众所知识大阿罗汉等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347a24"/><lb ed="R049" n="0443b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347a2401">梵语<name role="" type="person">阿若憍陈如</name>。此云最初解。摩诃云大。迦葉云 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347b" n="0347b"/> <lb ed="X" n="0347b01"/><lb ed="R049" n="0444a01"/>饮光。<name role="" type="person">优楼频</name>螺云木瓜林。依林住彰名。伽耶云城。 <lb ed="X" n="0347b02"/><lb ed="R049" n="0444a02"/>依城住彰名。那提云河。依河住彰名。舍利弗云身 <lb ed="X" n="0347b03"/><lb ed="R049" n="0444a03"/>子。<name role="" type="person">大目犍连</name>云<anchor xml:id="nkr_note_add_0347b0301" n="0347b0301"/><anchor xml:id="beg0347b0301" n="0347b0301"/>采<anchor xml:id="end0347b0301"/>菽氏。迦旃延云文饰。阿㝹楼陀 <lb ed="X" n="0347b04"/><lb ed="R049" n="0444a04"/>云无贫。<name role="" type="person">劫宾那</name>云房宿。<name role="" type="person">憍梵钵</name>提云牛呞。離婆多 <lb ed="X" n="0347b05"/><lb ed="R049" n="0444a05"/>云星宿。毕陵伽婆蹉云馀习。<name role="" type="person">薄拘罗</name>云善容。摩诃 <lb ed="X" n="0347b06"/><lb ed="R049" n="0444a06"/>拘絺罗云大膝。难陀云喜。<name role="" type="person">孙陀罗难陀</name>云艳喜。富 <lb ed="X" n="0347b07"/><lb ed="R049" n="0444a07"/>楼那弥多罗尼子云<name role="" type="person">满慈子</name>。须菩提云空生。阿难 <lb ed="X" n="0347b08"/><lb ed="R049" n="0444a08"/>云庆喜。罗睺罗云障覆。此万二千之首领。故云如 <lb ed="X" n="0347b09"/><lb ed="R049" n="0444a09"/>是等。其名其德。出处多端。馀经具述。此不繁引<note place="inline">此为 <lb ed="X" n="0347b10"/><lb ed="R049" n="0444a10"/>三周说法得授记者伏案</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b11"/><lb ed="R049" n="0444a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1101">复有学无学二千人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b12"/><lb ed="R049" n="0444a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b1201">此所谓比丘。非大比丘也。研真断惑名学。真穷惑 <lb ed="X" n="0347b13"/><lb ed="R049" n="0444a13"/>尽名无学。此二千人。即学于<name role="" type="person">阿若憍陈如</name>等之弟 <lb ed="X" n="0347b14"/><lb ed="R049" n="0444a14"/>子辈。乃初二果之人<note place="inline">为後授学无学记品伏案</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b15"/><lb ed="R049" n="0444a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1501"><name role="" type="person">摩诃波阇波提</name>比丘尼<note place="inline">至</note>亦与眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b16"/><lb ed="R049" n="0444a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b1601">上男僧。此女僧。<name role="" type="person">摩诃波阇波提</name>云<name role="" type="person">大爱道</name>。又名尼 <lb ed="X" n="0347b17"/><lb ed="R049" n="0444a17"/>众主。是<persName>佛</persName>姨母。<name role="" type="person">耶输陀罗</name>云华色。是<persName>佛</persName>在俗后。故 <lb ed="X" n="0347b18"/><lb ed="R049" n="0444a18"/>连<persName>佛</persName>子罗睺以标名。此序出家二众<note place="inline">为後持品得记之案</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b19"/><lb ed="R049" n="0444b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347b1901">菩萨摩诃萨八万人<note place="inline">至</note>能度无数百千众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347b20"/><lb ed="R049" n="0444b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347b2001">菩萨下标其数。皆于下歎其德。菩萨所以异乎二 <lb ed="X" n="0347b21"/><lb ed="R049" n="0444b03"/>乘者。在上求下化。福慧双修。具足四无量心也。于 <lb ed="X" n="0347b22"/><lb ed="R049" n="0444b04"/>阿耨菩提不退转者。大喜也。得总持辩才。转不退 <lb ed="X" n="0347b23"/><lb ed="R049" n="0444b05"/>转法轮者。大悲也。供无量<persName>佛</persName>。殖众德本者。大捨也。 <lb ed="X" n="0347b24"/><lb ed="R049" n="0444b06"/>常为诸<persName>佛</persName>所歎。以慈修身。善入<persName>佛</persName>慧者。大慈也。世 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0347c" n="0347c"/> <lb ed="X" n="0347c01"/><lb ed="R049" n="0444b07"/>人得一名位。而永不失。尙生欢喜。况于菩提无退。 <lb ed="X" n="0347c02"/><lb ed="R049" n="0444b08"/>其不喜耶。所以初地名欢喜。且文殊等。是等觉地 <lb ed="X" n="0347c03"/><lb ed="R049" n="0444b09"/>菩萨。于菩提无退。及喜之大。可知矣。世之悲愍人 <lb ed="X" n="0347c04"/><lb ed="R049" n="0444b10"/>贫贱之苦。济以富贵。莫过有时有数。菩萨既喜自 <lb ed="X" n="0347c05"/><lb ed="R049" n="0444b11"/>家得陀罗尼之总持。又喜得四无碍乐说之辩才。 <lb ed="X" n="0347c06"/><lb ed="R049" n="0444b12"/>于无量劫中。以其明辩才华。转自所持不退之菩 <lb ed="X" n="0347c07"/><lb ed="R049" n="0444b13"/>提。与无数之众生。令成<persName>佛</persName>果。其悲愿之大。何有过 <lb ed="X" n="0347c08"/><lb ed="R049" n="0444b14"/>焉。得不退自利也。转不退利他也。二乘人能如是 <lb ed="X" n="0347c09"/><lb ed="R049" n="0444b15"/>乎。世人以捨心。供养一贤一圣。有其限数。其捨之 <lb ed="X" n="0347c10"/><lb ed="R049" n="0444b16"/>福。莫过求人天小果。菩萨捨身命。供养无量百千 <lb ed="X" n="0347c11"/><lb ed="R049" n="0444b17"/>诸<persName>佛</persName>。不求人天福报。只愿于诸<persName>佛</persName>所。殖众德本。则 <lb ed="X" n="0347c12"/><lb ed="R049" n="0444b18"/>其捨之大。可知也。世人或得一王侯长者称歎。尙 <lb ed="X" n="0347c13"/><lb ed="R049" n="0445a01"/>自爱心。慈而不暴。以通其大人之智慧。菩萨由喜 <lb ed="X" n="0347c14"/><lb ed="R049" n="0445a02"/>悲捨之大愿力。常为诸<persName>佛</persName>所称歎。寧不以慈修身。 <lb ed="X" n="0347c15"/><lb ed="R049" n="0445a03"/>善入诸<persName>佛</persName>甚深无量之实慧乎。通达大智等者。谓 <lb ed="X" n="0347c16"/><lb ed="R049" n="0445a04"/>因得菩提转法轮。自利利他。所以通大智到彼岸。 <lb ed="X" n="0347c17"/><lb ed="R049" n="0445a05"/>彼岸即菩提也。由供<persName>佛</persName>植本。慈以修身。慧以济人。 <lb ed="X" n="0347c18"/><lb ed="R049" n="0445a06"/>自利利他。有如此实。则有如此之名。所以名称普 <lb ed="X" n="0347c19"/><lb ed="R049" n="0445a07"/>闻无量世界。能度无数百千众生也。二乘人能如 <lb ed="X" n="0347c20"/><lb ed="R049" n="0445a08"/>是乎。喜之与悲。慧兼于福。明法施也。捨之与慈。福 <lb ed="X" n="0347c21"/><lb ed="R049" n="0445a09"/>兼于慧。明财施也。故以四无量心为训中。摄福慧 <lb ed="X" n="0347c22"/><lb ed="R049" n="0445a10"/>二严。及六波罗蜜。菩萨之所以为大菩萨者。此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347c23"/><lb ed="R049" n="0445a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0347c2301">其名曰<name role="" type="person">文殊师利</name>菩萨<note place="inline">至</note>菩萨摩诃萨八万人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0347c24"/><lb ed="R049" n="0445a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0347c2401">上歎德。此列名<note place="inline">此为後文各品当機之伏案。天台云。声闻形出俗网。迹近<persName>如来</persName>。闻法 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348a" n="0348a"/> <lb ed="X" n="0348a01"/><lb ed="R049" n="0445a13"/>为亲。故前列也。天人形乖服异。迹非侍奉。闻法为疏。故後列也。菩萨形不捡节。迹无定处。既不同俗。复异 <lb ed="X" n="0348a02"/><lb ed="R049" n="0445a14"/>于僧。处季孟间。故置中也。摩诃称大。廣如智论</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a03"/><lb ed="R049" n="0445a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a0301">尔时释提桓因<note place="inline">至</note>与其眷属万二千天子俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a04"/><lb ed="R049" n="0445a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a0401">此序三界天王及天众也。尔时下。欲界诸天。娑婆 <lb ed="X" n="0348a05"/><lb ed="R049" n="0445a17"/>下。色界诸天。少无色界。以无形质。不能听法故也。 <lb ed="X" n="0348a06"/><lb ed="R049" n="0445a18"/>释提桓因。具云释迦因陀罗。此云能作。能作三十 <lb ed="X" n="0348a07"/><lb ed="R049" n="0445b01"/>三天之主故。复有下。是能作之臣。名月即月宫天。 <lb ed="X" n="0348a08"/><lb ed="R049" n="0445b02"/>普香是星宫天。宝光是日宫天。此三天子。是帝释 <lb ed="X" n="0348a09"/><lb ed="R049" n="0445b03"/>内臣。四大天王。即东方持国。南方增长。西方廣目。 <lb ed="X" n="0348a10"/><lb ed="R049" n="0445b04"/>北方多闻。统领四洲。为帝释外臣。自在第五化乐 <lb ed="X" n="0348a11"/><lb ed="R049" n="0445b05"/>天。大自在第六他化乐天。此及四王忉利。欲界六 <lb ed="X" n="0348a12"/><lb ed="R049" n="0445b06"/>天也。擧下上而中摄夜摩兜率二天。娑婆云堪忍。 <lb ed="X" n="0348a13"/><lb ed="R049" n="0445b07"/>色界分四。初禅为<name role="" type="person">娑婆世界</name>主。尸弃云顶髻。初禅 <lb ed="X" n="0348a14"/><lb ed="R049" n="0445b08"/>天主。光明二禅天主。以圆光成音。为教化故。等之 <lb ed="X" n="0348a15"/><lb ed="R049" n="0445b09"/>一字。摄尽三禅四禅。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a16"/><lb ed="R049" n="0445b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a1601">有八龙王<note place="inline">至</note>各与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a17"/><lb ed="R049" n="0445b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a1701">难陀云欢喜。<g ref="#CB02494">跋</g>难陀云善欢喜。此兄弟二龙王。娑 <lb ed="X" n="0348a18"/><lb ed="R049" n="0445b12"/>伽罗云鹹海。和修吉云多头。德叉迦云现毒。亦名 <lb ed="X" n="0348a19"/><lb ed="R049" n="0445b13"/>多舌。阿那婆达多云无热恼。池名。摩那斯云大身。 <lb ed="X" n="0348a20"/><lb ed="R049" n="0445b14"/>优钵罗雲靑莲花。亦池名。此八龙王。或因德性。或 <lb ed="X" n="0348a21"/><lb ed="R049" n="0445b15"/>因居止。各得成名。廣如他解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a22"/><lb ed="R049" n="0445b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348a2201">有四紧那罗王<note place="inline">至</note>各与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348a23"/><lb ed="R049" n="0445b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348a2301">紧那罗云疑神。似人而头有角。见者疑之。帝释之 <lb ed="X" n="0348a24"/><lb ed="R049" n="0445b18"/>歌乐神也。居十宝山。凡<persName>佛</persName>说法。身现其相。歌于空 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348b" n="0348b"/> <lb ed="X" n="0348b01"/><lb ed="R049" n="0446a01"/>中。诸天闻之。皆来听法。故以法妙等为名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b02"/><lb ed="R049" n="0446a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b0201">有四犍闼婆王<note place="inline">至</note>各与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b03"/><lb ed="R049" n="0446a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b0301">犍闼婆云寻香行。帝释奏乐神。凡帝释将奏乐。先 <lb ed="X" n="0348b04"/><lb ed="R049" n="0446a04"/>焚香。此神居十宝山中。一闻香气。便到帝所而奏 <lb ed="X" n="0348b05"/><lb ed="R049" n="0446a05"/>乐。乐者缘幢倒掷之技。乐音者节凑金石丝竹等 <lb ed="X" n="0348b06"/><lb ed="R049" n="0446a06"/>音。美则倒掷中勝者。美音则节凑中勝者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b07"/><lb ed="R049" n="0446a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b0701">有四阿修罗王<note place="inline">至</note>各与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b08"/><lb ed="R049" n="0446a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b0801">阿修罗云非天。又云无端正。因中作福带嗔。感果 <lb ed="X" n="0348b09"/><lb ed="R049" n="0446a09"/>与天同。而非同天之受用。故云非天。男醜女美故。 <lb ed="X" n="0348b10"/><lb ed="R049" n="0446a10"/>又云无端正。婆稚云团圆。佉罗骞驮云廣肩。毘摩 <lb ed="X" n="0348b11"/><lb ed="R049" n="0446a11"/>质多罗云净心。罗睺云障蔽。与帝释战。即障蔽日 <lb ed="X" n="0348b12"/><lb ed="R049" n="0446a12"/>月也。阎浮人行善多则帝释勝。行恶多则修罗勝。 <lb ed="X" n="0348b13"/><lb ed="R049" n="0446a13"/>四天王所以恒察人间善恶。愿天勝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b14"/><lb ed="R049" n="0446a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348b1401">有四迦楼罗王<note place="inline">至</note>各与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348b15"/><lb ed="R049" n="0446a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348b1501">迦楼罗雲金翅鸟。其翅金色。两开则廣三百三十 <lb ed="X" n="0348b16"/><lb ed="R049" n="0446a16"/>六万里。扇开海水。取龙为食。慑伏群类。故云大威 <lb ed="X" n="0348b17"/><lb ed="R049" n="0446a17"/>德。形逾群类。故云大身。食龙饱足。故云大满。颈有 <lb ed="X" n="0348b18"/><lb ed="R049" n="0446a18"/>摩尼之珠。故云如意。自天至此。名八部。其间少夜 <lb ed="X" n="0348b19"/><lb ed="R049" n="0446b01"/>叉及摩睺罗伽二部。夜叉云捷疾鬼。食人之属。摄 <lb ed="X" n="0348b20"/><lb ed="R049" n="0446b02"/>在四天王部下。摩睺罗伽云大蟒神。摄在八龙王 <lb ed="X" n="0348b21"/><lb ed="R049" n="0446b03"/>部中。故不另言也。戒多乘少。为诸天眷属。乘急戒 <lb ed="X" n="0348b22"/><lb ed="R049" n="0446b04"/>缓。为馀七部眷属。乘戒俱急。为菩萨。乘戒俱缓。则 <lb ed="X" n="0348b23"/><lb ed="R049" n="0446b05"/>堕三涂。凡是八部中王。皆是大愿力菩萨应身。以 <lb ed="X" n="0348b24"/><lb ed="R049" n="0446b06"/>四摄法。为教化者<note place="inline">为後舍利弗得记时庆赞。及法师品授廣记案</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0348c" n="0348c"/> <lb ed="X" n="0348c01"/><lb ed="R049" n="0446b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348c0101">韦提希子阿阇世王与若干百千眷属俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348c02"/><lb ed="R049" n="0446b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348c0201">韦提希云思惟。<name role="" type="person">甁沙王</name>夫人也。阿阇世云无指。又 <lb ed="X" n="0348c03"/><lb ed="R049" n="0446b09"/>云未生怨。<name role="" type="person">王舍城</name>之国王也。初韦提怀阿阇王。相 <lb ed="X" n="0348c04"/><lb ed="R049" n="0446b10"/>师占曰。此儿生<anchor xml:id="nkr_note_add_0348c0401" n="0348c0401"/><anchor xml:id="beg0348c0401" n="0348c0401"/>已<anchor xml:id="end0348c0401"/>。定害父母。王信其言。阿阇始生。 <lb ed="X" n="0348c05"/><lb ed="R049" n="0446b11"/>命扑杀之。但损一指。故名无指。宫人潜养。呼为善 <lb ed="X" n="0348c06"/><lb ed="R049" n="0446b12"/>见。後害父母。果如相言。故又名未生怨。得<persName>佛</persName>教化。 <lb ed="X" n="0348c07"/><lb ed="R049" n="0446b13"/>知非悔过。一堕地狱。即生天上<note place="inline">文句引普超经云。世王从文殊忏悔。 <lb ed="X" n="0348c08"/><lb ed="R049" n="0446b14"/>得柔顺忍。命终入宾叱罗地狱。即入即出。生上方<persName>佛</persName>土。弥勒出时名不动菩萨。後当作<persName>佛</persName>。号净界<persName>如来</persName>。准 <lb ed="X" n="0348c09"/><lb ed="R049" n="0446b15"/>涅槃第十九及二十经。还是得<persName>佛</persName>教化。知非悔过。发菩提心。而生天也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348c10"/><lb ed="R049" n="0446b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0348c1001">各礼<persName>佛</persName>足退坐一面。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0348c11"/><lb ed="R049" n="0446b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0348c1101">谓四众八部等。无论僧俗。俱各顶礼<persName>佛</persName>足。退坐一 <lb ed="X" n="0348c12"/><lb ed="R049" n="0446b18"/>面。以待说法也。一面者。谓<persName>佛</persName>在众中说法。无前後 <lb ed="X" n="0348c13"/><lb ed="R049" n="0447a01"/>左右。俱见<persName>佛</persName>面。故此言一面。下言围绕。围绕于前 <lb ed="X" n="0348c14"/><lb ed="R049" n="0447a02"/>後左右一面也。释通序竟。下释别序。别序有三节。 <lb ed="X" n="0348c15"/><lb ed="R049" n="0447a03"/>冥显开示悟入一大事因缘之方便。初从尔时世 <lb ed="X" n="0348c16"/><lb ed="R049" n="0447a04"/>尊四众围绕起。至欢喜合掌一心观<persName>佛</persName>止。是<persName>佛</persName>将 <lb ed="X" n="0348c17"/><lb ed="R049" n="0447a05"/>要与二乘人。授记作<persName>佛</persName>。恐其安于小果。迷其大道。 <lb ed="X" n="0348c18"/><lb ed="R049" n="0447a06"/>故先说无量義经。名教菩萨法。欲二乘人从闻思 <lb ed="X" n="0348c19"/><lb ed="R049" n="0447a07"/>修。开<persName>佛</persName>知见者矣。又入无量義处三昧。是<persName>佛</persName>为二 <lb ed="X" n="0348c20"/><lb ed="R049" n="0447a08"/>乘人。入三摩地。示<persName>佛</persName>知见者矣。先说经。後入定。从 <lb ed="X" n="0348c21"/><lb ed="R049" n="0447a09"/>今时至实际。所谓先以定动也。次从尔时<persName>佛</persName>放眉 <lb ed="X" n="0348c22"/><lb ed="R049" n="0447a10"/>间白毫相先起。至以<persName>佛</persName>舍利起七宝塔止。是<persName>佛</persName>见 <lb ed="X" n="0348c23"/><lb ed="R049" n="0447a11"/>二乘人不知动定。特从眉间。放白毫相光。圆现法 <lb ed="X" n="0348c24"/><lb ed="R049" n="0447a12"/>界事相生<persName>佛</persName>始终。示人人本有一无位真人。在六 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349a" n="0349a"/> <lb ed="X" n="0349a01"/><lb ed="R049" n="0447a13"/>根门头。日夜放光动地。欲二乘人悟<persName>佛</persName>知见者矣。 <lb ed="X" n="0349a02"/><lb ed="R049" n="0447a14"/>三从尔时弥勒菩萨起。至品末文殊云<persName>佛</persName>当为除 <lb ed="X" n="0349a03"/><lb ed="R049" n="0447a15"/>断令尽无有馀止。是<persName>佛</persName>见二乘人根钝而不悟。密 <lb ed="X" n="0349a04"/><lb ed="R049" n="0447a16"/>遣二人。即求穷子。具陈上事。欲二乘人入<persName>佛</persName>之知 <lb ed="X" n="0349a05"/><lb ed="R049" n="0447a17"/>见者矣。定中放光。二大士而复问答者。从实际至 <lb ed="X" n="0349a06"/><lb ed="R049" n="0447a18"/>今时。所谓後以智拔也。二乘人既不入。故劳我世 <lb ed="X" n="0349a07"/><lb ed="R049" n="0447b01"/>尊。从三昧安详而起。有方便之谈。起正宗分也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0349a08"/><lb ed="R049" n="0447b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0349a0801">尔时<persName>世尊</persName>四众围绕<note place="inline">至</note>欢喜合掌一心观<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0349a09"/><lb ed="R049" n="0447b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0349a0901">尔时下。承上文。而叙<persName>佛</persName>尝说经。不拣二乘人。今日 <lb ed="X" n="0349a10"/><lb ed="R049" n="0447b04"/>为诸菩萨说大乘经。则简二乘人矣。名无量義。则 <lb ed="X" n="0349a11"/><lb ed="R049" n="0447b05"/>显二乘人。尝所闻之義。皆有量矣。教菩萨下。谓云 <lb ed="X" n="0349a12"/><lb ed="R049" n="0447b06"/>何为大乘。以是教菩萨法故。云何名无量義。以是 <lb ed="X" n="0349a13"/><lb ed="R049" n="0447b07"/>诸<persName>佛</persName>所护念故。此方便品中。所以有其智慧门难 <lb ed="X" n="0349a14"/><lb ed="R049" n="0447b08"/>解难入之权智也<note place="inline">准起信论。大有三義。谓体相用。乘有二義。一切诸<persName>佛</persName>本所乘。一 <lb ed="X" n="0349a15"/><lb ed="R049" n="0447b09"/>切菩萨当所乘</note>。<persName>佛</persName>乃如此说者。欲激动二乘人。而二乘人 <lb ed="X" n="0349a16"/><lb ed="R049" n="0447b10"/>不动者。意谓既教菩萨。于我何有。故<persName>佛</persName>说此经<anchor xml:id="nkr_note_add_0349a1601" n="0349a1601"/><anchor xml:id="beg0349a1601" n="0349a1601"/>已<anchor xml:id="end0349a1601"/>。 <lb ed="X" n="0349a17"/><lb ed="R049" n="0447b11"/>即结跏趺坐。入无量義处三昧。使二乘人。明见教 <lb ed="X" n="0349a18"/><lb ed="R049" n="0447b12"/>菩萨法。不離吾人身心之不动处。非二乘人全无。 <lb ed="X" n="0349a19"/><lb ed="R049" n="0447b13"/>此方便品中。所以有诸<persName>佛</persName>智慧甚深无量之实智 <lb ed="X" n="0349a20"/><lb ed="R049" n="0447b14"/>也。二乘人不解。意谓诸<persName>佛</persName>甚深无量義定。我何能 <lb ed="X" n="0349a21"/><lb ed="R049" n="0447b15"/>入。只得天雨四华。地摇六震。天地无情尙为动雨。 <lb ed="X" n="0349a22"/><lb ed="R049" n="0447b16"/>而四众八部及人王等。反不迴头转脑。知有此一 <lb ed="X" n="0349a23"/><lb ed="R049" n="0447b17"/>段真光。为自家分内事。却欢喜观<persName>佛</persName>。是何辜负我 <lb ed="X" n="0349a24"/><lb ed="R049" n="0447b18"/><persName>世尊</persName>。要为二乘人。开<persName>佛</persName>知见。无缘之慈乎。宗门所 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349b" n="0349b"/> <lb ed="X" n="0349b01"/><lb ed="R049" n="0448a01"/>谓。贪观眼前浪。失却手中桡。只知说经入定者是 <lb ed="X" n="0349b02"/><lb ed="R049" n="0448a02"/><persName>佛</persName>。雨花震动者是天地。而不知能观能雨能动者。 <lb ed="X" n="0349b03"/><lb ed="R049" n="0448a03"/>总是自家一尊活<persName>佛</persName>之知见也<note place="inline">将说此经。结集者先叙无量義经者。 <lb ed="X" n="0349b04"/><lb ed="R049" n="0448a04"/>是欲明<persName>佛</persName>四十年来所说花严阿含方等般若等经。一得此经。会通小大权实。其能诠之名。皆是大 <lb ed="X" n="0349b05"/><lb ed="R049" n="0448a05"/>乘。所诠之義。皆成诸<persName>佛</persName>智慧甚深无量也。或者使後世知说此经。在彼经之後。一大时教。即彼成此。 <lb ed="X" n="0349b06"/><lb ed="R049" n="0448a06"/>圆融行布次第。不相碍也。不然。无量義处三昧为彼经所诠。奚用为此经之瑞。天台训身心不动云。 <lb ed="X" n="0349b07"/><lb ed="R049" n="0448a07"/>与所缘相应。身之本源。湛若虚空。心之理性。毕竟常寂。以此持于身心。故不动也。称为无量者。从此 <lb ed="X" n="0349b08"/><lb ed="R049" n="0448a08"/>一法。出无量法。若作序義。身法运动。今令不动。心法分别。今不分别。故曰身心不动。馀義详乎无量 <lb ed="X" n="0349b09"/><lb ed="R049" n="0448a09"/>義经。天雨四华。據文是应<persName>佛</persName>说无量義经之瑞。亦叙为此经瑞者。以此经始。适诸<persName>佛</persName>本意。故天即雨 <lb ed="X" n="0349b10"/><lb ed="R049" n="0448a10"/>小大适意花以应之。以曼荼罗。云适意故。此经既是教菩萨柔软之法。不比声闻刚强。但能断惑。不 <lb ed="X" n="0349b11"/><lb ed="R049" n="0448a11"/>能柔软。恒顺众生。故天即雨小大柔软华以应之。以曼殊沙。云柔软故。普<persName>佛</persName>世界六种震动者。是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0349b12"/><lb ed="R049" n="0448a12"/>入无量義处三昧。神力使然。以万八千<persName>佛</persName>土言之。是何等廣大高厚。苟非先以定力震通。则彼此质 <lb ed="X" n="0349b13"/><lb ed="R049" n="0448a13"/>碍。毫毛一光。奚能遍照。见于彼土法会大众。岂能即近而见其远哉。故将放光。先动地也。六种者。动 <lb ed="X" n="0349b14"/><lb ed="R049" n="0448a14"/>涌起震吼击也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0349b15"/><lb ed="R049" n="0448a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0349b1501">尔时<persName>佛</persName>放眉间白毫相光<note place="inline">至</note>以<persName>佛</persName>舍利起七宝塔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0349b16"/><lb ed="R049" n="0448a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0349b1601">尔时<persName>佛</persName>放眉间下。眼耳鼻舌。各司其能。眉无所职。 <lb ed="X" n="0349b17"/><lb ed="R049" n="0448a17"/>位居其上。所谓当其无有器之用。故<persName>佛</persName>将为二乘 <lb ed="X" n="0349b18"/><lb ed="R049" n="0448a18"/>人。说授记一大事因缘。成<persName>佛</persName>之本末究竟。先于眉 <lb ed="X" n="0349b19"/><lb ed="R049" n="0448b01"/>间白毫相中。而放其光。示<persName>佛</persName>知见不远吾人之眉 <lb ed="X" n="0349b20"/><lb ed="R049" n="0448b02"/>睫间。二乘人何难会也。以上文身心不动会之。六 <lb ed="X" n="0349b21"/><lb ed="R049" n="0448b03"/>根皆有动。唯有两眉不动。故光从眉间放也。白毫 <lb ed="X" n="0349b22"/><lb ed="R049" n="0448b04"/>相三十二相之一。东方为群动之首。万八千世界。 <lb ed="X" n="0349b23"/><lb ed="R049" n="0448b05"/>约大数而言。靡不周遍者。言寂而常照之真光。无 <lb ed="X" n="0349b24"/><lb ed="R049" n="0448b06"/>处无之。以上明能照之光。下至下明所照之处。阿 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0349c" n="0349c"/> <lb ed="X" n="0349c01"/><lb ed="R049" n="0448b07"/>鼻云无间。地狱极恶之苦处。阿迦尼云色究竟。天 <lb ed="X" n="0349c02"/><lb ed="R049" n="0448b08"/>堂最善之乐处。下地狱上天堂。中摄饿鬼畜牲人 <lb ed="X" n="0349c03"/><lb ed="R049" n="0448b09"/>及修罗。依正之报善恶之形有殊。寂而常照之心 <lb ed="X" n="0349c04"/><lb ed="R049" n="0448b10"/>光。直一相而无相也。尽见下。谓此光在六道众生 <lb ed="X" n="0349c05"/><lb ed="R049" n="0448b11"/>而不减也。又见下。谓此光在三世十方诸<persName>佛</persName>而不 <lb ed="X" n="0349c06"/><lb ed="R049" n="0448b12"/>增也。以众生本是<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>是众生之所成。故见众生 <lb ed="X" n="0349c07"/><lb ed="R049" n="0448b13"/>时。即见彼土现在之诸<persName>佛</persName>也。及闻下。谓藉<persName>佛</persName>光。此 <lb ed="X" n="0349c08"/><lb ed="R049" n="0448b14"/>土四众。眼中既得见彼多土诸<persName>佛</persName>。耳中亦得闻彼 <lb ed="X" n="0349c09"/><lb ed="R049" n="0448b15"/>多土诸<persName>佛</persName>所说经法也。後文三变净土所来分身 <lb ed="X" n="0349c10"/><lb ed="R049" n="0448b16"/>诸<persName>佛</persName>。案于此矣。幷见彼诸下。谓以一真心之光周 <lb ed="X" n="0349c11"/><lb ed="R049" n="0448b17"/>遍。上该果海。诸<persName>佛</persName>在此光中。下彻因源。众生亦在 <lb ed="X" n="0349c12"/><lb ed="R049" n="0448b18"/>此光中。是心<persName>佛</persName>与众生。三无差别矣。<persName>佛</persName>与众生。位 <lb ed="X" n="0349c13"/><lb ed="R049" n="0449a01"/>且悬殊。而共一光。岂比丘等四众修行。得二乘之 <lb ed="X" n="0349c14"/><lb ed="R049" n="0449a02"/>道者。又不在于光中耶。二乘人亦可以因是而悟 <lb ed="X" n="0349c15"/><lb ed="R049" n="0449a03"/>入矣。奈何哉。二乘人不信。甘心为声闻。而不愿学 <lb ed="X" n="0349c16"/><lb ed="R049" n="0449a04"/>菩萨乎。故示比丘等四众。後光中复见彼多土诸 <lb ed="X" n="0349c17"/><lb ed="R049" n="0449a05"/>菩萨种种因缘。信解相貌。俱在常寂心光中。而行 <lb ed="X" n="0349c18"/><lb ed="R049" n="0449a06"/>六度万行。求成诸<persName>佛</persName>之道也。复见诸<persName>佛</persName>般涅槃者。 <lb ed="X" n="0349c19"/><lb ed="R049" n="0449a07"/>谓彼多土十方诸<persName>佛</persName>。既在我<persName>佛</persName>光中说法。现前成 <lb ed="X" n="0349c20"/><lb ed="R049" n="0449a08"/><persName>佛</persName>矣。种种菩萨。又在我<persName>佛</persName>光中行道。未来成<persName>佛</persName>矣。 <lb ed="X" n="0349c21"/><lb ed="R049" n="0449a09"/>恐此土会众。谓成道说法时。光明则有。涅槃之时。 <lb ed="X" n="0349c22"/><lb ed="R049" n="0449a10"/>光明则无。故又示彼多土诸<persName>佛</persName>般涅槃者。亦在此 <lb ed="X" n="0349c23"/><lb ed="R049" n="0449a11"/><persName>佛</persName>之光明中也。经云。纵汝形消命光迁谢。此性云 <lb ed="X" n="0349c24"/><lb ed="R049" n="0449a12"/>何为汝有无。如是则生者未尝生。长者因子不信 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350a" n="0350a"/> <lb ed="X" n="0350a01"/><lb ed="R049" n="0449a13"/>是父。脱珍御而隐勝现劣焉。灭者亦何尝灭。医王 <lb ed="X" n="0350a02"/><lb ed="R049" n="0449a14"/>因子不服药。而示往他土矣。此<persName>佛</persName>知见。所以为不 <lb ed="X" n="0350a03"/><lb ed="R049" n="0449a15"/>生不灭也。复见诸<persName>佛</persName>般涅槃後等者。谓彼多土诸 <lb ed="X" n="0350a04"/><lb ed="R049" n="0449a16"/><persName>佛</persName>应化之身虽灭。此经所诠生<persName>佛</persName>等有之法性常 <lb ed="X" n="0350a05"/><lb ed="R049" n="0449a17"/>存。众生能持此经。经中<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a0501" n="0350a0501"/><anchor xml:id="beg0350a0501" n="0350a0501"/>已<anchor xml:id="end0350a0501"/>有<persName>如来</persName>全身舍利。不须 <lb ed="X" n="0350a06"/><lb ed="R049" n="0449a18"/>复起塔寺也。如是则宝塔品中。会诸<persName>佛</persName>。圆证前法。 <lb ed="X" n="0350a07"/><lb ed="R049" n="0449b01"/>过去<name role="" type="person">多宝<persName>佛</persName>塔</name>。先案于此矣。是知光中圆现生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0350a08"/><lb ed="R049" n="0449b02"/>始终。无非法界实相。诸<persName>佛</persName>一大事因缘。本末究竟。 <lb ed="X" n="0350a09"/><lb ed="R049" n="0449b03"/>业<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a0901" n="0350a0901"/><anchor xml:id="beg0350a0901" n="0350a0901"/>已<anchor xml:id="end0350a0901"/>毕矣。上根利智之人。不待吾<persName>佛</persName>从三昧安详 <lb ed="X" n="0350a10"/><lb ed="R049" n="0449b04"/>而起。告舍利弗。则<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a1001" n="0350a1001"/><anchor xml:id="beg0350a1001" n="0350a1001"/>已<anchor xml:id="end0350a1001"/>彻矣。何则先说无量義经。即 <lb ed="X" n="0350a11"/><lb ed="R049" n="0449b05"/>入无量義定者。乃示此心照而常寂也。又从定中。 <lb ed="X" n="0350a12"/><lb ed="R049" n="0449b06"/>雨花动地放光者。乃示此心寂而常照也。寂而常 <lb ed="X" n="0350a13"/><lb ed="R049" n="0449b07"/>照。诸<persName>佛</persName>不异众生。照而常寂。众生本是诸<persName>佛</persName>。何所 <lb ed="X" n="0350a14"/><lb ed="R049" n="0449b08"/>往而不达。而二乘人。都不信耶。由是下文有二大 <lb ed="X" n="0350a15"/><lb ed="R049" n="0449b09"/>士。示问答。会古今也<note place="inline">详经文理。说经入定。天花地动。感悦众喜。都是说此经前 <lb ed="X" n="0350a16"/><lb ed="R049" n="0449b10"/>一层事。唯放光一瑞。始为此经发端。然经家叙置总为此经六瑞者。如云国家将兴。必有祯祥。宗门 <lb ed="X" n="0350a17"/><lb ed="R049" n="0449b11"/>云。若立一尘。家国兴盛。此亦身子等。万二千声闻得授记成<persName>佛</persName>。祯祥兴盛之先瑞也。观<persName>佛</persName>三昧海经 <lb ed="X" n="0350a18"/><lb ed="R049" n="0449b12"/>云。白毫相光。<persName>佛</persName>初生时。牵长五尺。苦行时长一丈。得<persName>佛</persName>时长一丈五尺。其毫中表皆空。如白琉璃筒。 <lb ed="X" n="0350a19"/><lb ed="R049" n="0449b13"/>内外淸净。从初发心。中间修行。乃至涅槃。一切相貌功德。皆现其中。凡看此品。要遐想当时灵山会 <lb ed="X" n="0350a20"/><lb ed="R049" n="0449b14"/>上。<persName>佛</persName>止放眉间一白毫相光。其能照之光。有幾多大小。而所照之地。横则遍照东方万八千世界。竖 <lb ed="X" n="0350a21"/><lb ed="R049" n="0449b15"/>则上照万八千世界之有顶。下照万八千世界之阿鼻。一世界该三千大千之数。则万八千世界。是 <lb ed="X" n="0350a22"/><lb ed="R049" n="0449b16"/>何等之高厚。何等之廣大。其间法界事相。生<persName>佛</persName>始终。善恶业缘果报好醜。许大差别境界。直一光一 <lb ed="X" n="0350a23"/><lb ed="R049" n="0449b17"/>时。皆顿现于此土四众目前。了无毫忽障碍。又是何等之时节。有能于经作是想者。当时许大灵山 <lb ed="X" n="0350a24"/><lb ed="R049" n="0449b18"/>法会。殊勝因缘。不假修证。一开经都炳然齐现于吾人常住之心目中矣。此後文所以谓之开示悟 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350b" n="0350b"/> <lb ed="X" n="0350b01"/><lb ed="R049" n="0450a01"/>入<persName>佛</persName>之知见。及持诵妙法花经也。故文殊答文中。累累以斯由<persName>佛</persName>光照为言。非译者好重杳。政恐吾 <lb ed="X" n="0350b02"/><lb ed="R049" n="0450a02"/>人容易其文。而忽略其旨也。後见塔变土涌众诸品之文。应以此为例</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350b03"/><lb ed="R049" n="0450a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350b0301">尔时弥勒菩萨作是念<note place="inline">至</note>悉见彼<persName>佛</persName>国界莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350b04"/><lb ed="R049" n="0450a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350b0401">尔时弥勒下。弥勒既同文殊。于日月灯明<persName>佛</persName>法中。 <lb ed="X" n="0350b05"/><lb ed="R049" n="0450a05"/>曾见此瑞。曾闻此经。岂有不知<persName>佛</persName>现神变相之因 <lb ed="X" n="0350b06"/><lb ed="R049" n="0450a06"/>缘。大率只要提醒身子等万二千人。使心有所措。 <lb ed="X" n="0350b07"/><lb ed="R049" n="0450a07"/>闻<persName>佛</persName>出定之谈。不惊疑耳。今<persName>佛</persName>下。始而作念。无可 <lb ed="X" n="0350b08"/><lb ed="R049" n="0450a08"/>问答。以<persName>佛</persName>定中所现神通之相。不得问故。复作下。 <lb ed="X" n="0350b09"/><lb ed="R049" n="0450a09"/>继而作念。有以问答。以文殊既不入定。又见多识 <lb ed="X" n="0350b10"/><lb ed="R049" n="0450a10"/>廣。可得问而答故。尔时比丘下。谓不止弥勒一人 <lb ed="X" n="0350b11"/><lb ed="R049" n="0450a11"/>有疑。众皆疑也。尔时弥勒菩萨欲自下。谓自疑未 <lb ed="X" n="0350b12"/><lb ed="R049" n="0450a12"/>决。固应问。更观他疑。尤应问。故曰而问<name role="" type="person">文殊师利</name> <lb ed="X" n="0350b13"/><lb ed="R049" n="0450a13"/>等。可谓四顾踯蹰。亦摹写当时之形容尽矣。以何 <lb ed="X" n="0350b14"/><lb ed="R049" n="0450a14"/>因缘。与下文为一大事因缘相照应。然疑字最重。 <lb ed="X" n="0350b15"/><lb ed="R049" n="0450a15"/>以有疑始有信悟故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350b16"/><lb ed="R049" n="0450a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350b1601">于是弥勒菩萨欲褈宣此義以偈问曰。</p> <lb ed="X" n="0350b17"/><lb ed="R049" n="0450a17"/><p xml:id="pX31p0350b1701"><name role="" type="person">文殊师利</name>导师何故<note place="inline">至</note>身意快然得未曾有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350b18"/><lb ed="R049" n="0450a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350b1801">于是下。弥勒此云慈氏。思益经云。若众生见者。即 <lb ed="X" n="0350b19"/><lb ed="R049" n="0450b01"/>得慈心三昧故。天台云。经奚有偈。具五義故。龙树 <lb ed="X" n="0350b20"/><lb ed="R049" n="0450b02"/>毘婆沙云。一随国土。天竺有散花贯华之说。如此 <lb ed="X" n="0350b21"/><lb ed="R049" n="0450b03"/>方序後铭也。二随乐欲。有乐散说。有乐章句。三随 <lb ed="X" n="0350b22"/><lb ed="R049" n="0450b04"/>生解。有因散说得解。有因章句得解。四随利钝。利 <lb ed="X" n="0350b23"/><lb ed="R049" n="0450b05"/>者一闻即悟。钝者再说。五为众集有先後。必以弥 <lb ed="X" n="0350b24"/><lb ed="R049" n="0450b06"/>勒文殊问答者。此经授记声闻当来成<persName>佛</persName>。非当来 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0350c" n="0350c"/> <lb ed="X" n="0350c01"/><lb ed="R049" n="0450b07"/>成<persName>佛</persName>之人。不能问故。弥勒以大慈。而兴疑问。然非 <lb ed="X" n="0350c02"/><lb ed="R049" n="0450b08"/>过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0350c0201" n="0350c0201"/><anchor xml:id="beg0350c0201" n="0350c0201"/>已<anchor xml:id="end0350c0201"/>成<persName>佛</persName>人不能答故。文殊以大智。博古以通 <lb ed="X" n="0350c03"/><lb ed="R049" n="0450b09"/>今。<name role="" type="person">文殊师利</name>等者。颂六瑞一段。略其说经入定二 <lb ed="X" n="0350c04"/><lb ed="R049" n="0450b10"/>瑞。妨文赘也。长行放光後雨花先。颂文反之。栴檀 <lb ed="X" n="0350c05"/><lb ed="R049" n="0450b11"/>下四句。长文无者。颂文補之。其景象可想见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c06"/><lb ed="R049" n="0450b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c0601">眉间光明照于东方<note place="inline">至</note>受报好醜于此悉见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c07"/><lb ed="R049" n="0450b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c0701">眉间光明等者。颂长行自尔时<persName>佛</persName>放眉间光明起。 <lb ed="X" n="0350c08"/><lb ed="R049" n="0450b14"/>至尽见彼土六趣众生止。谓因<persName>佛</persName>光。见彼万八千 <lb ed="X" n="0350c09"/><lb ed="R049" n="0450b15"/>土中第一事。众生善恶光景。有如此者。土非金色。 <lb ed="X" n="0350c10"/><lb ed="R049" n="0450b16"/>因<persName>佛</persName>光照。变如金色。善恶业缘。因也。受报好醜。果 <lb ed="X" n="0350c11"/><lb ed="R049" n="0450b17"/>也。天堂果报。则善好。地狱果报。则恶醜。问曰。<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0350c12"/><lb ed="R049" n="0450b18"/>何放光。使见彼多土恶善醜好。答曰。为後文诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0350c13"/><lb ed="R049" n="0451a01"/>出于五浊恶世之先证。使法会大众。见<persName>佛</persName>光所照 <lb ed="X" n="0350c14"/><lb ed="R049" n="0451a02"/>多土。皆释迦之化土耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c15"/><lb ed="R049" n="0451a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c1501">又观诸<persName>佛</persName>圣主狮子<note place="inline">至</note>梵音深妙令人乐闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c16"/><lb ed="R049" n="0451a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c1601">又观诸<persName>佛</persName>等者。颂长文因<persName>佛</persName>光见彼多土现在诸 <lb ed="X" n="0350c17"/><lb ed="R049" n="0451a05"/><persName>佛</persName>第二事。及闻诸<persName>佛</persName>所说经法第三事光景。有如 <lb ed="X" n="0350c18"/><lb ed="R049" n="0451a06"/>此者。<persName>佛</persName>称圣主狮子。谓三界九地类。皆有圣。<persName>佛</persName>是 <lb ed="X" n="0350c19"/><lb ed="R049" n="0451a07"/>圣中之主。人中之狮子也。光中所见诸<persName>佛</persName>。以见宝塔 <lb ed="X" n="0350c20"/><lb ed="R049" n="0451a08"/>品求之。乃我释迦之分身<persName>佛</persName>也。演说下。能被之教。 <lb ed="X" n="0350c21"/><lb ed="R049" n="0451a09"/>文言则微妙第一。声音则淸净柔软。教诸下。所被之 <lb ed="X" n="0350c22"/><lb ed="R049" n="0451a10"/>機。根大而人多。由诸<persName>佛</persName>梵音深妙。令人乐闻所致也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c23"/><lb ed="R049" n="0451a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0350c2301">各于世界讲说正法<note place="inline">至</note>求无上慧为说净道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0350c24"/><lb ed="R049" n="0451a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0350c2401">此颂长行由<persName>佛</persName>光幷见彼多土诸比丘比丘尼优 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351a" n="0351a"/> <lb ed="X" n="0351a01"/><lb ed="R049" n="0451a13"/>婆塞优婆夷诸修行得道者第四事也。各于世界 <lb ed="X" n="0351a02"/><lb ed="R049" n="0451a14"/>下。谓上诸<persName>佛</persName>以柔软音。教诸菩萨。彼受教无数亿 <lb ed="X" n="0351a03"/><lb ed="R049" n="0451a15"/>万菩萨。又各于彼万八千世界。化<persName>佛</persName>场化。而讲说 <lb ed="X" n="0351a04"/><lb ed="R049" n="0451a16"/>正法。或以种种因缘说。或以无量譬喩说。无非照 <lb ed="X" n="0351a05"/><lb ed="R049" n="0451a17"/>明诸<persName>佛</persName>所讲之法。开示悟入所化比丘等四众之 <lb ed="X" n="0351a06"/><lb ed="R049" n="0451a18"/>众生也。此又明菩萨为能被之教主。比丘等四众。 <lb ed="X" n="0351a07"/><lb ed="R049" n="0451b01"/>又为所被之機宜。良由比丘等四众。是六趣中众 <lb ed="X" n="0351a08"/><lb ed="R049" n="0451b02"/>生。肯闻法修行之人。故长行以修行得道者言。颂 <lb ed="X" n="0351a09"/><lb ed="R049" n="0451b03"/>中云众生也。若人遭苦。苦谛也。厌者。憎恶欲断之 <lb ed="X" n="0351a10"/><lb ed="R049" n="0451b04"/>義。谓生老病死。是苦之果。凡人皆以为乐而爱著。 <lb ed="X" n="0351a11"/><lb ed="R049" n="0451b05"/>今得<persName>佛</persName>与菩萨说法开悟。有厌恶之心。则知苦而 <lb ed="X" n="0351a12"/><lb ed="R049" n="0451b06"/>断见思惑之集矣。为说涅槃。灭谛也。尽诸苦际。道 <lb ed="X" n="0351a13"/><lb ed="R049" n="0451b07"/>谛也。谓众生既遭世间生死苦果。而厌恶之。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0351a14"/><lb ed="R049" n="0451b08"/>菩萨。便为说出世间不生不死之涅槃。以见道一 <lb ed="X" n="0351a15"/><lb ed="R049" n="0451b09"/>十六心修道一十六心。断尽八十八使八十一思 <lb ed="X" n="0351a16"/><lb ed="R049" n="0451b10"/>苦之分际。得声闻乘。如彼诸子求乎羊车出于三 <lb ed="X" n="0351a17"/><lb ed="R049" n="0451b11"/>界之火宅也。际字。对遭字看。谚遭际也。尽字。有修 <lb ed="X" n="0351a18"/><lb ed="R049" n="0451b12"/>行工夫。对厌字看。以遭际虽有分限。能厌则始能 <lb ed="X" n="0351a19"/><lb ed="R049" n="0451b13"/>尽断故也。此所谓慕灭修道也。若人有福等者。辟 <lb ed="X" n="0351a20"/><lb ed="R049" n="0451b14"/>支<persName>佛</persName>乘。如彼诸子求乎鹿车出于三界之火宅也。 <lb ed="X" n="0351a21"/><lb ed="R049" n="0451b15"/>声闻不供养<persName>佛</persName>。所以遭苦。辟支<persName>佛</persName>少行佈施。以供 <lb ed="X" n="0351a22"/><lb ed="R049" n="0451b16"/>养<persName>佛</persName>。故云有福。供<persName>佛</persName>因也。有福果也。种福因而得 <lb ed="X" n="0351a23"/><lb ed="R049" n="0451b17"/>中乘福果者。其志在求勝于声闻乘。故<persName>佛</persName>菩萨。为 <lb ed="X" n="0351a24"/><lb ed="R049" n="0451b18"/>彼说十二因缘之缘觉法也。若有<persName>佛</persName>子等者。大乘 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351b" n="0351b"/> <lb ed="X" n="0351b01"/><lb ed="R049" n="0452a01"/>之菩萨。如彼诸子求乎牛车出于三界之火宅也。 <lb ed="X" n="0351b02"/><lb ed="R049" n="0452a02"/>菩萨上求下化。修种种六度四摄之行。绍隆<persName>佛</persName>种。 <lb ed="X" n="0351b03"/><lb ed="R049" n="0452a03"/>使不断绝。则<persName>佛</persName>为父。而菩萨为子。故称<persName>佛</persName>子。其志 <lb ed="X" n="0351b04"/><lb ed="R049" n="0452a04"/>不但如辟支<persName>佛</persName>。求勝诸声闻乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0351b0401" n="0351b0401"/><anchor xml:id="beg0351b0401" n="0351b0401"/>已<anchor xml:id="end0351b0401"/>。乃欲得<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0351b05"/><lb ed="R049" n="0452a05"/>上之慧。故<persName>佛</persName>菩萨。为彼说其淸净六度之道也。六 <lb ed="X" n="0351b06"/><lb ed="R049" n="0452a06"/>度谓之净道者。不住相也。菩萨曰净道。则二乘人 <lb ed="X" n="0351b07"/><lb ed="R049" n="0452a07"/>所得之道。尙未淸净。可知矣。以二乘人。但净见思。 <lb ed="X" n="0351b08"/><lb ed="R049" n="0452a08"/>证我空。未如菩萨净无明。证法空。故<persName>佛</persName>一光中。所 <lb ed="X" n="0351b09"/><lb ed="R049" n="0452a09"/>见彼多土。诸求三乘人光景。有如此者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0351b10"/><lb ed="R049" n="0452a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0351b1001"><name role="" type="person">文殊师利</name>我住于此<note place="inline">至</note>如是众多今当略说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0351b11"/><lb ed="R049" n="0452a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0351b1101">文殊下。结前起後。我住于此者。此谓灵山法会之 <lb ed="X" n="0351b12"/><lb ed="R049" n="0452a12"/>近地也。见闻若斯者。斯谓光中。或见诸<persName>佛</persName>及三乘 <lb ed="X" n="0351b13"/><lb ed="R049" n="0452a13"/>人之身。或闻诸<persName>佛</persName>菩萨说三乘之法。或三乘之众 <lb ed="X" n="0351b14"/><lb ed="R049" n="0452a14"/>遵法修行。而得三乘之果。如此百千万亿之妙事。 <lb ed="X" n="0351b15"/><lb ed="R049" n="0452a15"/>據前较後。如是众而且多。远隔万八千世界之廣 <lb ed="X" n="0351b16"/><lb ed="R049" n="0452a16"/>大高厚。如在目前。略无障碍。不能尽述。今当略说。 <lb ed="X" n="0351b17"/><lb ed="R049" n="0452a17"/>如下文所云云也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0351b18"/><lb ed="R049" n="0452a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0351b1801">我见彼土恒沙菩萨<note place="inline">至</note>济地狱苦令入<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0351b19"/><lb ed="R049" n="0452b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0351b1901">此节及下节。共计一百二十六句。颂长行因<persName>佛</persName>光 <lb ed="X" n="0351b20"/><lb ed="R049" n="0452b02"/>见彼多土诸菩萨摩诃萨种种因缘种种信解种 <lb ed="X" n="0351b21"/><lb ed="R049" n="0452b03"/>种相貌行菩萨道之第五事也。我见彼土下。谓见 <lb ed="X" n="0351b22"/><lb ed="R049" n="0452b04"/>彼土能行道之大士。数如恒沙之多也。故以种种 <lb ed="X" n="0351b23"/><lb ed="R049" n="0452b05"/>因缘一句。牒醒其长文。通标六度为因缘。而种种 <lb ed="X" n="0351b24"/><lb ed="R049" n="0452b06"/>信解。在其中矣。信解无相。用佈施而发挥故。又信 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0351c" n="0351c"/> <lb ed="X" n="0351c01"/><lb ed="R049" n="0452b07"/>解不真。虽拔一毛而利天下。不为况。肯内外财皆 <lb ed="X" n="0351c02"/><lb ed="R049" n="0452b08"/>施乎。而求<persName>佛</persName>道者。通标所求一乘之果也。或有行 <lb ed="X" n="0351c03"/><lb ed="R049" n="0452b09"/>施下。别释金银等七宝奴婢。情与无情皆施也。小 <lb ed="X" n="0351c04"/><lb ed="R049" n="0452b10"/>则车乘。大则辇舆。轻重皆施也。以欢喜之心为因。 <lb ed="X" n="0351c05"/><lb ed="R049" n="0452b11"/>用所施之物为缘。但迴向<persName>佛</persName>道也。愿得下。迴向之 <lb ed="X" n="0351c06"/><lb ed="R049" n="0452b12"/>辞。谓愿世间有限七宝等财施。而得出世间诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0351c07"/><lb ed="R049" n="0452b13"/>所歎三界第一之大乘也。愿曰迴向者。大经十迴 <lb ed="X" n="0351c08"/><lb ed="R049" n="0452b14"/>向亦名十愿故。或有菩萨下。谓或见菩萨。不唯施 <lb ed="X" n="0351c09"/><lb ed="R049" n="0452b15"/>车乘等。而更施驾车乘等之驷马。及辇舆上栏楯 <lb ed="X" n="0351c10"/><lb ed="R049" n="0452b16"/>等之装饰也。复见菩萨下。谓不唯施车马等之外 <lb ed="X" n="0351c11"/><lb ed="R049" n="0452b17"/>财。而更施极难捨身肉手足等之内财。如我世尊。 <lb ed="X" n="0351c12"/><lb ed="R049" n="0452b18"/>为<name role="" type="person">月光王</name>捨头。善眼仙人施目。皆欣乐施与。自非 <lb ed="X" n="0351c13"/><lb ed="R049" n="0453a01"/>信解真。为不能也。<name role="" type="person">文殊师利</name>下。颂种种相貌一句。 <lb ed="X" n="0351c14"/><lb ed="R049" n="0453a02"/>谓由<persName>佛</persName>光。见彼多土菩萨。或以以王相貌。说<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0351c15"/><lb ed="R049" n="0453a03"/>道而行檀度。捨内外财。为僧之相貌。剃鬚发。被法 <lb ed="X" n="0351c16"/><lb ed="R049" n="0453a04"/>服。便于行忍辱。而持戒也<note place="inline">妙莊严王案伏于此</note>。问曰。剃鬚发 <lb ed="X" n="0351c17"/><lb ed="R049" n="0453a05"/>披法服作持戒。可也。作忍度。何也。答曰。以後文云 <lb ed="X" n="0351c18"/><lb ed="R049" n="0453a06"/><persName>如来</persName>衣者柔和忍辱心是故也。或见菩萨下。谓菩 <lb ed="X" n="0351c19"/><lb ed="R049" n="0453a07"/>萨以在家。作出家之相貌也<note place="inline">问上云剃发等。即是比丘。此奚重言。答上 <lb ed="X" n="0351c20"/><lb ed="R049" n="0453a08"/>具比丘体。此点出名義。重处闲而诵经</note>。独处下。多闻之相貌也。勇猛 <lb ed="X" n="0351c21"/><lb ed="R049" n="0453a09"/>下。精进之相貌也。又见離欲下。求禅定之相貌也。 <lb ed="X" n="0351c22"/><lb ed="R049" n="0453a10"/>深修下。谓因定得通。则成千变万化之相貌也。又 <lb ed="X" n="0351c23"/><lb ed="R049" n="0453a11"/>见菩萨安禅等者。谓于安禅之时。感<persName>佛</persName>恩德。以声 <lb ed="X" n="0351c24"/><lb ed="R049" n="0453a12"/>音为<persName>佛</persName>事之相貌也。复见菩萨下。智深。所以能问 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352a" n="0352a"/> <lb ed="X" n="0352a01"/><lb ed="R049" n="0453a13"/>诸<persName>佛</persName>之妙法。志固。所以闻悉亿劫而受持。凡此皆 <lb ed="X" n="0352a02"/><lb ed="R049" n="0453a14"/>智慧之相貌也。以上颂自利之相貌。又见<persName>佛</persName>子定 <lb ed="X" n="0352a03"/><lb ed="R049" n="0453a15"/>慧等者。颂利他之相貌也。谓菩萨由深修禅定。则 <lb ed="X" n="0352a04"/><lb ed="R049" n="0453a16"/>定得具足。由智深志固。能问能持。则慧得具足。定 <lb ed="X" n="0352a05"/><lb ed="R049" n="0453a17"/>具足。自性宗通。慧具足。禀受师承。所以内不失<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a0501" n="0352a0501"/><anchor xml:id="beg0352a0501" n="0352a0501"/>己<anchor xml:id="end0352a0501"/>。 <lb ed="X" n="0352a06"/><lb ed="R049" n="0453a18"/>外不误人。方能近取譬。以无量喩。为众讲法。而利 <lb ed="X" n="0352a07"/><lb ed="R049" n="0453b01"/>人也。欣乐下。为众讲法。约中下根言。欣乐说法。化 <lb ed="X" n="0352a08"/><lb ed="R049" n="0453b02"/>诸菩萨。约最上一乘人言。菩萨既能观機说法故。 <lb ed="X" n="0352a09"/><lb ed="R049" n="0453b03"/>将破魔兵。而先击法鼓也。又见菩萨寂然等者。谓 <lb ed="X" n="0352a10"/><lb ed="R049" n="0453b04"/>菩萨一动一静。语默无非<persName>佛</persName>事。语慧则利。击法鼓。 <lb ed="X" n="0352a11"/><lb ed="R049" n="0453b05"/>而破魔兵。定默。则虽天龙恭敬。不以为喜也。又见 <lb ed="X" n="0352a12"/><lb ed="R049" n="0453b06"/>菩萨处林等者。谓菩萨由定慧具足。故能处林放 <lb ed="X" n="0352a13"/><lb ed="R049" n="0453b07"/>光。拔济地狱众生出苦。顿令入<persName>佛</persName>道也。颂因缘信 <lb ed="X" n="0352a14"/><lb ed="R049" n="0453b08"/>解。唯以佈施一度表彰。颂相貌。则以六度而形容。 <lb ed="X" n="0352a15"/><lb ed="R049" n="0453b09"/>不然。无以见其种种相貌也。慈氏可谓善问。井井 <lb ed="X" n="0352a16"/><lb ed="R049" n="0453b10"/>有条。什师可谓善译。而运釿成风不乱也。不然。经 <lb ed="X" n="0352a17"/><lb ed="R049" n="0453b11"/>文才言佈施。又言佈施。才言车乘。又言宝车。只见 <lb ed="X" n="0352a18"/><lb ed="R049" n="0453b12"/>文字褈叠。错杂顚倒。今准长行。谛察颂文。始知妙 <lb ed="X" n="0352a19"/><lb ed="R049" n="0453b13"/>哉。圣经无一字之多。无一语不善。自古诸师何不 <lb ed="X" n="0352a20"/><lb ed="R049" n="0453b14"/>细审阅。而用<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a2001" n="0352a2001"/><anchor xml:id="beg0352a2001" n="0352a2001"/>己<anchor xml:id="end0352a2001"/>意。妄穿凿之耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0352a21"/><lb ed="R049" n="0453b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0352a2101">又见<persName>佛</persName>子未尝睡眠<note place="inline">至</note>以此妙慧求无上道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0352a22"/><lb ed="R049" n="0453b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0352a2201">此颂长行行菩萨道一句。分六度。度每以<persName>佛</persName>道杀 <lb ed="X" n="0352a23"/><lb ed="R049" n="0453b17"/>文。又见<persName>佛</persName>子下。精进波罗蜜也。六度以精进为首 <lb ed="X" n="0352a24"/><lb ed="R049" n="0453b18"/>者。意警二乘人不精进。但念空无相无作。于菩萨 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352b" n="0352b"/> <lb ed="X" n="0352b01"/><lb ed="R049" n="0454a01"/>法。遊戏神通。净<persName>佛</persName>国土。成就众生。不生一念好乐 <lb ed="X" n="0352b02"/><lb ed="R049" n="0454a02"/>之心也。此经要授二乘人。成<persName>佛</persName>十号。劫国莊严之 <lb ed="X" n="0352b03"/><lb ed="R049" n="0454a03"/>显记。故以精进。而激发其心。故後授阿难记曰。我 <lb ed="X" n="0352b04"/><lb ed="R049" n="0454a04"/>与阿难。于空王<persName>佛</persName>所。同时发心。阿难常乐多闻。我 <lb ed="X" n="0352b05"/><lb ed="R049" n="0454a05"/>常勤精进。是故我<anchor xml:id="nkr_note_add_0352b0501" n="0352b0501"/><anchor xml:id="beg0352b0501" n="0352b0501"/>已<anchor xml:id="end0352b0501"/>成<persName>佛</persName>。而阿难护持我法。未尝 <lb ed="X" n="0352b06"/><lb ed="R049" n="0454a06"/>睡眠。去昏散也。经行林中。摄正念也。勤求<persName>佛</persName>道。不 <lb ed="X" n="0352b07"/><lb ed="R049" n="0454a07"/>求小果也。又见具戒者。勤尸罗波罗蜜也。威仪无 <lb ed="X" n="0352b08"/><lb ed="R049" n="0454a08"/>缺。戒相具也。净如宝珠。戒性净如珠。能澄破戒之 <lb ed="X" n="0352b09"/><lb ed="R049" n="0454a09"/>泥滓也。又见<persName>佛</persName>子住忍辱力者。勤羼提波罗蜜也。 <lb ed="X" n="0352b10"/><lb ed="R049" n="0454a10"/>增上慢人。或辱于口。而恶骂之。如後文言。是无智 <lb ed="X" n="0352b11"/><lb ed="R049" n="0454a11"/>比丘等。是也。或辱于身。而捶打之。打音顶。以物乱 <lb ed="X" n="0352b12"/><lb ed="R049" n="0454a12"/>打曰捶。以杖直<anchor xml:id="nkr_note_add_0352b1201" n="0352b1201"/><anchor xml:id="beg0352b1201" n="0352b1201"/>刺<anchor xml:id="end0352b1201"/>曰顶。如後文。或以杖木瓦石而 <lb ed="X" n="0352b13"/><lb ed="R049" n="0454a13"/>打掷之。乃至数数见摈出远離于塔寺者。是也。皆 <lb ed="X" n="0352b14"/><lb ed="R049" n="0454a14"/>悉能忍者。英雄豪杰。睚眦必报。挞辱市朝。士之所 <lb ed="X" n="0352b15"/><lb ed="R049" n="0454a15"/>耻。今菩萨皆能忍者。以求<persName>佛</persName>道故。<persName>佛</persName>岂嗔恨而欲 <lb ed="X" n="0352b16"/><lb ed="R049" n="0454a16"/>报横逆之冤乎。此忍辱之有力也如此。又见菩萨 <lb ed="X" n="0352b17"/><lb ed="R049" n="0454a17"/>離戏笑者。勤禅波罗蜜也。戏笑離。则自心定矣。痴 <lb ed="X" n="0352b18"/><lb ed="R049" n="0454a18"/>眷属離。则外境不扰矣。亲智者。以求得定之方。入 <lb ed="X" n="0352b19"/><lb ed="R049" n="0454b01"/>山林。为除乱想之便。故能亿千万岁摄念而不动。 <lb ed="X" n="0352b20"/><lb ed="R049" n="0454b02"/>非同二乘人乐独善寂之灭尽定。乃欲成<persName>佛</persName>道也。 <lb ed="X" n="0352b21"/><lb ed="R049" n="0454b03"/>或见菩萨肴膳饮食者。勤檀波罗蜜也。檀之最急。 <lb ed="X" n="0352b22"/><lb ed="R049" n="0454b04"/>饮食为先。饮食成疾。则汤药为急。寒暑需衣。以名 <lb ed="X" n="0352b23"/><lb ed="R049" n="0454b05"/>衣上服直千万两褈價者施之。名衣千万。尙可著 <lb ed="X" n="0352b24"/><lb ed="R049" n="0454b06"/>價。捨之似易。或无價衣。则價亦难著矣。捨之为难。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0352c" n="0352c"/> <lb ed="X" n="0352c01"/><lb ed="R049" n="0454b07"/>菩萨欲满足檀度。亦不吝惜。而施<persName>佛</persName>及僧者。如後 <lb ed="X" n="0352c02"/><lb ed="R049" n="0454b08"/>文无尽意解颈珍珠众宝璎珞。供观自在者。是也。 <lb ed="X" n="0352c03"/><lb ed="R049" n="0454b09"/>千万亿种栴檀宝舍下。起居须舍。不用凡材。施以 <lb ed="X" n="0352c04"/><lb ed="R049" n="0454b10"/>栴檀之宝舍。坐卧须床。不用粗恶。施以众妙之卧 <lb ed="X" n="0352c05"/><lb ed="R049" n="0454b11"/>具。四事备足。若无园池。为遊戏三昧地。则亦不为 <lb ed="X" n="0352c06"/><lb ed="R049" n="0454b12"/>如意之檀也。故菩萨又施花果茂盛之园林。流泉 <lb ed="X" n="0352c07"/><lb ed="R049" n="0454b13"/>淸净之浴池。如此种种微妙。欢喜而施。不求人天 <lb ed="X" n="0352c08"/><lb ed="R049" n="0454b14"/>福报。但求无上之<persName>佛</persName>道也。或有菩萨说寂灭法者。 <lb ed="X" n="0352c09"/><lb ed="R049" n="0454b15"/>勤般若波罗蜜也。般若利人。则种种教诏无数众 <lb ed="X" n="0352c10"/><lb ed="R049" n="0454b16"/>生而不倦。般若自利。则观诸法性无有二相。犹如 <lb ed="X" n="0352c11"/><lb ed="R049" n="0454b17"/>虚空。成我法二空真俗二谛也。又见<persName>佛</persName>子下。般若 <lb ed="X" n="0352c12"/><lb ed="R049" n="0454b18"/>不著二边。成我法俱空之不空。得中观慧。则第一 <lb ed="X" n="0352c13"/><lb ed="R049" n="0455a01"/>義谛。以观诸法性属自。教诏众生属他。至中观第 <lb ed="X" n="0352c14"/><lb ed="R049" n="0455a02"/>一義中。则自他诸法无二之性。犹如虚空。廣大而 <lb ed="X" n="0352c15"/><lb ed="R049" n="0455a03"/>无相。性既无相。心何能著。不著二边之慧。是为妙 <lb ed="X" n="0352c16"/><lb ed="R049" n="0455a04"/>慧。以此妙慧。求无上道。成<persName>佛</persName>必矣。颂众生诸<persName>佛</persName>闻 <lb ed="X" n="0352c17"/><lb ed="R049" n="0455a05"/>法及四众。则略。颂菩萨种种因缘信解相貌行道。 <lb ed="X" n="0352c18"/><lb ed="R049" n="0455a06"/>则廣。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0352c1801" n="0352c1801"/><anchor xml:id="beg0352c1801" n="0352c1801"/>已<anchor xml:id="end0352c1801"/>成道。功德不可以言尽。众生尙未成<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0352c19"/><lb ed="R049" n="0455a07"/>业苦之相。亦难以形容。唯菩萨者。为上求<persName>佛</persName>果。下 <lb ed="X" n="0352c20"/><lb ed="R049" n="0455a08"/>度众生之人。诸<persName>佛</persName>赖以传法。众生赖以出苦。其荷 <lb ed="X" n="0352c21"/><lb ed="R049" n="0455a09"/>担之责任。亦重矣。要二乘人学菩萨。故以此而警 <lb ed="X" n="0352c22"/><lb ed="R049" n="0455a10"/>醒之。或是我释迦一<persName>佛</persName>因中之行。见<persName>佛</persName>求法。如此 <lb ed="X" n="0352c23"/><lb ed="R049" n="0455a11"/>之勤也。或是十方三世一切诸<persName>佛</persName>之行。证<persName>佛</persName>求法。 <lb ed="X" n="0352c24"/><lb ed="R049" n="0455a12"/>如此之同也。或是妙音观音药王等之行。遵<persName>佛</persName>嘱 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353a" n="0353a"/> <lb ed="X" n="0353a01"/><lb ed="R049" n="0455a13"/>累。如此受持其经而坚固也。世无去来。界无远近。 <lb ed="X" n="0353a02"/><lb ed="R049" n="0455a14"/>一时一会。皆于众生毘卢遮那常寂心光中。炳然 <lb ed="X" n="0353a03"/><lb ed="R049" n="0455a15"/>齐现一大时教。何有如此之奇特事焉。是以此经 <lb ed="X" n="0353a04"/><lb ed="R049" n="0455a16"/>为诸经中王矣。<persName>佛</persName>白毫光中所见。彼多土大乘菩 <lb ed="X" n="0353a05"/><lb ed="R049" n="0455a17"/>萨光景。有如此者<note place="inline">问曰。<persName>佛</persName>光何以但照东方万八千世界。不及馀九方耶。答曰。东 <lb ed="X" n="0353a06"/><lb ed="R049" n="0455a18"/>方属震。为群动之本。<persName>佛</persName>意欲二乘人捨寂趣动。从空涉假。入<g ref="#CB04635">廛</g>垂手。修六度化众生。证大涅槃。故光 <lb ed="X" n="0353a07"/><lb ed="R049" n="0455b01"/>但照东方。表<persName>佛</persName>知见即动而静。于作用中。成大事因缘也。不然。人人都学二乘人。趣空证寂。众生无 <lb ed="X" n="0353a08"/><lb ed="R049" n="0455b02"/>边。教阿谁度。又世间日光。多从东至西。<persName>佛</persName>光既为出世间法。与世相逆。故多从西照东。至後见宝塔。 <lb ed="X" n="0353a09"/><lb ed="R049" n="0455b03"/>涌沙众。则及下方变净土。会诸<persName>佛</persName>。则普及十方。经云。南西北方。四维上下。白毫相光所照之处。亦复 <lb ed="X" n="0353a10"/><lb ed="R049" n="0455b04"/>如是。是矣。至法会将终。<persName>佛</persName>将以此经付嘱上行等流通。先现神力。色光声光又遍照三变净土外之 <lb ed="X" n="0353a11"/><lb ed="R049" n="0455b05"/>十方也。然後示<persName>佛</persName>知见中。世不分三。方不分十。总成一<name role="" type="person">常寂光土</name>。经云于时十方通达无碍。如一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0353a12"/><lb ed="R049" n="0455b06"/>土。如是则知。经中言一方十方。各有次第。自有程文。不必勉强配释也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353a13"/><lb ed="R049" n="0455b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353a1301"><name role="" type="person">文殊师利</name>又有菩萨<note place="inline">至</note>如天树王其花开敷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353a14"/><lb ed="R049" n="0455b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353a1401">此颂长行依<persName>佛</persName>光复见彼多土诸<persName>佛</persName>般涅槃者。及 <lb ed="X" n="0353a15"/><lb ed="R049" n="0455b09"/>见诸<persName>佛</persName>般涅槃後以<persName>佛</persName>舍利起七宝塔。第六事及 <lb ed="X" n="0353a16"/><lb ed="R049" n="0455b10"/>第七事也。<name role="" type="person">文殊师利</name>下。不依长文。颂诸<persName>佛</persName>般涅槃 <lb ed="X" n="0353a17"/><lb ed="R049" n="0455b11"/>之事。而但颂<persName>佛</persName>灭度後供养舍利者。译人不欲经 <lb ed="X" n="0353a18"/><lb ed="R049" n="0455b12"/>文胶柱。影摄之也。又见<persName>佛</persName>子下。言塔之多。数逾恒 <lb ed="X" n="0353a19"/><lb ed="R049" n="0455b13"/>沙者。以国土世界多。而莊严光饰无限极也。问曰。 <lb ed="X" n="0353a20"/><lb ed="R049" n="0455b14"/>上第六事。<persName>佛</persName>灭度後。供养舍利。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a2001" n="0353a2001"/><anchor xml:id="beg0353a2001" n="0353a2001"/>已<anchor xml:id="end0353a2001"/>言矣。此第七 <lb ed="X" n="0353a21"/><lb ed="R049" n="0455b15"/>事。何以复言造诸塔庙等句。答曰。第六事但云供 <lb ed="X" n="0353a22"/><lb ed="R049" n="0455b16"/>养舍利。显是<persName>佛</persName>才般涅槃。露地供养<persName>佛</persName>身骨之时。 <lb ed="X" n="0353a23"/><lb ed="R049" n="0455b17"/>比尙未造塔也。此第七事云造诸塔庙等者。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0353a24"/><lb ed="R049" n="0455b18"/>灭度<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a2401" n="0353a2401"/><anchor xml:id="beg0353a2401" n="0353a2401"/>已<anchor xml:id="end0353a2401"/>後。欲将<persName>佛</persName>身骨。藏而不露。使人但供养塔 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353b" n="0353b"/> <lb ed="X" n="0353b01"/><lb ed="R049" n="0456a01"/>庙也。故後虽有为供舍利之句。不为赘也。以彼一 <lb ed="X" n="0353b02"/><lb ed="R049" n="0456a02"/>时此一时故。宝塔下。言塔之高。一由旬四十里。五 <lb ed="X" n="0353b03"/><lb ed="R049" n="0456a03"/>千由旬。则其塔之高二十万里矣。直曰纵。横曰廣。 <lb ed="X" n="0353b04"/><lb ed="R049" n="0456a04"/>正等者。横直四方一样二千由旬。则该八万里宽 <lb ed="X" n="0353b05"/><lb ed="R049" n="0456a05"/>大。此释成其塔之高。上才言一塔。一一下。释成其 <lb ed="X" n="0353b06"/><lb ed="R049" n="0456a06"/>妙。更叙其多塔。每塔皆具幡铃。故曰各千。幢幡内 <lb ed="X" n="0353b07"/><lb ed="R049" n="0456a07"/>挂。摧去物之我慢而生敬。珠网外交于露幔。日照 <lb ed="X" n="0353b08"/><lb ed="R049" n="0456a08"/>光生。何其烜赫。以相映夺。宝铃迊垂于层级。风动 <lb ed="X" n="0353b09"/><lb ed="R049" n="0456a09"/>声宣。何其音响以相节凑。见莊严塔之妙。不可以 <lb ed="X" n="0353b10"/><lb ed="R049" n="0456a10"/>见闻尽矣。诸天龙神下。谓有如此塔。自然感天龙 <lb ed="X" n="0353b11"/><lb ed="R049" n="0456a11"/>八部。常以花香伎乐。而供养也。故弥勒复称文殊 <lb ed="X" n="0353b12"/><lb ed="R049" n="0456a12"/>以结。告其高妙云彼万八千世界诸<persName>佛</persName>子等。如此 <lb ed="X" n="0353b13"/><lb ed="R049" n="0456a13"/>莊严光饰塔庙。本意直为供养舍利。不为莊严国 <lb ed="X" n="0353b14"/><lb ed="R049" n="0456a14"/>界。然不妨由塔之莊严。而国界自然殊勝奇特。妙 <lb ed="X" n="0353b15"/><lb ed="R049" n="0456a15"/>不可思。好不可言也。亦所谓丘夷而渊实也。如天 <lb ed="X" n="0353b16"/><lb ed="R049" n="0456a16"/>树王等者。<name role="" type="person">忉利天</name>上。东北有员生树。其树生须弥 <lb ed="X" n="0353b17"/><lb ed="R049" n="0456a17"/>山顶。人间群树高大者无以过。又天帝释所锺爱 <lb ed="X" n="0353b18"/><lb ed="R049" n="0456a18"/>故。称天树王。其树花开敷。诸天为之游乐。丛集<anchor xml:id="nkr_note_orig_0353001" n="0353001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0353001" n="0353001"/><anchor xml:id="beg0353001" n="0353001"/>围<anchor xml:id="end0353001"/> <lb ed="X" n="0353b19"/><lb ed="R049" n="0456b01"/>绕。其间有如天龙人神。供养此塔。生敬仰也。依<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0353b20"/><lb ed="R049" n="0456b02"/>一光。见彼多土。诸<persName>佛</persName>般涅槃後。供舍利造塔庙光 <lb ed="X" n="0353b21"/><lb ed="R049" n="0456b03"/>景。有如此者<note place="inline">舍利云身骨。塔庙云方坟</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353b22"/><lb ed="R049" n="0456b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353b2201"><persName>佛</persName>放一光我及众会<note place="inline">至</note>我等见此得未曾有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353b23"/><lb ed="R049" n="0456b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353b2301"><persName>佛</persName>放一光下。结前起後。谓<persName>佛</persName>止放一光。能令我辈。 <lb ed="X" n="0353b24"/><lb ed="R049" n="0456b06"/>见彼万八千国界无边无量种种殊妙如上七事 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0353c" n="0353c"/> <lb ed="X" n="0353c01"/><lb ed="R049" n="0456b07"/>者。皆诸<persName>佛</persName>神力智慧力使然。求其四十年前俱未 <lb ed="X" n="0353c02"/><lb ed="R049" n="0456b08"/>曾见。故曰稀有。放一净光下。正明其稀有<note place="inline">又解。<persName>佛</persName>放一光 <lb ed="X" n="0353c03"/><lb ed="R049" n="0456b09"/>能照也。我及众会。依光能见之人也。彼东方一万八千世界。去灵嶽。不知多少高厚远近。而曰见此 <lb ed="X" n="0353c04"/><lb ed="R049" n="0456b10"/>国界。下曰见彼国界者。因<persName>佛</persName>光所照。即远即近。如在目前。忘其彼此也。若以众生隔纸膜不见外物。 <lb ed="X" n="0353c05"/><lb ed="R049" n="0456b11"/>隔皮肤不见五脏。之眼目之诚分彼此。以<persName>佛</persName>五眼目之穷尽微尘淸净国土。乃至恒沙界外一滴之 <lb ed="X" n="0353c06"/><lb ed="R049" n="0456b12"/>雨。亦知头数。则万八千世界。亦直<persName>佛</persName>菩萨自家屋裡。微尘大事。何分彼哉。故曰见此国界。国界为法 <lb ed="X" n="0353c07"/><lb ed="R049" n="0456b13"/>会所见之境也。诸<persName>佛</persName>神力智慧稀有者。谓世界廣大高厚。计一万八千。以圣凡因果情器劫时久近。 <lb ed="X" n="0353c08"/><lb ed="R049" n="0456b14"/>始终因缘。信解相貌之多彙而无量无边。然而不移此而见彼。无远近也。不移一时。而见多劫。无过 <lb ed="X" n="0353c09"/><lb ed="R049" n="0456b15"/>现未来也。<persName>佛</persName>是<persName>佛</persName>。生是生。善善恶恶。圣是圣。凡是凡。隐隐显显。果是果。因是因。此此彼彼。略无毫忽 <lb ed="X" n="0353c10"/><lb ed="R049" n="0456b16"/>不幷见。略无些须有错杂。非诸<persName>佛</persName>神智二种之力。安能如是。故曰稀有。放一净光者。言能照者。有分 <lb ed="X" n="0353c11"/><lb ed="R049" n="0456b17"/>限也。照无量国者。言所照事无量也。所以谓我等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0353002" n="0353002"/>〔是〕此得未曾有。诚未曾有也。准经所诠。则我辈目 <lb ed="X" n="0353c12"/><lb ed="R049" n="0456b18"/>前身心世界外。诚有无边无等等<persName>佛</persName>法身心国土眷属在。俱由<persName>佛</persName>知见未开。迷闷而不悟入耳</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353c13"/><lb ed="R049" n="0457a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0353c1301"><persName>佛</persName>子文殊愿决众疑<note place="inline">至</note>瞻察仁者为说何等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0353c14"/><lb ed="R049" n="0457a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0353c1401">自初说颂。沿至前节。皆申弥勒一<anchor xml:id="nkr_note_add_0353c1401" n="0353c1401"/><anchor xml:id="beg0353c1401" n="0353c1401"/>己<anchor xml:id="end0353c1401"/>之疑。应长行 <lb ed="X" n="0353c15"/><lb ed="R049" n="0457a03"/>尔时弥勒菩萨作是念起。至我今当问止之文。此 <lb ed="X" n="0353c16"/><lb ed="R049" n="0457a04"/>及上节。颂弥勒为法会大众申疑。应长行尔时比 <lb ed="X" n="0353c17"/><lb ed="R049" n="0457a05"/>丘比丘尼起。至悉见彼<persName>佛</persName>国界莊严止之文。故前 <lb ed="X" n="0353c18"/><lb ed="R049" n="0457a06"/>颂初曰我住于此。次曰我见彼土。三曰我见诸王。 <lb ed="X" n="0353c19"/><lb ed="R049" n="0457a07"/>皆以我为称。上节颂所见七事既完。将欲求答以 <lb ed="X" n="0353c20"/><lb ed="R049" n="0457a08"/>除其疑。故兼大众。而云我及众会。我等见此。始以 <lb ed="X" n="0353c21"/><lb ed="R049" n="0457a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0353c2101" n="0353c2101"/><anchor xml:id="beg0353c2101" n="0353c2101"/>己<anchor xml:id="end0353c2101"/>兼人而称。至是则专主众会而请。故称<persName>佛</persName>子文 <lb ed="X" n="0353c22"/><lb ed="R049" n="0457a10"/>殊愿决众疑也。四众欣仰下。承上文而言。谓六瑞 <lb ed="X" n="0353c23"/><lb ed="R049" n="0457a11"/>七事。若是一向曾有之事。则众人不疑。即疑。我弥 <lb ed="X" n="0353c24"/><lb ed="R049" n="0457a12"/>勒亦能为众而决之。因一向未有。今忽见之。四众 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354a" n="0354a"/> <lb ed="X" n="0354a01"/><lb ed="R049" n="0457a13"/>所以欣仰瞻著仁者。又视著我。各生其疑。谓今世 <lb ed="X" n="0354a02"/><lb ed="R049" n="0457a14"/>尊。何故放此眉间光明。照见远方。生<persName>佛</persName>始终。法界 <lb ed="X" n="0354a03"/><lb ed="R049" n="0457a15"/>事相。我既不能为众决疑。众又不敢请仁者。故我 <lb ed="X" n="0354a04"/><lb ed="R049" n="0457a16"/>虽为众请。实亦为自请。仁者解我疑。则众疑自解 <lb ed="X" n="0354a05"/><lb ed="R049" n="0457a17"/>矣。故云<persName>佛</persName>子时答决疑令喜。时答者。谓如时候生 <lb ed="X" n="0354a06"/><lb ed="R049" n="0457a18"/>物。应节不迟。乃求速答之義。何所饶益等者。正出 <lb ed="X" n="0354a07"/><lb ed="R049" n="0457b01"/>其疑。谓<persName>佛</persName>寻常说经。则不入定。入定则不雨花。雨 <lb ed="X" n="0354a08"/><lb ed="R049" n="0457b02"/>华则不动地。动地则不放光。放光则光中亦未尝 <lb ed="X" n="0354a09"/><lb ed="R049" n="0457b03"/>见许多之光景。今<persName>佛</persName>如此。振天动地。放光现瑞。果 <lb ed="X" n="0354a10"/><lb ed="R049" n="0457b04"/>有何所饶益众生之事。而先演畅此光明耶。<persName>佛</persName>坐 <lb ed="X" n="0354a11"/><lb ed="R049" n="0457b05"/>道场等者。谓<persName>佛</persName>今演此光明。还是为发明<persName>佛</persName>菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0354001" n="0354001"/>萨 <lb ed="X" n="0354a12"/><lb ed="R049" n="0457b06"/>树下。始坐道场。所得妙法。今欲说此耶。还是为与 <lb ed="X" n="0354a13"/><lb ed="R049" n="0457b07"/>诸大菩萨。授阿耨菩提成<persName>佛</persName>之记耶。示诸<persName>佛</persName>土下。 <lb ed="X" n="0354a14"/><lb ed="R049" n="0457b08"/>谓<persName>佛</persName>若为说道场所得之法。往者<anchor xml:id="nkr_note_add_0354a1401" n="0354a1401"/><anchor xml:id="beg0354a1401" n="0354a1401"/>已<anchor xml:id="end0354a1401"/>说矣。若为授 <lb ed="X" n="0354a15"/><lb ed="R049" n="0457b09"/>诸大菩萨成<persName>佛</persName>之记。往者亦曾授记矣。幷不曾见 <lb ed="X" n="0354a16"/><lb ed="R049" n="0457b10"/><persName>佛</persName>眉间光明中示万八千世界之<persName>佛</persName>土众宝莊严 <lb ed="X" n="0354a17"/><lb ed="R049" n="0457b11"/>而淸净。亦不曾见<persName>佛</persName>土中有许多之诸<persName>佛</persName>。今者示 <lb ed="X" n="0354a18"/><lb ed="R049" n="0457b12"/>土现<persName>佛</persName>。故我定知。此非小因小缘。必是说妙法及 <lb ed="X" n="0354a19"/><lb ed="R049" n="0457b13"/>授记之大事因缘也。但不知<persName>佛</persName>何故褈说妙法。重 <lb ed="X" n="0354a20"/><lb ed="R049" n="0457b14"/>授何人之记耳。汝文殊既过去见得<persName>佛</persName>多。又具大 <lb ed="X" n="0354a21"/><lb ed="R049" n="0457b15"/>智。必定当知示土现<persName>佛</persName>之瑞。幸勿负我及四众龙 <lb ed="X" n="0354a22"/><lb ed="R049" n="0457b16"/>神。瞻察仁者之心。于此二事。为说何等。问词铿锵。 <lb ed="X" n="0354a23"/><lb ed="R049" n="0457b17"/>義亦绸缪。灵山一会。宾主酬酢。宛然在目。思之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0354a24"/><lb ed="R049" n="0457b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0354a2401">尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>语弥勒菩萨<note place="inline">至</note>难信之法故现斯瑞。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354b" n="0354b"/> <lb ed="X" n="0354b01"/><lb ed="R049" n="0458a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0354b0101">尔时下。前<persName>佛</persName>说经入定。放光现瑞。一大事因缘。满 <lb ed="X" n="0354b02"/><lb ed="R049" n="0458a02"/>盘托出。弥勒业<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b0201" n="0354b0201"/><anchor xml:id="beg0354b0201" n="0354b0201"/>已<anchor xml:id="end0354b0201"/>眇目矬陋。莊聋作瞽。而故问。为 <lb ed="X" n="0354b03"/><lb ed="R049" n="0458a03"/>文殊者。何不将出昔日把住<persName>世尊</persName>陞座。谛观法王 <lb ed="X" n="0354b04"/><lb ed="R049" n="0458a04"/>法。法王如是的手段出来。待<persName>佛</persName>纔结跏趺坐。两手 <lb ed="X" n="0354b05"/><lb ed="R049" n="0458a05"/>掀翻。下座<persName>世尊</persName>也。只得本分。向<name role="" type="person">王舍城</name>中乞食。免 <lb ed="X" n="0354b06"/><lb ed="R049" n="0458a06"/>得家醜外扬。岂不省话会哉。方且云。如我唯忖。後 <lb ed="X" n="0354b07"/><lb ed="R049" n="0458a07"/>惹<persName>世尊</persName>出定。料简不少。云不退诸菩萨。其数如恒 <lb ed="X" n="0354b08"/><lb ed="R049" n="0458a08"/>沙。一心共思求。亦复不能知。则二大士面皮厚三 <lb ed="X" n="0354b09"/><lb ed="R049" n="0458a09"/>尺矣。何也。<persName>佛</persName>既曰思求不得奚。文殊曰如我唯忖 <lb ed="X" n="0354b10"/><lb ed="R049" n="0458a10"/>乎。虽然钩锥在手。为人与为<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b1001" n="0354b1001"/><anchor xml:id="beg0354b1001" n="0354b1001"/>己<anchor xml:id="end0354b1001"/>不同。安知二大士 <lb ed="X" n="0354b11"/><lb ed="R049" n="0458a11"/>不与释迦老汉。曾暗打合同来耶。旧传。二菩萨问 <lb ed="X" n="0354b12"/><lb ed="R049" n="0458a12"/>答。一曰。弥勒观七事以腾疑。二曰。文殊拟十因而 <lb ed="X" n="0354b13"/><lb ed="R049" n="0458a13"/>领答。前问章既判七事此答章应判十因故将经 <lb ed="X" n="0354b14"/><lb ed="R049" n="0458a14"/>文。分十二节。初一节总答问意。末一节结答问意。 <lb ed="X" n="0354b15"/><lb ed="R049" n="0458a15"/>中十节因缘申证。其总答初中。语弥勒菩萨等者。 <lb ed="X" n="0354b16"/><lb ed="R049" n="0458a16"/>弥勒上问曰。<persName>世尊</persName>何故放斯光明。为说妙法。为当 <lb ed="X" n="0354b17"/><lb ed="R049" n="0458a17"/>授记。此非小缘。故今答曰。善男子。<persName>佛</persName>意固难测量。 <lb ed="X" n="0354b18"/><lb ed="R049" n="0458a18"/>但我唯古忖今。知<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。果如汝所疑。此非小缘 <lb ed="X" n="0354b19"/><lb ed="R049" n="0458b01"/>乃欲说大法也。雨大下。以三喩。一義扩充其大雨。 <lb ed="X" n="0354b20"/><lb ed="R049" n="0458b02"/>大法雨者。二乘人自谓。年幷朽迈。枯稿极矣。<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0354b21"/><lb ed="R049" n="0458b03"/>一乘<persName>佛</persName>知见法雨。而润开之。吹大法螺者。二乘人 <lb ed="X" n="0354b22"/><lb ed="R049" n="0458b04"/>自谓。<anchor xml:id="nkr_note_add_0354b2201" n="0354b2201"/><anchor xml:id="beg0354b2201" n="0354b2201"/>已<anchor xml:id="end0354b2201"/>得涅槃。无所堪任。昏聩至矣。<persName>佛</persName>以一乘<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0354b23"/><lb ed="R049" n="0458b05"/>知见法螺吹示。以警醒之。击大法鼓者。二乘人不 <lb ed="X" n="0354b24"/><lb ed="R049" n="0458b06"/>复进求阿耨菩提。懈退惯矣。<persName>佛</persName>以一乘<persName>佛</persName>知见法 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0354c" n="0354c"/> <lb ed="X" n="0354c01"/><lb ed="R049" n="0458b07"/>鼓击悟。以<g ref="#CB15081">策</g>进之。演大法義者。二乘人但念空无 <lb ed="X" n="0354c02"/><lb ed="R049" n="0458b08"/>相无作。于菩萨法。遊戏神通。净<persName>佛</persName>国土。成就众生。 <lb ed="X" n="0354c03"/><lb ed="R049" n="0458b09"/>心不喜乐。<persName>佛</persName>以一乘<persName>佛</persName>知见大法之義。演畅痛快。 <lb ed="X" n="0354c04"/><lb ed="R049" n="0458b10"/>使趣入之。诸善男子我于下。文殊谓。我何以知今 <lb ed="X" n="0354c05"/><lb ed="R049" n="0458b11"/><persName>佛</persName>欲说大法也。以我于过去诸<persName>佛</persName>。曾见说经入定 <lb ed="X" n="0354c06"/><lb ed="R049" n="0458b12"/>後。便即放光。放光後便即说大法。故以上唯古也。 <lb ed="X" n="0354c07"/><lb ed="R049" n="0458b13"/>是故当知下。由古以忖今也。欲令众生下。谓欲说 <lb ed="X" n="0354c08"/><lb ed="R049" n="0458b14"/>何等大法也。乃欲令大小乘众生。咸得闻知一切 <lb ed="X" n="0354c09"/><lb ed="R049" n="0458b15"/>世间难信之大法也。此句最重。一经二十八品。若 <lb ed="X" n="0354c10"/><lb ed="R049" n="0458b16"/>文若義。都摄尽故。与方便品<persName>佛</persName>出定後。双歎诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0354c11"/><lb ed="R049" n="0458b17"/>权实二智。为案。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0354c12"/><lb ed="R049" n="0458b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0354c1201">诸善男子如过去无量无边<note place="inline">至</note>三菩提成一切种智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0354c13"/><lb ed="R049" n="0459a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0354c1301">诸善男子下。十因中。第一劫远。名法相同因。上言 <lb ed="X" n="0354c14"/><lb ed="R049" n="0459a02"/>过去。未知过去多少劫此言过去无量无边无数 <lb ed="X" n="0354c15"/><lb ed="R049" n="0459a03"/>劫。阿僧祇云无数故。上言诸<persName>佛</persName>。未知是何<persName>佛</persName>。此言 <lb ed="X" n="0354c16"/><lb ed="R049" n="0459a04"/>号日月灯明<persName>佛</persName>。具<persName>如来</persName>等十号。与今<persName>佛</persName>同也。演说 <lb ed="X" n="0354c17"/><lb ed="R049" n="0459a05"/>正法下。明彼<persName>佛</persName>未说此经之前。亦先说三乘。与今 <lb ed="X" n="0354c18"/><lb ed="R049" n="0459a06"/><persName>佛</persName>同也。法谓正法者。以初中後皆善故也。其義下。 <lb ed="X" n="0354c19"/><lb ed="R049" n="0459a07"/>谓既分初後。何以皆善。以言分初後。義则深远。语 <lb ed="X" n="0354c20"/><lb ed="R049" n="0459a08"/>则巧妙。故分初後。纯一下。释成深远。为求下。释成 <lb ed="X" n="0354c21"/><lb ed="R049" n="0459a09"/>巧妙。灯明过去虽久。十号之称。三乘之法。与今释 <lb ed="X" n="0354c22"/><lb ed="R049" n="0459a10"/>迦不异。则知今<persName>佛</persName>所为。皆先<persName>佛</persName>之程规。非创式也 <lb ed="X" n="0354c23"/><lb ed="R049" n="0459a11"/><note place="inline">初善。谓声闻乘。中善。谓辟支<persName>佛</persName>乘。後善。谓菩萨乘。始则依一<persName>佛</persName>乘。分别说三。初所以善。末则虽说三 <lb ed="X" n="0354c24"/><lb ed="R049" n="0459a12"/>乘。但化菩萨。後所以善。经云。<persName>如来</persName>但以一<persName>佛</persName>乘故。为众生说法。此纯一也。无有馀乘若二若三。此无 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355a" n="0355a"/> <lb ed="X" n="0355a01"/><lb ed="R049" n="0459a13"/>杂也。欲令众生开<persName>佛</persName>知见。使得淸净故。此具足淸白也。又云。乘是三乘。以无漏根力觉道禅定解脱 <lb ed="X" n="0355a02"/><lb ed="R049" n="0459a14"/>三昧。而自娱乐。使得无量安稳快乐。此具足梵行之相也。若有众生。内有智性。从<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。闻法信受。 <lb ed="X" n="0355a03"/><lb ed="R049" n="0459a15"/>速出三界。自求涅槃。是名声闻乘。如彼诸子。为求羊车。出于火宅。此为求声闻乘。说应四谛法。度生 <lb ed="X" n="0355a04"/><lb ed="R049" n="0459a16"/>老病死。究竟涅槃也。其辟支<persName>佛</persName>乘。菩萨乘。一一皆如火宅喩。求鹿车牛车。可知。又初中後善三義。无 <lb ed="X" n="0355a05"/><lb ed="R049" n="0459a17"/>量義经中。更详尽</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a06"/><lb ed="R049" n="0459a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a0601">次复有<persName>佛</persName>亦名日月灯明<note place="inline">至</note>所可说法初中後善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a07"/><lb ed="R049" n="0459b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a0701">次复有<persName>佛</persName>下。十因中。第二<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同。意非偶然因。 <lb ed="X" n="0355a08"/><lb ed="R049" n="0459b02"/>二万<persName>佛</persName>法姓号。皆同其式。则其来久矣。信不虚矣。 <lb ed="X" n="0355a09"/><lb ed="R049" n="0459b03"/>颇罗堕云利根。二万<persName>佛</persName>本末。七十馀言叙尽。译手 <lb ed="X" n="0355a10"/><lb ed="R049" n="0459b04"/>其高也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a11"/><lb ed="R049" n="0459b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a1101">其最後<persName>佛</persName>未出家时<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0355a1101" n="0355a1101"/><anchor xml:id="beg0355a1101" n="0355a1101"/>已<anchor xml:id="end0355a1101"/>于千万<persName>佛</persName>所殖诸善本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a12"/><lb ed="R049" n="0459b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a1201">其最後下。十因中。第三捨宝位。父子出家。今昔得 <lb ed="X" n="0355a13"/><lb ed="R049" n="0459b07"/>果相同因。灯明八子。世尊一儿。多少不同。捨王位。 <lb ed="X" n="0355a14"/><lb ed="R049" n="0459b08"/>成正果。则无二矣。言其最後者。则知前二万<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0355a15"/><lb ed="R049" n="0459b09"/>事矣<note place="inline">八子皆以意名。及其出家。而又名发大乘意。不名大乘心者。梵语末那。第七识之名。翻云 <lb ed="X" n="0355a16"/><lb ed="R049" n="0459b10"/>意。意多染汚。以执我故。故第一以有意为名。谓虽是菩萨。尙有我故。第二名善意者。谓虽有我。而多 <lb ed="X" n="0355a17"/><lb ed="R049" n="0459b11"/>分执十善法为意故。第三名无量意者。谓十善法。可以扩开四无量心故。第四名宝意者。谓四无量 <lb ed="X" n="0355a18"/><lb ed="R049" n="0459b12"/>心。为世间出世间之宝故。第五名增意者。谓知四无量心为宝。则增长<persName>佛</persName>果位中。八万四千法门故。 <lb ed="X" n="0355a19"/><lb ed="R049" n="0459b13"/>第六名除疑意者。谓法门既得增长诸疑。<persName>佛</persName>法僧。为有为无等疑。皆除遣故。第七名响意者。谓疑惑 <lb ed="X" n="0355a20"/><lb ed="R049" n="0459b14"/>既除。声名高响故。第八名法意者。谓高响名出。令人得其法喜。以乐意故。此八名。旧训记八种识。以 <lb ed="X" n="0355a21"/><lb ed="R049" n="0459b15"/>八种识。皆由意执我法而起故。准起信论。意有五名。摄尽八种识故。纔出家。使发大意修梵行。为法 <lb ed="X" n="0355a22"/><lb ed="R049" n="0459b16"/>师者。以値得<persName>佛</persName>多而种善根深也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a23"/><lb ed="R049" n="0459b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355a2301">是时日月灯明<persName>佛</persName>说大乘经<note place="inline">至</note>如今所见是诸<persName>佛</persName>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355a24"/><lb ed="R049" n="0459b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355a2401">是时日月下。十因中。第四今昔未曾说妙法。先示 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355b" n="0355b"/> <lb ed="X" n="0355b01"/><lb ed="R049" n="0460a01"/>六瑞相同因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b02"/><lb ed="R049" n="0460a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b0201">弥勒当知尔时会中<note place="inline">至</note>欲知此光所为因缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b03"/><lb ed="R049" n="0460a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b0301">弥勒下。十因中。第五今昔众疑欲问相同因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b04"/><lb ed="R049" n="0460a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b0401">时有菩萨名曰妙光<note place="inline">至</note>若身若心而生懈倦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b05"/><lb ed="R049" n="0460a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b0501">时有下。十因中。第六今昔放光後。为说妙法相同 <lb ed="X" n="0355b06"/><lb ed="R049" n="0460a06"/>因。妙光即文殊前身。央掘经云。现在北方欢喜世 <lb ed="X" n="0355b07"/><lb ed="R049" n="0460a07"/>界作<persName>佛</persName>。号欢喜藏摩尼宝积<persName>佛</persName>。又慈恩上生经云。 <lb ed="X" n="0355b08"/><lb ed="R049" n="0460a08"/>未来成<persName>佛</persName>。名曰普现。又首楞严经云。过去无量阿 <lb ed="X" n="0355b09"/><lb ed="R049" n="0460a09"/>僧祇劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b0901" n="0355b0901"/><anchor xml:id="beg0355b0901" n="0355b0901"/>已<anchor xml:id="end0355b0901"/>成<persName>佛</persName>。号龙种上尊王<persName>佛</persName>。灯明因妙光。起 <lb ed="X" n="0355b10"/><lb ed="R049" n="0460a10"/>定说法。世尊因舍利弗。起定说法。昔众六十小劫 <lb ed="X" n="0355b11"/><lb ed="R049" n="0460a11"/>如食顷。今会五十小劫如半日。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b12"/><lb ed="R049" n="0460a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b1201">日月灯明<persName>佛</persName>于六十小劫<note place="inline">至</note>当入无馀涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b13"/><lb ed="R049" n="0460a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b1301">日月下。十因中。第七今昔诸<persName>佛</persName>能事毕矣。唱灭相 <lb ed="X" n="0355b14"/><lb ed="R049" n="0460a14"/>同因。我<persName>佛</persName>说毕三周之法。亦于宝塔中。普告大众 <lb ed="X" n="0355b15"/><lb ed="R049" n="0460a15"/>唱灭矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b16"/><lb ed="R049" n="0460a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b1601">时有菩萨名曰德藏<note place="inline">至</note><persName>阿罗诃</persName><persName>三藐三佛陀</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b17"/><lb ed="R049" n="0460a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b1701">时有下。十因中。第八今昔授记相同因。多陀阿伽 <lb ed="X" n="0355b18"/><lb ed="R049" n="0460a18"/>度云<persName>如来</persName>。<persName>阿罗诃</persName>云<persName>应供</persName>。<persName>三藐三佛陀</persName>云<persName>正遍知</persName>。 <lb ed="X" n="0355b19"/><lb ed="R049" n="0460b01"/>觉十号之三也。昔<persName>佛</persName>说经。授菩萨记。今<persName>佛</persName>说经。何 <lb ed="X" n="0355b20"/><lb ed="R049" n="0460b02"/>授声闻记。文殊叙往事。<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b2001" n="0355b2001"/><anchor xml:id="beg0355b2001" n="0355b2001"/>已<anchor xml:id="end0355b2001"/>曾得记之声闻。故名菩 <lb ed="X" n="0355b21"/><lb ed="R049" n="0460b03"/>萨。今经声闻。乃未授记之菩萨。安知弥勒降灵时。 <lb ed="X" n="0355b22"/><lb ed="R049" n="0460b04"/>舍利弗等不称为菩萨乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b23"/><lb ed="R049" n="0460b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355b2301"><persName>佛</persName>授记<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b2301" n="0355b2301"/><anchor xml:id="beg0355b2301" n="0355b2301"/>已<anchor xml:id="end0355b2301"/>便于中夜入无馀涅槃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355b24"/><lb ed="R049" n="0460b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355b2401">此十因中。第九今昔涅槃相同因。诸<persName>佛</persName>出世。元为 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0355c" n="0355c"/> <lb ed="X" n="0355c01"/><lb ed="R049" n="0460b07"/>开示众生<persName>佛</persName>知见。使得同于<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0101" n="0355c0101"/><anchor xml:id="beg0355c0101" n="0355c0101"/>己<anchor xml:id="end0355c0101"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0102" n="0355c0102"/><anchor xml:id="beg0355c0102" n="0355c0102"/>已<anchor xml:id="end0355c0102"/>。灯明出家得 <lb ed="X" n="0355c02"/><lb ed="R049" n="0460b08"/>道转法轮。授显记于众生。欲前<persName>佛</persName>归源。後<persName>佛</persName>续脉。 <lb ed="X" n="0355c03"/><lb ed="R049" n="0460b09"/>本愿讫矣。化缘尽矣。故般涅槃。则究竟不生灭矣。 <lb ed="X" n="0355c04"/><lb ed="R049" n="0460b10"/>今法花有唱灭之言。无涅槃之事。而因曰涅槃相 <lb ed="X" n="0355c05"/><lb ed="R049" n="0460b11"/>同者。以唱灭去。涅槃时之不远。但<persName>佛</persName>未授完二乘 <lb ed="X" n="0355c06"/><lb ed="R049" n="0460b12"/>人作<persName>佛</persName>之记。及授记<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0601" n="0355c0601"/><anchor xml:id="beg0355c0601" n="0355c0601"/>已<anchor xml:id="end0355c0601"/>。便诣双林入涅槃。又说涅 <lb ed="X" n="0355c07"/><lb ed="R049" n="0460b13"/>槃经矣。经叙彼<persName>佛</persName>一大时事。集在一时。此以结集 <lb ed="X" n="0355c08"/><lb ed="R049" n="0460b14"/>者。分为二类。故有唱灭之言。而无涅槃之事。其实 <lb ed="X" n="0355c09"/><lb ed="R049" n="0460b15"/>法花与涅槃同时。故因曰涅槃相同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355c10"/><lb ed="R049" n="0460b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355c1001"><persName>佛</persName>灭度後妙光菩萨<note place="inline">至</note>供养恭敬尊重赞歎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355c11"/><lb ed="R049" n="0460b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355c1101"><persName>佛</persName>灭度後下。十因中。第十今昔<persName>佛</persName>灭後持经得益 <lb ed="X" n="0355c12"/><lb ed="R049" n="0460b18"/>相同因。灯明因妙光出定而说经。则嘱累亦在妙 <lb ed="X" n="0355c13"/><lb ed="R049" n="0461a01"/>光矣。故妙光受<persName>佛</persName>遗嘱。而持经满八十小劫。此自 <lb ed="X" n="0355c14"/><lb ed="R049" n="0461a02"/>利也。为人演说。利他也。八子师妙光。罗睺师身子。 <lb ed="X" n="0355c15"/><lb ed="R049" n="0461a03"/>八子得师教化。坚固菩提。最後成<persName>佛</persName>。名燃灯者。则 <lb ed="X" n="0355c16"/><lb ed="R049" n="0461a04"/>精进者。早成<persName>佛</persName>矣。妙光有八百弟子。身子亦领三 <lb ed="X" n="0355c17"/><lb ed="R049" n="0461a05"/>百弟子。从<persName>佛</persName>出家。八百弟子中有一人号求名者。 <lb ed="X" n="0355c18"/><lb ed="R049" n="0461a06"/>言精进持经依而行者。固先成<persName>佛</persName>。即懈怠持经。以 <lb ed="X" n="0355c19"/><lb ed="R049" n="0461a07"/>经求名利者。亦得借以种善根。迟得成<persName>佛</persName>。迟早虽 <lb ed="X" n="0355c20"/><lb ed="R049" n="0461a08"/>殊。持经得益同矣。而人不可不持经。持经又不可 <lb ed="X" n="0355c21"/><lb ed="R049" n="0461a09"/>求名利也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355c22"/><lb ed="R049" n="0461a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0355c2201">弥勒当知尔时妙光菩萨<note place="inline">至</note>教菩萨法<persName>佛</persName>所护念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0355c23"/><lb ed="R049" n="0461a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0355c2301">弥勒当知下。承上文。结足十因。归前总答如我唯 <lb ed="X" n="0355c24"/><lb ed="R049" n="0461a12"/>忖今<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>欲说大法等文。妙光既是文殊。求名 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356a" n="0356a"/> <lb ed="X" n="0356a01"/><lb ed="R049" n="0461a13"/>又是弥勒。则彼此眼见耳闻。今日世尊所为。不异 <lb ed="X" n="0356a02"/><lb ed="R049" n="0461a14"/>昔日灯<persName>佛</persName>故事。故曰是故唯忖等<note place="inline">一经题目。<persName>佛</persName>未出定。法未出口 <lb ed="X" n="0356a03"/><lb ed="R049" n="0461a15"/>文殊预先。名之别序。初曰说大乘经。名无量義。末曰说大乘经。名妙法莲花。可见未说此经以前。凡有所 <lb ed="X" n="0356a04"/><lb ed="R049" n="0461a16"/>说。小大三乘。皆属无量義。一说此经後。其大小三乘。无量義经。皆为<persName>佛</persName>知见。皆名妙法莲花也。初曰为诸 <lb ed="X" n="0356a05"/><lb ed="R049" n="0461a17"/>菩萨。今不曰为何人。但曰说大乘经者。以再叙为诸菩萨。则身子等。益生感伤。空生等。益不生一念好乐 <lb ed="X" n="0356a06"/><lb ed="R049" n="0461a18"/>之心矣。直至法说一周後。将为身子授记。始曰为诸声闻说是大乘经。名妙法莲花。方知前所说经。入定 <lb ed="X" n="0356a07"/><lb ed="R049" n="0461b01"/>雨花动地放光现土。皆是为二乘人。授大乘记。会权归实之所为。应知三周九喩二十八品之言语文字。 <lb ed="X" n="0356a08"/><lb ed="R049" n="0461b02"/>总名妙法。万二千人得记。总喩优昙钵灵瑞大宝靑莲花。时一现耳。故文殊不待<persName>佛</persName>出定。先说明经题者。 <lb ed="X" n="0356a09"/><lb ed="R049" n="0461b03"/>见三世十方一切诸<persName>佛</persName>。凡所说法。不问大小乘。皆名妙法。凡闻法得果记成<persName>佛</persName>者。皆喩莲花也。故後文曰。 <lb ed="X" n="0356a10"/><lb ed="R049" n="0461b04"/>唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能得之。经题大義。益明且著也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356a11"/><lb ed="R049" n="0461b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356a1101">尔时<name role="" type="person">文殊师利</name>于大众中欲褈宣此義而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0356a12"/><lb ed="R049" n="0461b06"/><p xml:id="pX31p0356a1201">我念过去世无量无数劫<note place="inline">至</note>亦随修梵行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356a13"/><lb ed="R049" n="0461b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356a1301">尔时文殊下。颂长行第一因。<persName>佛</persName>未出家下。颂第二 <lb ed="X" n="0356a14"/><lb ed="R049" n="0461b08"/>第三两节因也。不颂最初总答第一节者。後结答 <lb ed="X" n="0356a15"/><lb ed="R049" n="0461b09"/>文中補之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356a16"/><lb ed="R049" n="0461b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356a1601">时<persName>佛</persName>说大乘经名无量義<note place="inline">至</note>说法求<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356a17"/><lb ed="R049" n="0461b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356a1701">此颂长行第四因也。时<persName>佛</persName>说大乘下。颂六瑞与今 <lb ed="X" n="0356a18"/><lb ed="R049" n="0461b12"/>同也。缺众喜一瑞颂。此光下。颂昔光中所见七事。 <lb ed="X" n="0356a19"/><lb ed="R049" n="0461b13"/>与今光中同也。示一切众生等者。颂六趣众生。又 <lb ed="X" n="0356a20"/><lb ed="R049" n="0461b14"/>见诸<persName>佛</persName>等者。颂十方诸<persName>佛</persName>众宝莊严依报。身如金 <lb ed="X" n="0356a21"/><lb ed="R049" n="0461b15"/>色正报。正报之<persName>佛</persName>。坐于依报之土。如净琉璃内现 <lb ed="X" n="0356a22"/><lb ed="R049" n="0461b16"/>真金像。形容依正之妙如此。<persName>世尊</persName>在大众下。颂又 <lb ed="X" n="0356a23"/><lb ed="R049" n="0461b17"/>闻诸<persName>佛</persName>所说经法也。一一诸<persName>佛</persName>土下。颂幷见彼诸 <lb ed="X" n="0356a24"/><lb ed="R049" n="0461b18"/>比丘比丘尼等也。又见诸菩萨下。颂诸菩萨种种 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356b" n="0356b"/> <lb ed="X" n="0356b01"/><lb ed="R049" n="0462a01"/>因缘信解相貌也。七事中。缺颂<persName>佛</persName>般涅槃。及记宝 <lb ed="X" n="0356b02"/><lb ed="R049" n="0462a02"/>塔二事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b03"/><lb ed="R049" n="0462a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b0301">尔时四部众见日月灯<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>是事何因缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b04"/><lb ed="R049" n="0462a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b0401">此颂长行第五因也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b05"/><lb ed="R049" n="0462a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b0501">天人所奉尊适从三昧起<note place="inline">至</note>悉皆能受持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b06"/><lb ed="R049" n="0462a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b0601">天人下颂长行第六因也。人之所信。莫过<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b0601" n="0356b0601"/><anchor xml:id="beg0356b0601" n="0356b0601"/>己<anchor xml:id="end0356b0601"/>眼。今 <lb ed="X" n="0356b07"/><lb ed="R049" n="0462a07"/>妙光为人天眼目。所以七众归信。如信其眼。所以 <lb ed="X" n="0356b08"/><lb ed="R049" n="0462a08"/>然者。为妙光能奉持诸<persName>佛</persName>法藏故也。如我下。<persName>佛</persName>先 <lb ed="X" n="0356b09"/><lb ed="R049" n="0462a09"/>使妙光欢喜。而因起以说法。是妙下。妙光果如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0356b10"/><lb ed="R049" n="0462a10"/>言而能持<note place="inline">证知明非信解而知</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b11"/><lb ed="R049" n="0462a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b1101"><persName>佛</persName>说是法花令众欢喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1101" n="0356b1101"/><anchor xml:id="beg0356b1101" n="0356b1101"/>已<anchor xml:id="end0356b1101"/><note place="inline">至</note>亿劫时一遇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b12"/><lb ed="R049" n="0462a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b1201">颂长行第七因也。未说其经。先令妙光欢喜而说 <lb ed="X" n="0356b13"/><lb ed="R049" n="0462a13"/>之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1301" n="0356b1301"/><anchor xml:id="beg0356b1301" n="0356b1301"/>已<anchor xml:id="end0356b1301"/>说其经。又令大众欢喜而唱灭。可见妙光与 <lb ed="X" n="0356b14"/><lb ed="R049" n="0462a14"/>众。师资高下。说法涅槃去住之次第也。学般若菩 <lb ed="X" n="0356b15"/><lb ed="R049" n="0462a15"/>萨。大事未明。如丧考妣。终身忧啼。且未<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1501" n="0356b1501"/><anchor xml:id="beg0356b1501" n="0356b1501"/>已<anchor xml:id="end0356b1501"/>有何欢 <lb ed="X" n="0356b16"/><lb ed="R049" n="0462a16"/>喜。一旦开<persName>佛</persName>知见。了知生死不相干。何喜如之。可 <lb ed="X" n="0356b17"/><lb ed="R049" n="0462a17"/>见诸<persName>佛</persName>出世。只要众生欢喜。众生不喜。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0356b1701" n="0356b1701"/><anchor xml:id="beg0356b1701" n="0356b1701"/>己<anchor xml:id="end0356b1701"/>之内 <lb ed="X" n="0356b18"/><lb ed="R049" n="0462a18"/>于沟壑。今既喜矣。故径唱灭。以勉其众。则慈悲何 <lb ed="X" n="0356b19"/><lb ed="R049" n="0462b01"/>有焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b20"/><lb ed="R049" n="0462b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356b2001"><persName>世尊</persName>诸子等闻<persName>佛</persName>入涅槃<note place="inline">至</note>亦度无量众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356b21"/><lb ed="R049" n="0462b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356b2101">颂长行第八因也。<persName>世尊</persName>诸子下。谓<persName>佛</persName>慧如日。众生 <lb ed="X" n="0356b22"/><lb ed="R049" n="0462b04"/>有目趾者。待是而後成功。今忽唱灭。如天之亡日。 <lb ed="X" n="0356b23"/><lb ed="R049" n="0462b05"/>故怀悲恼。云<persName>佛</persName>灭一何速耶。圣主法之王下。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0356b24"/><lb ed="R049" n="0462b06"/>法如王。前王既殁。後王复御。灯明灭而净身兴。何 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0356c" n="0356c"/> <lb ed="X" n="0356c01"/><lb ed="R049" n="0462b07"/>必忧怖。此诸<persName>佛</persName>临涅槃时。故以授记。为大事因缘 <lb ed="X" n="0356c02"/><lb ed="R049" n="0462b08"/>也。意世间不可顷刻无<persName>佛</persName>法僧三宝。使众生不安 <lb ed="X" n="0356c03"/><lb ed="R049" n="0462b09"/>慰。而生忧怖耳。可见大圣人一去一来。无非为安 <lb ed="X" n="0356c04"/><lb ed="R049" n="0462b10"/>慰众生也。是德藏下。申明不必忧怖。以有所倚也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c05"/><lb ed="R049" n="0462b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c0501"><persName>佛</persName>此夜灭度如薪尽火灭<note place="inline">至</note>以求无上道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c06"/><lb ed="R049" n="0462b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c0601">颂长行第九因也。<persName>佛</persName>此夜灭度下。前颂光中七事。 <lb ed="X" n="0356c07"/><lb ed="R049" n="0462b13"/>少诸<persName>佛</persName>般涅槃。及造塔二事。此中足之。薪尽火灭。 <lb ed="X" n="0356c08"/><lb ed="R049" n="0462b14"/>用莊子指穷于为薪火传也不知其尽润色。谓诸 <lb ed="X" n="0356c09"/><lb ed="R049" n="0462b15"/><persName>佛</persName>报体。如薪之有尽。而法性之身如火。此驿尽。则 <lb ed="X" n="0356c10"/><lb ed="R049" n="0462b16"/>又传至彼驿。何有灭哉。恒沙之众。<persName>佛</persName>在有恃。<persName>佛</persName>灭 <lb ed="X" n="0356c11"/><lb ed="R049" n="0462b17"/>何依。故遵临终遗嘱无放逸之命。倍加精进。各自 <lb ed="X" n="0356c12"/><lb ed="R049" n="0462b18"/>努力。不求小乘。俱愿成<persName>佛</persName>。故曰以求无上道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c13"/><lb ed="R049" n="0463a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c1301">是妙光法师奉持<persName>佛</persName>法藏<note place="inline">至</note>其数无有量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c14"/><lb ed="R049" n="0463a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c1401">颂长行第十因也。是妙光法师下。遵<persName>佛</persName>遗命。廣持 <lb ed="X" n="0356c15"/><lb ed="R049" n="0463a03"/>其经也。是诸下。谓八王子师文殊。精进持经。次第 <lb ed="X" n="0356c16"/><lb ed="R049" n="0463a04"/>得成<persName>佛</persName>。见经之效也。见<persName>佛</persName>供<persName>佛</persName>福足。随顺行道慧 <lb ed="X" n="0356c17"/><lb ed="R049" n="0463a05"/>足。两足既备。八子皆成其<persName>佛</persName>。独以燃灯名者。以释 <lb ed="X" n="0356c18"/><lb ed="R049" n="0463a06"/>迦师燃灯。弥勒师释迦。显文殊为世尊九世师祖。 <lb ed="X" n="0356c19"/><lb ed="R049" n="0463a07"/>为弥勒十世师翁。今世尊欲说妙法。文殊又为证 <lb ed="X" n="0356c20"/><lb ed="R049" n="0463a08"/>盟。则其来久矣。而其言可信矣。此为後文于旧住 <lb ed="X" n="0356c21"/><lb ed="R049" n="0463a09"/><name role="" type="person">娑婆世界</name><name role="" type="person">文殊师利</name>前现大神力之案。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c22"/><lb ed="R049" n="0463a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0356c2201">彼<persName>佛</persName>灭度後懈怠者汝是<note place="inline">至</note>令尽无有馀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0356c23"/><lb ed="R049" n="0463a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0356c2301">彼<persName>佛</persName>灭度下一十二句。承上文颂会通今昔之事。 <lb ed="X" n="0356c24"/><lb ed="R049" n="0463a12"/>而结前总答。且释弥勒一人之疑<note place="inline">谓昔灯明<persName>佛</persName>灭後。懈怠弟子。既 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357a" n="0357a"/> <lb ed="X" n="0357a01"/><lb ed="R049" n="0463a13"/>是汝弥勒。妙光法师。又是我文殊。我见彼<persName>佛</persName>本昔光瑞如此。汝岂不知而更问耶。以是今昔我汝之故。千 <lb ed="X" n="0357a02"/><lb ed="R049" n="0463a14"/>古一日。则知今<persName>佛</persName>欲说法花经也。今相如本瑞者。本昔也。谓所以知今释迦<persName>佛</persName>。欲说法花经者。以今<persName>佛</persName>放 <lb ed="X" n="0357a03"/><lb ed="R049" n="0463a15"/>光现瑞之相。如昔觉明之本瑞。故是诸<persName>佛</persName>方便者。谓<persName>佛</persName>无古今。凡说经皆先放光者。乃是诸<persName>佛</persName>方便。权巧 <lb ed="X" n="0357a04"/><lb ed="R049" n="0463a16"/>之妙用。助发吾人人本有<persName>佛</persName>知见一乘之实相義也。方便二言。为下品张本。实相義者。无量義经云。无量 <lb ed="X" n="0357a05"/><lb ed="R049" n="0463a17"/>義者。从一法生其一法者。即无相也。如是无相无相不相。不相无相。名为实相。此一十二句。乃文殊放出 <lb ed="X" n="0357a06"/><lb ed="R049" n="0463a18"/>纳僧本色作家之语。谓<persName>佛</persName>祖头上機缘。元无瑞不瑞。今<persName>佛</persName>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0357a0601" n="0357a0601"/><anchor xml:id="beg0357a0601" n="0357a0601"/>已<anchor xml:id="end0357a0601"/>。放光现瑞。无非助发也。诸人今当知下 <lb ed="X" n="0357a07"/><lb ed="R049" n="0463b01"/>八句。释四众等疑。初四句。为会中一种大根众生。不愿小乘而求大乘未满足者而言。故曰一心待。又曰 <lb ed="X" n="0357a08"/><lb ed="R049" n="0463b02"/>充足。此为身子等万二千受记成<persName>佛</persName>之案。直案至授学无学记品。後四句。为会中一种<anchor xml:id="nkr_note_add_0357a0801" n="0357a0801"/><anchor xml:id="beg0357a0801" n="0357a0801"/>已<anchor xml:id="end0357a0801"/>得三乘之小果 <lb ed="X" n="0357a09"/><lb ed="R049" n="0463b03"/>者而言。恐彼悔其自贪其小。而失其大。而又疑其何以为菩萨说大。为我声闻辟支<persName>佛</persName>说小。故曰诸求三 <lb ed="X" n="0357a10"/><lb ed="R049" n="0463b04"/>乘。又曰若有疑悔。<persName>佛</persName>当下。谓<persName>佛</persName>今无小大。一一皆平等授记成<persName>佛</persName>。所有如昔疑悔。今皆当为汝诸人。除断 <lb ed="X" n="0357a11"/><lb ed="R049" n="0463b05"/>无馀。此释天龙八部等疑。直案至法师品首。求声闻求辟支<persName>佛</persName>求<persName>佛</persName>道者。授廣记等文。文殊心虽慈愍。辞 <lb ed="X" n="0357a12"/><lb ed="R049" n="0463b06"/>甚锋铓。宛然诸<persName>佛</persName>之师。吐声发气。自是飞扬。文殊答弥勒。必叙昔<persName>佛</persName>日月灯明。与今<persName>佛</persName>释迦。略不少异者。 <lb ed="X" n="0357a13"/><lb ed="R049" n="0463b07"/>要使当时法会。与吾人知今日释迦受记所成之<persName>佛</persName>。即昔日二万<persName>佛</persName>中。最初日月灯明受记所成之<persName>佛</persName>。推 <lb ed="X" n="0357a14"/><lb ed="R049" n="0463b08"/>而廣之。则这般毘卢遮那。常寂心光。性相皆空。離名绝義。照古腾今。过去无始。未来无终。吾人能如是。一 <lb ed="X" n="0357a15"/><lb ed="R049" n="0463b09"/>开<persName>佛</persName>知见。则知最初日月灯明<persName>佛</persName>法会。至今尙俨然。千古犹未解制。故颂中每每以本瑞及<persName>佛</persName>光照言。有 <lb ed="X" n="0357a16"/><lb ed="R049" n="0463b10"/>以也。由是凡看经者。讵可少忽其文哉</note>解序分竟。序分有三。一众集 <lb ed="X" n="0357a17"/><lb ed="R049" n="0463b11"/>叙人。二放光现瑞叙事。三问答叙疑悟。此下释正 <lb ed="X" n="0357a18"/><lb ed="R049" n="0463b12"/>宗分。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0357a19"/><lb ed="R049" n="0463b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0357a1901">妙法莲花经方便品第二</p></cb:div> <lb ed="X" n="0357a20"/><lb ed="R049" n="0463b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0357a2001">方法也。便者通利。自由之谓。如人事有阻碍。为设 <lb ed="X" n="0357a21"/><lb ed="R049" n="0463b15"/>一方法。使得通利。便彼自由。今经是<persName>佛</persName>见二乘人 <lb ed="X" n="0357a22"/><lb ed="R049" n="0463b16"/>为智障所碍。不信自心作<persName>佛</persName>。故假言语方便。分别 <lb ed="X" n="0357a23"/><lb ed="R049" n="0463b17"/>解说。令二乘人。开<persName>佛</persName>知见。得受记作<persName>佛</persName>。以自由文 <lb ed="X" n="0357a24"/><lb ed="R049" n="0463b18"/>殊答弥勒。今相如本瑞。是诸<persName>佛</persName>方便。则<persName>佛</persName>前说经 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357b" n="0357b"/> <lb ed="X" n="0357b01"/><lb ed="R049" n="0464a01"/>入定。放光动地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0101" n="0357b0101"/><anchor xml:id="beg0357b0101" n="0357b0101"/>已<anchor xml:id="end0357b0101"/>是方便矣。经云。吾从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0102" n="0357b0102"/><anchor xml:id="beg0357b0102" n="0357b0102"/>已<anchor xml:id="end0357b0102"/>来。 <lb ed="X" n="0357b02"/><lb ed="R049" n="0464a02"/>种种因缘譬喩。廣演言教。无数方便。则方便又不 <lb ed="X" n="0357b03"/><lb ed="R049" n="0464a03"/>止于今经放光动地。乃从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0357b0301" n="0357b0301"/><anchor xml:id="beg0357b0301" n="0357b0301"/>已<anchor xml:id="end0357b0301"/>来。种种言教。皆 <lb ed="X" n="0357b04"/><lb ed="R049" n="0464a04"/>方便也。偈云。过去无数劫。无量灭度<persName>佛</persName>。种种缘譬 <lb ed="X" n="0357b05"/><lb ed="R049" n="0464a05"/>喩。无数方便力。则方便又不止于世尊一<persName>佛</persName>。乃十 <lb ed="X" n="0357b06"/><lb ed="R049" n="0464a06"/>方三世一切诸<persName>佛</persName>。出世说法。皆方便也。又云。更以 <lb ed="X" n="0357b07"/><lb ed="R049" n="0464a07"/>异方便。助显第一義。则方便。又不止于三乘。一乘 <lb ed="X" n="0357b08"/><lb ed="R049" n="0464a08"/>六度万行之正经。方至擧手低头。沙为塔。爪画像。 <lb ed="X" n="0357b09"/><lb ed="R049" n="0464a09"/>或出于诚敬。或发於戏乐。无非一大事因缘之方 <lb ed="X" n="0357b10"/><lb ed="R049" n="0464a10"/>便也。故云方便品。正宗分首。置此两言。则知七卷 <lb ed="X" n="0357b11"/><lb ed="R049" n="0464a11"/>经文。无非方便。方便尔。我一切众生开悟。自家本 <lb ed="X" n="0357b12"/><lb ed="R049" n="0464a12"/>有之<persName>佛</persName>知见。得以成<persName>佛</persName>。自由自便也。品中有三重 <lb ed="X" n="0357b13"/><lb ed="R049" n="0464a13"/>方便。以显法之妙。至下。逐文释之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0357b14"/><lb ed="R049" n="0464a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0357b1401">尔时<persName>世尊</persName>从三昧安详而起<note place="inline">至</note>辟支<persName>佛</persName>所不能知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0357b15"/><lb ed="R049" n="0464a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0357b1501">自此至後。如是本末究竟等。为第一重止。而请说 <lb ed="X" n="0357b16"/><lb ed="R049" n="0464a16"/>之便便也。文分五节。初节总标二智。馀四节辗转 <lb ed="X" n="0357b17"/><lb ed="R049" n="0464a17"/>别释。显法妙不可思议。尔时<persName>世尊</persName>下。<persName>佛</persName>初入定云 <lb ed="X" n="0357b18"/><lb ed="R049" n="0464a18"/>结跏趺坐。身心不动。<persName>佛</persName>今出定。云从三昧安详而 <lb ed="X" n="0357b19"/><lb ed="R049" n="0464b01"/>起。不唯叙置文字相照应。而使宛然见<persName>佛</persName>身心。为 <lb ed="X" n="0357b20"/><lb ed="R049" n="0464b02"/>機定动也。安详从容自得。不匆遽貌。舍利弗云。身 <lb ed="X" n="0357b21"/><lb ed="R049" n="0464b03"/>子为法说。一周先得。记之当機。乃智慧第一之人。 <lb ed="X" n="0357b22"/><lb ed="R049" n="0464b04"/>经首标阿罗汉。有万二千人出定。独云告身子者。 <lb ed="X" n="0357b23"/><lb ed="R049" n="0464b05"/>有所因也。法说後身子自述曰。我昔从<persName>佛</persName>。闻如是 <lb ed="X" n="0357b24"/><lb ed="R049" n="0464b06"/>法。见诸菩萨受记作<persName>佛</persName>。而我等不预斯事。甚自感 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0357c" n="0357c"/> <lb ed="X" n="0357c01"/><lb ed="R049" n="0464b07"/>伤。失于<persName>如来</persName>无量知见。又曰。我等同入法性。云何 <lb ed="X" n="0357c02"/><lb ed="R049" n="0464b08"/><persName>如来</persName>以小乘法。而见济渡。若馀万二千人者。则曰。 <lb ed="X" n="0357c03"/><lb ed="R049" n="0464b09"/>我等居僧之首。年幷朽迈。自谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c0301" n="0357c0301"/><anchor xml:id="beg0357c0301" n="0357c0301"/>已<anchor xml:id="end0357c0301"/>得涅槃。无所堪 <lb ed="X" n="0357c04"/><lb ed="R049" n="0464b10"/>任。不复进求阿耨菩提。又曰。于菩萨法。成就众生。 <lb ed="X" n="0357c05"/><lb ed="R049" n="0464b11"/>不生一念好乐之心。如是则身子愿学菩萨授记 <lb ed="X" n="0357c06"/><lb ed="R049" n="0464b12"/>成<persName>佛</persName>。唯恐不得。而万二千罗汉。尙不生一念好乐 <lb ed="X" n="0357c07"/><lb ed="R049" n="0464b13"/>之心。则自足与不足者。见矣。故<persName>佛</persName>出定。独告身子。 <lb ed="X" n="0357c08"/><lb ed="R049" n="0464b14"/>有其因也。诸<persName>佛</persName>智慧者。是<persName>佛</persName>要二乘人信<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c0801" n="0357c0801"/><anchor xml:id="beg0357c0801" n="0357c0801"/>己<anchor xml:id="end0357c0801"/>先推 <lb ed="X" n="0357c09"/><lb ed="R049" n="0464b15"/>证于众。故双歎十方三世一切诸<persName>佛</persName>权实二智。使 <lb ed="X" n="0357c10"/><lb ed="R049" n="0464b16"/>二乘人心。有所激发。而生疑动请。好与授记作<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0357c11"/><lb ed="R049" n="0464b17"/>则一经大旨。实重于斯。甚深无量者。无论十方三 <lb ed="X" n="0357c12"/><lb ed="R049" n="0464b18"/>世一切诸<persName>佛</persName>。及我释迦一<persName>佛</persName>。成道以来。四十年前。 <lb ed="X" n="0357c13"/><lb ed="R049" n="0465a01"/>所行事为深。为无量。即约此会<persName>佛</persName>入无量義处三 <lb ed="X" n="0357c14"/><lb ed="R049" n="0465a02"/>昧。则寂然示一乘<persName>佛</persName>知见。于威音那畔。如此智慧。 <lb ed="X" n="0357c15"/><lb ed="R049" n="0465a03"/>二乘人。可能测度乎<note place="inline">弥勒为等觉地。菩萨尙曰。今<persName>佛</persName>入于三昧。是不可思议。况 <lb ed="X" n="0357c16"/><lb ed="R049" n="0465a04"/>二乘人乎。故曰甚深</note>。<persName>佛</persName>放眉间白毫一光。照东方万八千世 <lb ed="X" n="0357c17"/><lb ed="R049" n="0465a05"/>界。乃显然示一乘<persName>佛</persName>知见。即在目前。如此智慧。二 <lb ed="X" n="0357c18"/><lb ed="R049" n="0465a06"/>乘人可能思量乎<note place="inline">弥勒云。<persName>世尊</persName>何故放斯光明。弥勒尙不知故。况二乘人乎。故曰 <lb ed="X" n="0357c19"/><lb ed="R049" n="0465a07"/>无量</note>。释迦一<persName>佛</persName>一时动静之智慧。尙深不可量。况百 <lb ed="X" n="0357c20"/><lb ed="R049" n="0465a08"/>千万亿无数诸<persName>佛</persName>。及<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c2001" n="0357c2001"/><anchor xml:id="beg0357c2001" n="0357c2001"/>已<anchor xml:id="end0357c2001"/>来。四十年前。所行 <lb ed="X" n="0357c21"/><lb ed="R049" n="0465a09"/>事。寧不甚深无量耶。此一句。且标实智。其智慧门 <lb ed="X" n="0357c22"/><lb ed="R049" n="0465a10"/>者。标权智也。权智谓之门者。诸<persName>佛</persName>以实智证理。权 <lb ed="X" n="0357c23"/><lb ed="R049" n="0465a11"/>智说法。引人自浅至深。由堂入室。俾极愚痴凡夫。 <lb ed="X" n="0357c24"/><lb ed="R049" n="0465a12"/>得以开悟<persName>佛</persName>知见。而成圣果。皆九部法。权巧方便 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358a" n="0358a"/> <lb ed="X" n="0358a01"/><lb ed="R049" n="0465a13"/>使然。故谓之门。难解难入者。无论十方三世一切 <lb ed="X" n="0358a02"/><lb ed="R049" n="0465a14"/>诸<persName>佛</persName>。及<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a0201" n="0358a0201"/><anchor xml:id="beg0358a0201" n="0358a0201"/>已<anchor xml:id="end0358a0201"/>来。四十年前。所说法门。难解难 <lb ed="X" n="0358a03"/><lb ed="R049" n="0465a15"/>入。即约此会。虽云<persName>佛</persName>说大乘经。名无量義。是教菩 <lb ed="X" n="0358a04"/><lb ed="R049" n="0465a16"/>萨之法。然<persName>佛</persName>何尝分别。二乘人不是菩萨。而二乘 <lb ed="X" n="0358a05"/><lb ed="R049" n="0465a17"/>人。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a0501" n="0358a0501"/><anchor xml:id="beg0358a0501" n="0358a0501"/>己<anchor xml:id="end0358a0501"/>不悟。其资高者。乃云我昔从<persName>佛</persName>。闻如是法。 <lb ed="X" n="0358a06"/><lb ed="R049" n="0465a18"/>见诸菩萨受记作<persName>佛</persName>。而我等不预斯事。甚自感伤。 <lb ed="X" n="0358a07"/><lb ed="R049" n="0465b01"/>失于<persName>如来</persName>无量知见。其资少卑者。则曰。年幷朽迈。 <lb ed="X" n="0358a08"/><lb ed="R049" n="0465b02"/>身体疲懈。于菩萨法。不生一念好乐之心。如此智 <lb ed="X" n="0358a09"/><lb ed="R049" n="0465b03"/>慧之门。二乘人其能解乎。故云难解。<persName>佛</persName>入定放光。 <lb ed="X" n="0358a10"/><lb ed="R049" n="0465b04"/>无非是大狮子吼。而二乘人业<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1001" n="0358a1001"/><anchor xml:id="beg0358a1001" n="0358a1001"/>已<anchor xml:id="end0358a1001"/>与入头处。<persName>佛</persName>于 <lb ed="X" n="0358a11"/><lb ed="R049" n="0465b05"/>定中。又密遣大慈。如弥勒之善问者。为二乘人而 <lb ed="X" n="0358a12"/><lb ed="R049" n="0465b06"/>问之。大智如文殊之善答者。为二乘人而答之。二 <lb ed="X" n="0358a13"/><lb ed="R049" n="0465b07"/>乘人虽因二大士之问答。知<persName>佛</persName>欲说授记之大法。 <lb ed="X" n="0358a14"/><lb ed="R049" n="0465b08"/>则亦莫过。谓与他大菩萨授记。非为<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1401" n="0358a1401"/><anchor xml:id="beg0358a1401" n="0358a1401"/>己<anchor xml:id="end0358a1401"/>耳。如此智 <lb ed="X" n="0358a15"/><lb ed="R049" n="0465b09"/>慧之门。二乘人其能入乎。故云难入。释迦一<persName>佛</persName>一 <lb ed="X" n="0358a16"/><lb ed="R049" n="0465b10"/>时如此。为二乘人。放光动地。开方便门。尙难解难 <lb ed="X" n="0358a17"/><lb ed="R049" n="0465b11"/>入。况百千万亿。无量诸<persName>佛</persName>。及<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0358a1701" n="0358a1701"/><anchor xml:id="beg0358a1701" n="0358a1701"/>已<anchor xml:id="end0358a1701"/>来。四十年 <lb ed="X" n="0358a18"/><lb ed="R049" n="0465b12"/>前。所开无数法门。二乘人其容易解而入耶。故总 <lb ed="X" n="0358a19"/><lb ed="R049" n="0465b13"/>歎曰。我云诸<persName>佛</persName>实智。甚深无量。权智。难解难入者。 <lb ed="X" n="0358a20"/><lb ed="R049" n="0465b14"/>是谁难解难入。是汝身子等。一切声闻辟支<persName>佛</persName>。所 <lb ed="X" n="0358a21"/><lb ed="R049" n="0465b15"/>不能知也。此中一切声闻辟支<persName>佛</persName>。所不能知。与下 <lb ed="X" n="0358a22"/><lb ed="R049" n="0465b16"/>文唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽等。相照应。意显诸<persName>佛</persName>二智 <lb ed="X" n="0358a23"/><lb ed="R049" n="0465b17"/>二乘人难知。唯我释迦一<persName>佛</persName>。能知之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0358a24"/><lb ed="R049" n="0465b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0358a2401">所以者何<persName>佛</persName>曾亲近<note place="inline">至</note>随宜所说意趣难解。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358b" n="0358b"/> <lb ed="X" n="0358b01"/><lb ed="R049" n="0466a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0358b0101">所以下。征释。上文明就实开权之義。谓诸<persName>佛</persName>二智。 <lb ed="X" n="0358b02"/><lb ed="R049" n="0466a02"/>许多二乘人。都不能知。唯<persName>佛</persName>一人所以能知者。何 <lb ed="X" n="0358b03"/><lb ed="R049" n="0466a03"/>也。以<persName>佛</persName>一人曾亲近得诸<persName>佛</persName>多。尽行得诸<persName>佛</persName>道廣。 <lb ed="X" n="0358b04"/><lb ed="R049" n="0466a04"/>于诸<persName>佛</persName>道法中。勇猛精进。名称普闻。故其所成就。 <lb ed="X" n="0358b05"/><lb ed="R049" n="0466a05"/>实为甚深未曾有也。然将此甚深未曾有之法。随 <lb ed="X" n="0358b06"/><lb ed="R049" n="0466a06"/>汝身子等機宜所说。其说中主意趣向。汝二乘人 <lb ed="X" n="0358b07"/><lb ed="R049" n="0466a07"/>所以都难解也。相与为眷属。曰亲。恒不離左右。曰 <lb ed="X" n="0358b08"/><lb ed="R049" n="0466a08"/>近。亲近则明其所习学。属于知。尽行则明其所操 <lb ed="X" n="0358b09"/><lb ed="R049" n="0466a09"/>履。属于行。习学则知其深。操履。则知其甚深。知其 <lb ed="X" n="0358b10"/><lb ed="R049" n="0466a10"/>深。则名勇猛。知其甚深。则名精进。有如此知行之 <lb ed="X" n="0358b11"/><lb ed="R049" n="0466a11"/>实德。则有如彼普闻之名称。名者。如<persName>佛</persName>名释迦牟 <lb ed="X" n="0358b12"/><lb ed="R049" n="0466a12"/>尼。称者。如释迦一<persName>佛</persName>。则有<persName>如来</persName><persName>应供</persName>等十号之称 <lb ed="X" n="0358b13"/><lb ed="R049" n="0466a13"/>颂也。普闻者。<persName>佛</persName>之十号。十方微尘刹土。无不皆知 <lb ed="X" n="0358b14"/><lb ed="R049" n="0466a14"/>也。名实既真。则自利利他。三乘十地。以至等觉菩 <lb ed="X" n="0358b15"/><lb ed="R049" n="0466a15"/>萨。所未曾有法。方得其成就。初曰亲近。次曰尽行。 <lb ed="X" n="0358b16"/><lb ed="R049" n="0466a16"/>後曰成就。则<persName>佛</persName>之于道见修证。因果宛然矣。亲近 <lb ed="X" n="0358b17"/><lb ed="R049" n="0466a17"/>诸<persName>佛</persName>。则曰无数。尽行诸<persName>佛</persName>之道。则曰无量。无量<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0358b18"/><lb ed="R049" n="0466a18"/>道难以尽行故。又曰勇猛。勇猛似近鲁莽故。又曰 <lb ed="X" n="0358b19"/><lb ed="R049" n="0466b01"/>精进。由是成就。则曰甚深矣。二乘人纔得<persName>佛</persName>一有 <lb ed="X" n="0358b20"/><lb ed="R049" n="0466b02"/>馀涅槃。便谓所得弘多。其馀则谓无所堪任。如是 <lb ed="X" n="0358b21"/><lb ed="R049" n="0466b03"/>何有亲近无数诸<persName>佛</persName>之愿乎。不复进求阿耨菩提。 <lb ed="X" n="0358b22"/><lb ed="R049" n="0466b04"/>何有尽行诸<persName>佛</persName>无量道法之力乎。身体疲懈。但念 <lb ed="X" n="0358b23"/><lb ed="R049" n="0466b05"/>空无相无作。何有勇猛精进。名称普闻之因乎。于 <lb ed="X" n="0358b24"/><lb ed="R049" n="0466b06"/>菩萨法。遊戏神通。净<persName>佛</persName>国土。成就众生。心不喜乐。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0358c" n="0358c"/> <lb ed="X" n="0358c01"/><lb ed="R049" n="0466b07"/>何有成就甚深未曾有法之果乎。故後文云。若我 <lb ed="X" n="0358c02"/><lb ed="R049" n="0466b08"/>弟子。自谓阿罗汉辟支<persName>佛</persName>。于菩萨法。不闻不知。此 <lb ed="X" n="0358c03"/><lb ed="R049" n="0466b09"/>非<persName>佛</persName>弟子。非阿罗汉。非辟支<persName>佛</persName>。正谓二乘人不能 <lb ed="X" n="0358c04"/><lb ed="R049" n="0466b10"/>如此学<persName>佛</persName>行事也。及舍利弗等悟後。<persName>佛</persName>与其记。必 <lb ed="X" n="0358c05"/><lb ed="R049" n="0466b11"/>曰。于无量若干劫。供养无数若干<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0358c0501" n="0358c0501"/><anchor xml:id="beg0358c0501" n="0358c0501"/>已<anchor xml:id="end0358c0501"/>。然後乃得 <lb ed="X" n="0358c06"/><lb ed="R049" n="0466b12"/>成<persName>佛</persName>。号曰某<persName>佛</persName>。则其劫长果大。安可因中不先开 <lb ed="X" n="0358c07"/><lb ed="R049" n="0466b13"/>悟<persName>佛</persName>知见耶。故开悟<persName>佛</persName>知见。为经中一大事因缘 <lb ed="X" n="0358c08"/><lb ed="R049" n="0466b14"/>也。苟先不如此说得极透。教二乘人。于无上菩提。 <lb ed="X" n="0358c09"/><lb ed="R049" n="0466b15"/>云何不生畏惧。而不退息哉<note place="inline">应知自所以者何下。明<persName>佛</persName>实智甚深之所 <lb ed="X" n="0358c10"/><lb ed="R049" n="0466b16"/>以。随宜所说下。明<persName>佛</persName>权智难解之所以。亲近二言案。至化城喩品。及提婆品。以亲则智<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>及十方<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0358c11"/><lb ed="R049" n="0466b17"/>皆父子兄弟之亲。近则提婆为师。<persName>佛</persName>为弟子。奉侍千岁为近故。尽行二言案。至常不轻品。以恶骂捶打。尙 <lb ed="X" n="0358c12"/><lb ed="R049" n="0466b18"/>致礼赞。为尽行故。名称普闻案。至药草喩品。以大音声。善遍天人阿修罗。我是<persName>如来</persName><persName>应供</persName>等。神力品。诸天 <lb ed="X" n="0358c13"/><lb ed="R049" n="0467a01"/>于虚空中唱言有。国名娑婆。<persName>佛</persName>名释迦。皆是<persName>佛</persName>之名称普闻故。成就甚深未曾有法案。至宝塔品以去。涌 <lb ed="X" n="0358c14"/><lb ed="R049" n="0467a02"/>塔。变土。集分身。出法眷。谈寿量。分别法会功德。乃至提婆得记。龙女成<persName>佛</persName>。皆是<persName>佛</persName>所成就甚深未曾有法。 <lb ed="X" n="0358c15"/><lb ed="R049" n="0467a03"/>一向不曾与二乘人说。二乘人亦不曾见今经。皆从实说出。所以为难信难解者也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0358c16"/><lb ed="R049" n="0467a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0358c1601">舍利弗吾从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0358c1601" n="0358c1601"/><anchor xml:id="beg0358c1601" n="0358c1601"/>已<anchor xml:id="end0358c1601"/>来<note place="inline">至</note>知见波罗蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c1602" n="0358c1602"/><anchor xml:id="beg0358c1602" n="0358c1602"/>已<anchor xml:id="end0358c1602"/>具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0358c17"/><lb ed="R049" n="0467a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0358c1701">此详释随宜所说意趣难解之文。以明开权。便为 <lb ed="X" n="0358c18"/><lb ed="R049" n="0467a06"/>显实之義。舍利弗下。承上节而言。谓<persName>佛</persName>习学如此 <lb ed="X" n="0358c19"/><lb ed="R049" n="0467a07"/>无量。操履如此无数。成就如此甚深。而为二乘人。 <lb ed="X" n="0358c20"/><lb ed="R049" n="0467a08"/>随宜所说意趣难解者。以吾释迦。从菩提树下。成 <lb ed="X" n="0358c21"/><lb ed="R049" n="0467a09"/><persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0358c2101" n="0358c2101"/><anchor xml:id="beg0358c2101" n="0358c2101"/>已<anchor xml:id="end0358c2101"/>来。随众生機宜。将此大法。或作种种因缘而 <lb ed="X" n="0358c22"/><lb ed="R049" n="0467a10"/>说。或作种种譬喩而说。如此廣演三乘九部言教。 <lb ed="X" n="0358c23"/><lb ed="R049" n="0467a11"/>成其无数方便。无非引导二乘众生。令離诸著也。 <lb ed="X" n="0358c24"/><lb ed="R049" n="0467a12"/>所以下。征释。谓所以将大就小。言教方便。但令離 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359a" n="0359a"/> <lb ed="X" n="0359a01"/><lb ed="R049" n="0467a13"/>著者。二乘人业<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0101" n="0359a0101"/><anchor xml:id="beg0359a0101" n="0359a0101"/>已<anchor xml:id="end0359a0101"/>遵<persName>佛</persName>教。離其著<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0102" n="0359a0102"/><anchor xml:id="beg0359a0102" n="0359a0102"/>已<anchor xml:id="end0359a0102"/>。今又谓随宜 <lb ed="X" n="0359a02"/><lb ed="R049" n="0467a14"/>所说意趣难解者。何也。以我释迦<persName>如来</persName>。将大就小。 <lb ed="X" n="0359a03"/><lb ed="R049" n="0467a15"/>无数言教方便。主意趣向。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0359001" n="0359001"/>元不但教二乘人。離凡 <lb ed="X" n="0359a04"/><lb ed="R049" n="0467a16"/>夫之著。即取方便波罗蜜。证偏空小涅槃而<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0401" n="0359a0401"/><anchor xml:id="beg0359a0401" n="0359a0401"/>已<anchor xml:id="end0359a0401"/>。若 <lb ed="X" n="0359a05"/><lb ed="R049" n="0467a17"/>然者。则離著之方便。反为执著矣。乃<persName>佛</persName>种种言教。 <lb ed="X" n="0359a06"/><lb ed="R049" n="0467a18"/>无数方便波罗蜜中。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0601" n="0359a0601"/><anchor xml:id="beg0359a0601" n="0359a0601"/>已<anchor xml:id="end0359a0601"/>具足开示诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>知 <lb ed="X" n="0359a07"/><lb ed="R049" n="0467b01"/>见之大波罗蜜。大涅槃。在其中矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0359a08"/><lb ed="R049" n="0467b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0359a0801">舍利弗<persName>如来</persName>知见廣大深远<note place="inline">至</note>言词柔软悦可众心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0359a09"/><lb ed="R049" n="0467b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0359a0901">此释上方便知见波罗蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0901" n="0359a0901"/><anchor xml:id="beg0359a0901" n="0359a0901"/>已<anchor xml:id="end0359a0901"/>具足之文。而申明 <lb ed="X" n="0359a10"/><lb ed="R049" n="0467b04"/>权实幷行二乘人所以不知之義。舍利弗<persName>如来</persName>知 <lb ed="X" n="0359a11"/><lb ed="R049" n="0467b05"/>见下。谓<persName>佛</persName>无数方便波罗蜜中。即具足<persName>如来</persName>知见 <lb ed="X" n="0359a12"/><lb ed="R049" n="0467b06"/>之大波罗蜜。二乘人所以不知者。以世尊曾亲近 <lb ed="X" n="0359a13"/><lb ed="R049" n="0467b07"/>过百千万亿无数诸<persName>佛</persName>。<persName>如来</persName>知见所以廣。世尊曾 <lb ed="X" n="0359a14"/><lb ed="R049" n="0467b08"/>尽行过诸<persName>佛</persName>无量道法。<persName>如来</persName>知见所以大。世尊勇 <lb ed="X" n="0359a15"/><lb ed="R049" n="0467b09"/>猛精进。<persName>如来</persName>知见所以深。世尊名称普闻。<persName>如来</persName>知 <lb ed="X" n="0359a16"/><lb ed="R049" n="0467b10"/>见所以远。世尊成就甚深未曾有法。<persName>如来</persName>知见所 <lb ed="X" n="0359a17"/><lb ed="R049" n="0467b11"/>以有四无量心。四无碍辨。十力。四无所畏。百千禅 <lb ed="X" n="0359a18"/><lb ed="R049" n="0467b12"/>定。万亿解脱。恒河沙三昧。如海之深。如空之无际。 <lb ed="X" n="0359a19"/><lb ed="R049" n="0467b13"/>所以果上得成就一切圣凡所未曾有之法也。舍 <lb ed="X" n="0359a20"/><lb ed="R049" n="0467b14"/>利弗<persName>如来</persName>能种种下。谓以上未曾有之法。皆<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0359a21"/><lb ed="R049" n="0467b15"/>十方三世一切诸<persName>佛</persName>自证之实智。而言具足于方 <lb ed="X" n="0359a22"/><lb ed="R049" n="0467b16"/>便波罗蜜之权智中者。以<persName>如来</persName>能种种分别善巧 <lb ed="X" n="0359a23"/><lb ed="R049" n="0467b17"/>而说。故其善巧说为何如。谓<persName>佛</persName>将廣知见。为二乘 <lb ed="X" n="0359a24"/><lb ed="R049" n="0467b18"/>人作狭知见而说。大知见。作小知见而说。深知见。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359b" n="0359b"/> <lb ed="X" n="0359b01"/><lb ed="R049" n="0468a01"/>作浅知见而说。远知见。作近知见而说。一切未曾 <lb ed="X" n="0359b02"/><lb ed="R049" n="0468a02"/>有法。都作寻常所有之法说。以故一切小大乘众 <lb ed="X" n="0359b03"/><lb ed="R049" n="0468a03"/>生。闻而不惊不怖。只见<persName>如来</persName>言词柔软。无有强牵 <lb ed="X" n="0359b04"/><lb ed="R049" n="0468a04"/>将来闷绝躄地之患。而悦可其众心也。此岂非无 <lb ed="X" n="0359b05"/><lb ed="R049" n="0468a05"/>数方便波罗蜜中。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0359b0501" n="0359b0501"/><anchor xml:id="beg0359b0501" n="0359b0501"/>已<anchor xml:id="end0359b0501"/>具足一乘<persName>佛</persName><persName>如来</persName>知见之 <lb ed="X" n="0359b06"/><lb ed="R049" n="0468a06"/>大波罗蜜。在其中耶。然二乘人。但取其小。不求其 <lb ed="X" n="0359b07"/><lb ed="R049" n="0468a07"/>大。但证有馀方便之化城。不进无馀实相之宝所。 <lb ed="X" n="0359b08"/><lb ed="R049" n="0468a08"/>是何负我<persName>佛</persName>之慈悲。屈我<persName>佛</persName>之喜捨。故曰。一切声 <lb ed="X" n="0359b09"/><lb ed="R049" n="0468a09"/>闻辟支<persName>佛</persName>所不能知。又曰。随宜所说意趣难解也 <lb ed="X" n="0359b10"/><lb ed="R049" n="0468a10"/><note place="inline">应知此中<persName>如来</persName>二字。独指释迦牟尼一<persName>佛</persName>。<persName>如来</persName>知见下。申明<persName>佛</persName>实智。<persName>如来</persName>能种种下。申明<persName>佛</persName>权智</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0359b11"/><lb ed="R049" n="0468a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0359b1101">舍利弗取要言之<note place="inline">至</note>如是本末究竟等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0359b12"/><lb ed="R049" n="0468a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0359b1201">此结成上节二种波罗蜜。而明权实皆妙。难以言 <lb ed="X" n="0359b13"/><lb ed="R049" n="0468a13"/>尽之義。为後吾当为汝分别解说。直至嘱累品张 <lb ed="X" n="0359b14"/><lb ed="R049" n="0468a14"/>本。舍利弗取要等者。谓<persName>如来</persName>知见波罗蜜。固廣大 <lb ed="X" n="0359b15"/><lb ed="R049" n="0468a15"/>深远。方便波罗蜜。又巧妙柔悦。廣言之。则二乘人 <lb ed="X" n="0359b16"/><lb ed="R049" n="0468a16"/>闻以惊骇。试取廣中最紧要者。略言之。则又无量 <lb ed="X" n="0359b17"/><lb ed="R049" n="0468a17"/>无边。略尙无边。廣何能悉。廣略既难尽妙。不如止 <lb ed="X" n="0359b18"/><lb ed="R049" n="0468a18"/>而不说为愈。故云止舍利弗不须复说。所以下。征 <lb ed="X" n="0359b19"/><lb ed="R049" n="0468b01"/>明。谓<persName>佛</persName>所以无问而自说。说而复自止者。何也。以 <lb ed="X" n="0359b20"/><lb ed="R049" n="0468b02"/><persName>佛</persName>所成就。是第一義。从来未曾说之稀有。二乘人 <lb ed="X" n="0359b21"/><lb ed="R049" n="0468b03"/>难信解之妙法。唯我释迦一<persName>佛</persName>。与十方三世一切 <lb ed="X" n="0359b22"/><lb ed="R049" n="0468b04"/>诸<persName>佛</persName>。乃能究尽廣略诸法中之实相。汝二乘人。所 <lb ed="X" n="0359b23"/><lb ed="R049" n="0468b05"/>以难知也。所谓下。谓唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能究尽诸法实 <lb ed="X" n="0359b24"/><lb ed="R049" n="0468b06"/>相。汝二乘人。难解为妙者。是何等之诸法也。乃即 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0359c" n="0359c"/> <lb ed="X" n="0359c01"/><lb ed="R049" n="0468b07"/>是我释迦一<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0359c0101" n="0359c0101"/><anchor xml:id="beg0359c0101" n="0359c0101"/>已<anchor xml:id="end0359c0101"/>来。四十年前。以种种因缘。 <lb ed="X" n="0359c02"/><lb ed="R049" n="0468b08"/>种种譬喩。廣演言教。无数方便。随宜所说。如是相 <lb ed="X" n="0359c03"/><lb ed="R049" n="0468b09"/>性本末究竟等之诸法也。前标中。所谓其智慧门 <lb ed="X" n="0359c04"/><lb ed="R049" n="0468b10"/>难解难入之权智者。此也。实相者。即十如是与究 <lb ed="X" n="0359c05"/><lb ed="R049" n="0468b11"/>竟等之三言也。十如是及究竟等三言。训为实相 <lb ed="X" n="0359c06"/><lb ed="R049" n="0468b12"/>者。以相性等诸方便法中。元具足<persName>如来</persName>所是究竟。 <lb ed="X" n="0359c07"/><lb ed="R049" n="0468b13"/>生<persName>佛</persName>平等一乘<persName>佛</persName>知见之实相。在其中。前标中。所 <lb ed="X" n="0359c08"/><lb ed="R049" n="0468b14"/>谓诸<persName>佛</persName>智慧甚深无量之实智者。此也。此中止不 <lb ed="X" n="0359c09"/><lb ed="R049" n="0468b15"/>须复说。为下身子等生疑动请之案。诸法实相十 <lb ed="X" n="0359c10"/><lb ed="R049" n="0468b16"/>如是。为後吾当为汝分别解说之案。<persName>佛</persName>意谓。我于 <lb ed="X" n="0359c11"/><lb ed="R049" n="0468b17"/>菩提树下。始坐道场。于三七日中。观知众生根钝 <lb ed="X" n="0359c12"/><lb ed="R049" n="0468b18"/>不堪大法。故将究竟生<persName>佛</persName>平等一乘<persName>佛</persName>之知见。权 <lb ed="X" n="0359c13"/><lb ed="R049" n="0469a01"/>随众生小機之所宜。或说万法唯识。则曰相。或说 <lb ed="X" n="0359c14"/><lb ed="R049" n="0469a02"/>三界唯心。则曰性。或即相以谈性。则曰体。或即体 <lb ed="X" n="0359c15"/><lb ed="R049" n="0469a03"/>以谈用。则曰力。或说力有善恶之业用。能兴起世 <lb ed="X" n="0359c16"/><lb ed="R049" n="0469a04"/>间出世间。则曰作。或说真如<persName>佛</persName>知见及无明三细。 <lb ed="X" n="0359c17"/><lb ed="R049" n="0469a05"/>为世间出世间能作之因。或说诸<persName>佛</persName>菩萨善友开 <lb ed="X" n="0359c18"/><lb ed="R049" n="0469a06"/>示悟入及境界六粗。为世间出世间所作之缘。或 <lb ed="X" n="0359c19"/><lb ed="R049" n="0469a07"/>说因必生果。法身同而善恶毫厘实不昧。或说缘 <lb ed="X" n="0359c20"/><lb ed="R049" n="0469a08"/>必感报。莊严异而好醜分文曾不爽。或说心识为 <lb ed="X" n="0359c21"/><lb ed="R049" n="0469a09"/>三界之本。或说万法为心性之末。如此随宜所说。 <lb ed="X" n="0359c22"/><lb ed="R049" n="0469a10"/>皆<persName>佛</persName>实智。称真如无非必是之方便也。虽有许多 <lb ed="X" n="0359c23"/><lb ed="R049" n="0469a11"/>方便。众生闻者不同。而究竟皆得一切种智也。故 <lb ed="X" n="0359c24"/><lb ed="R049" n="0469a12"/>曰究竟等<note place="inline">等者。准楞伽经。诸<persName>佛</persName>有四种等。谓字等。语等。法等。身等</note>。究竟者。如 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360a" n="0360a"/> <lb ed="X" n="0360a01"/><lb ed="R049" n="0469a13"/>二乘人二乘法。有二乘果之究竟。人天機人天法。 <lb ed="X" n="0360a02"/><lb ed="R049" n="0469a14"/>有人天果之究竟。大乘機大乘法。有大乘果之究 <lb ed="X" n="0360a03"/><lb ed="R049" n="0469a15"/>竟。所究竟虽不同。而能究竟如是性相。皆空之实 <lb ed="X" n="0360a04"/><lb ed="R049" n="0469a16"/>相。则处凡不减。居圣不增。而平等故曰究竟等。此 <lb ed="X" n="0360a05"/><lb ed="R049" n="0469a17"/>義详于药草喩中。<persName>佛</persName>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360a0501" n="0360a0501"/><anchor xml:id="beg0360a0501" n="0360a0501"/>已<anchor xml:id="end0360a0501"/>来。四十年前。所谭大 <lb ed="X" n="0360a06"/><lb ed="R049" n="0469a18"/>小乘教。此相性本末诸法也。<persName>佛</persName>今日毫光中所示 <lb ed="X" n="0360a07"/><lb ed="R049" n="0469b01"/>现。此相性本末诸法也。下文分别解说开示悟入 <lb ed="X" n="0360a08"/><lb ed="R049" n="0469b02"/>一大事因缘。乃此相性本末诸法中。如是究竟授 <lb ed="X" n="0360a09"/><lb ed="R049" n="0469b03"/>记成<persName>佛</persName>劫国莊严之实相也。二乘人四十年中错 <lb ed="X" n="0360a10"/><lb ed="R049" n="0469b04"/>过。随相执相。随性执性。到今说经入定而不知。放 <lb ed="X" n="0360a11"/><lb ed="R049" n="0469b05"/>光动地而不知。弥勒文殊再四指引尤不知。故<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0360a12"/><lb ed="R049" n="0469b06"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0360a1201" n="0360a1201"/><anchor xml:id="beg0360a1201" n="0360a1201"/>已<anchor xml:id="end0360a1201"/>。而如此谆谆。尙须三请後分别解说。唯身 <lb ed="X" n="0360a13"/><lb ed="R049" n="0469b07"/>子一人而知。可谓一切声闻辟支<persName>佛</persName>。所不能知。唯 <lb ed="X" n="0360a14"/><lb ed="R049" n="0469b08"/><persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能究尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360a15"/><lb ed="R049" n="0469b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360a1501">尔时<persName>世尊</persName>欲褈宣此義而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0360a16"/><lb ed="R049" n="0469b10"/><p xml:id="pX31p0360a1601">世雄不可量诸天及世人一切众生类无能知<persName>佛</persName>者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360a17"/><lb ed="R049" n="0469b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360a1701">尔时下。颂总标第一节也。长行云诸<persName>佛</persName>。此云世雄。 <lb ed="X" n="0360a18"/><lb ed="R049" n="0469b12"/>谓诸<persName>佛</persName>始是世间出世间真英雄也。长行云。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0360a19"/><lb ed="R049" n="0469b13"/>智慧甚深无量。其智慧门难解难入。此但云不可 <lb ed="X" n="0360a20"/><lb ed="R049" n="0469b14"/>量。则二智甚深无量。皆摄尽矣。长行云。一切声闻 <lb ed="X" n="0360a21"/><lb ed="R049" n="0469b15"/>辟支<persName>佛</persName>。所不能知。此推廣云。诸天及世人一切众 <lb ed="X" n="0360a22"/><lb ed="R049" n="0469b16"/>生类。则下文新发意。及不退诸菩萨。如稻麻竹苇 <lb ed="X" n="0360a23"/><lb ed="R049" n="0469b17"/>之多者。皆标于此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360a24"/><lb ed="R049" n="0469b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360a2401"><persName>佛</persName>力无所畏解脱诸三昧及<persName>佛</persName>诸馀法无能测量者。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360b" n="0360b"/> <lb ed="X" n="0360b01"/><lb ed="R049" n="0470a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b0101"><persName>佛</persName>力下。颂长文第二节義。文云。<persName>佛</persName>曾亲近百千万 <lb ed="X" n="0360b02"/><lb ed="R049" n="0470a02"/>亿无数诸<persName>佛</persName>。尽行诸<persName>佛</persName>无量道法。勇猛精进。名称 <lb ed="X" n="0360b03"/><lb ed="R049" n="0470a03"/>普闻。成就甚深未曾有法。颂中云。<persName>佛</persName>力无所畏。解 <lb ed="X" n="0360b04"/><lb ed="R049" n="0470a04"/>脱诸三昧。正是长文所谓无量道法。及甚深未曾 <lb ed="X" n="0360b05"/><lb ed="R049" n="0470a05"/>有法之实智也。及<persName>佛</persName>诸馀下。诸<persName>佛</persName>因众生难解实 <lb ed="X" n="0360b06"/><lb ed="R049" n="0470a06"/>智。故以方便权智。随宜说成馀大小乘法。一切众 <lb ed="X" n="0360b07"/><lb ed="R049" n="0470a07"/>生。所以无能测量也。无能测量。即长文意趣难解。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360b08"/><lb ed="R049" n="0470a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360b0801">本从无救<persName>佛</persName>具足行诸道甚深微妙法难解难可了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360b09"/><lb ed="R049" n="0470a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b0901">此颂长文第三节。承上文言。谓上云。及<persName>佛</persName>诸馀法 <lb ed="X" n="0360b10"/><lb ed="R049" n="0470a10"/>众生无能测量者。以<persName>佛</persName>本从无数<persName>佛</persName>所具足行讫 <lb ed="X" n="0360b11"/><lb ed="R049" n="0470a11"/>诸道故。方便权智法中。有甚深微妙实相之法在 <lb ed="X" n="0360b12"/><lb ed="R049" n="0470a12"/>中。一切二乘人。所以难见难可了也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360b13"/><lb ed="R049" n="0470a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360b1301">于无量亿劫行此诸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1301" n="0360b1301"/><anchor xml:id="beg0360b1301" n="0360b1301"/>已<anchor xml:id="end0360b1301"/><note place="inline">至</note>信力坚固者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360b14"/><lb ed="R049" n="0470a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360b1401"><note place="inline">此及後节唯我知是相十方<persName>佛</persName>亦然止。总颂长文第四第五两节之文。于无量下。颂<persName>如来</persName>知见廣大深远 <lb ed="X" n="0360b15"/><lb ed="R049" n="0470a15"/>等文。明<persName>佛</persName>实智波罗蜜也。问曰。上节既云具足行诸道。此节又言行此诸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1501" n="0360b1501"/><anchor xml:id="beg0360b1501" n="0360b1501"/>已<anchor xml:id="end0360b1501"/>。言岂不赘乎。答曰。上节具 <lb ed="X" n="0360b16"/><lb ed="R049" n="0470a16"/>足行诸道。颂<persName>佛</persName>因中之事。故以无数<persName>佛</persName>言。此节行此诸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1601" n="0360b1601"/><anchor xml:id="beg0360b1601" n="0360b1601"/>已<anchor xml:id="end0360b1601"/>。颂<persName>佛</persName>果上之事。故以无量亿劫言。应知上节 <lb ed="X" n="0360b17"/><lb ed="R049" n="0470a17"/>重具足字上。此节重<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1701" n="0360b1701"/><anchor xml:id="beg0360b1701" n="0360b1701"/>已<anchor xml:id="end0360b1701"/>字上。各自一義。问曰。此既颂第四节文。云何杂其第五节文。以如是大果报。种种 <lb ed="X" n="0360b18"/><lb ed="R049" n="0470a18"/>性相義。我及十方<persName>佛</persName>。乃能知是事。是长行第五节之文故。曰长行第四节。<persName>如来</persName>知见廣大深远无量无碍 <lb ed="X" n="0360b19"/><lb ed="R049" n="0470b01"/>等文。是<persName>佛</persName>欲廣谭实智波罗蜜之文。第五节唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽诸法实相等文。是就廣谭中。取紧要者。 <lb ed="X" n="0360b20"/><lb ed="R049" n="0470b02"/>略言之之文。因此长文两节。原是一義。故颂文合而颂之。道场得成果者。准後文。我始坐道场。观树亦经 <lb ed="X" n="0360b21"/><lb ed="R049" n="0470b03"/>行。是指阿兰若法菩提场。为道场也。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2101" n="0360b2101"/><anchor xml:id="beg0360b2101" n="0360b2101"/>已<anchor xml:id="end0360b2101"/>悉知见者。准後文。即我所得智慧微妙最第一。是指<persName>佛</persName>因圆果 <lb ed="X" n="0360b22"/><lb ed="R049" n="0470b04"/>满。证得一乘<persName>佛</persName>知见也。如是大果报种种姓相義。应前文。则照如是果如是报如是相如是性等为言。应 <lb ed="X" n="0360b23"/><lb ed="R049" n="0470b05"/>後文。则为变净土集分身涌沙众说寿量之案。以彼昔是<persName>佛</persName>之大果报性相義故。我及十方<persName>佛</persName>乃能知是 <lb ed="X" n="0360b24"/><lb ed="R049" n="0470b06"/>事。应前文。则照唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽诸法实相之言。应後文。则我即释迦一<persName>佛</persName>。共多宝<persName>佛</persName>。坐宝塔中者是。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0360c" n="0360c"/> <lb ed="X" n="0360c01"/><lb ed="R049" n="0470b07"/>十方<persName>佛</persName>。即化城喩品。十六王子各于十方成<persName>佛</persName>。及三变净土。分身诸<persName>佛</persName>。坐宝树下者是。是法不可示下。颂 <lb ed="X" n="0360c02"/><lb ed="R049" n="0470b08"/>长行<persName>如来</persName>能种种分别巧说诸法言词柔软悦可众心。为<persName>佛</persName>方便权智波罗蜜之文。然承上颂而言是法 <lb ed="X" n="0360c03"/><lb ed="R049" n="0470b09"/>者。谓是<persName>佛</persName>坐道场成果。知见人人本具一乘之妙法也。此法<persName>佛</persName>于三无数劫。所行所证。唯自觉圣智所受 <lb ed="X" n="0360c04"/><lb ed="R049" n="0470b10"/>用。本不可指示于人。故曰不可示。所以不可示者。以非言词话会可得。乃離名绝相。要心领而神会也。故 <lb ed="X" n="0360c05"/><lb ed="R049" n="0470b11"/>曰言词相寂灭。由是<persName>佛</persName>于四十年前。就小機众生。于一<persName>佛</persName>乘。虽曰巧妙柔悦。无非要大小乘人。同开<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0360c06"/><lb ed="R049" n="0470b12"/>见。同受记作<persName>佛</persName>。而大小乘人。各随语取证。不契<persName>佛</persName>心。所以谓诸馀众生类无有能得解也。此<persName>佛</persName>见声闻人 <lb ed="X" n="0360c07"/><lb ed="R049" n="0470b13"/>执著言词之相。不得开悟<persName>佛</persName>知见之激辞。下文身子云。<persName>世尊</persName>何因何缘。慇勤称歎诸<persName>佛</persName>第一方便甚深微 <lb ed="X" n="0360c08"/><lb ed="R049" n="0470b14"/>妙之法。正对此也。除诸菩萨下。谓此言词相寂灭之法。但责声闻人无有得解。除诸大菩萨信力坚固者。 <lb ed="X" n="0360c09"/><lb ed="R049" n="0470b15"/>不在此例也。此冥激发身子等能生信力。则即是菩萨。不与诸馀众生比也。故後文每每劝舍利弗生信 <lb ed="X" n="0360c10"/><lb ed="R049" n="0470b16"/>云。汝舍利弗以信得入。应知小乘人成<persName>佛</persName>。全重在一信字上</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360c11"/><lb ed="R049" n="0470b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0360c1101">诸<persName>佛</persName>弟子众曾供养诸<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>亦复不能知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0360c12"/><lb ed="R049" n="0470b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0360c1201">此颂应六截推廣诸馀众生类无有能得解二句。 <lb ed="X" n="0360c13"/><lb ed="R049" n="0471a01"/>申明诸<persName>佛</persName>二智甚深无量。然人则一层高一层。義 <lb ed="X" n="0360c14"/><lb ed="R049" n="0471a02"/>则一句紧一句。只要发挥一切声闻辟支<persName>佛</persName>所不 <lb ed="X" n="0360c15"/><lb ed="R049" n="0471a03"/>能知。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽之義。初诸<persName>佛</persName>弟子下。供 <lb ed="X" n="0360c16"/><lb ed="R049" n="0471a04"/><persName>佛</persName>有福漏尽无过。以有福无过最後之身。而力不 <lb ed="X" n="0360c17"/><lb ed="R049" n="0471a05"/>堪。诸<persName>佛</persName>二智甚深无量可知矣。二假使下。谓诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0360c18"/><lb ed="R049" n="0471a06"/>弟子虽多。或无智慧。容有不知。即如一舍利弗之 <lb ed="X" n="0360c19"/><lb ed="R049" n="0471a07"/>智。声振五天竺国。名遍三千大千世界。不拘劫数。 <lb ed="X" n="0360c20"/><lb ed="R049" n="0471a08"/>尽其思量。亦不能测。诸<persName>佛</persName>二智甚深无量可知矣。 <lb ed="X" n="0360c21"/><lb ed="R049" n="0471a09"/>三正使下。谓不但假使。即正使满十方众生。皆如 <lb ed="X" n="0360c22"/><lb ed="R049" n="0471a10"/>舍利弗之智。乃更加其馀诸大弟子。神通如目连。 <lb ed="X" n="0360c23"/><lb ed="R049" n="0471a11"/>头陀如迦葉。辩才如富那。戒律如波離。蜜行如罗 <lb ed="X" n="0360c24"/><lb ed="R049" n="0471a12"/>睺。多闻如阿难。解空如空生。论義如旃延等。亦遍 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361a" n="0361a"/> <lb ed="X" n="0361a01"/><lb ed="R049" n="0471a13"/>满十方刹土。尽其神思。忖𢜬测量。亦不能知。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0361a02"/><lb ed="R049" n="0471a14"/>二智甚深无量可知矣。四辟支<persName>佛</persName>下。谓舍利弗等 <lb ed="X" n="0361a03"/><lb ed="R049" n="0471a15"/>诸大弟子。或假使正使。虽多且廣。乃三乘阿罗汉。 <lb ed="X" n="0361a04"/><lb ed="R049" n="0471a16"/>容固难知。即二乘利智如辟支<persName>佛</persName>者。亦遍满十方。 <lb ed="X" n="0361a05"/><lb ed="R049" n="0471a17"/>数如竹林之多。合做一心。如此人众。心一时长且 <lb ed="X" n="0361a06"/><lb ed="R049" n="0471a18"/>久。亦莫能知。诸<persName>佛</persName>二智甚深无量可知矣。五新发 <lb ed="X" n="0361a07"/><lb ed="R049" n="0471b01"/>意下。谓声闻辟支<persName>佛</persName>。固是中乘人。容不能知。即新 <lb ed="X" n="0361a08"/><lb ed="R049" n="0471b02"/>发大乘意菩萨。供<persName>佛</persName>有福。超二乘人矣。达義说法。 <lb ed="X" n="0361a09"/><lb ed="R049" n="0471b03"/>自利利人。有慧超二乘人矣。其数之多。不但如竹 <lb ed="X" n="0361a10"/><lb ed="R049" n="0471b04"/>林。且如稻如麻如苇。又充遍十方刹土。非散乱之 <lb ed="X" n="0361a11"/><lb ed="R049" n="0471b05"/>心。乃禅定一心。非其少时。乃恒沙之多劫。一齐思 <lb ed="X" n="0361a12"/><lb ed="R049" n="0471b06"/>量。亦不能知。诸<persName>佛</persName>二智甚深无量可知矣。六不退 <lb ed="X" n="0361a13"/><lb ed="R049" n="0471b07"/>下。谓新发意菩萨。虽是大乘。然以新发意故。容有 <lb ed="X" n="0361a14"/><lb ed="R049" n="0471b08"/>退息不知。即初地以上法身大士不退地诸大菩 <lb ed="X" n="0361a15"/><lb ed="R049" n="0471b09"/>萨。其数如恒沙之多。合做一心。共思而求<persName>佛</persName>之智 <lb ed="X" n="0361a16"/><lb ed="R049" n="0471b10"/>慧。亦不能知。则诸<persName>佛</persName>二智甚深无量可知矣。<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0361a17"/><lb ed="R049" n="0471b11"/>诸<persName>佛</persName>二智。如此难知。则一切声闻辟支<persName>佛</persName>。安可谓 <lb ed="X" n="0361a18"/><lb ed="R049" n="0471b12"/><persName>佛</persName>说一解脱義。我等亦得此法。到于涅槃。所得弘 <lb ed="X" n="0361a19"/><lb ed="R049" n="0471b13"/>多。固不能知<persName>佛</persName>明矣。新发意菩萨不知。为後授学 <lb ed="X" n="0361a20"/><lb ed="R049" n="0471b14"/>无学人记品。疑阿难不应得记之案。不退菩萨不 <lb ed="X" n="0361a21"/><lb ed="R049" n="0471b15"/>知。为提婆品智积菩萨不信龙女成<persName>佛</persName>。及寿量品 <lb ed="X" n="0361a22"/><lb ed="R049" n="0471b16"/><name role="" type="person">阿逸多</name>菩萨不信从地涌出菩萨是<persName>佛</persName>弟子之案。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361a23"/><lb ed="R049" n="0471b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361a2301">又告舍利弗无漏不思议<note place="inline">至</note>十方<persName>佛</persName>亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361a24"/><lb ed="R049" n="0471b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361a2401">又告舍利弗等者。谓上既<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a2401" n="0361a2401"/><anchor xml:id="beg0361a2401" n="0361a2401"/>已<anchor xml:id="end0361a2401"/>告汝。是法不可示。言 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361b" n="0361b"/> <lb ed="X" n="0361b01"/><lb ed="R049" n="0472a01"/>辞相寂灭矣。今又告汝。诸<persName>佛</persName>弟子。至不退菩萨。皆 <lb ed="X" n="0361b02"/><lb ed="R049" n="0472a02"/>无有能得解者。以诸<persName>佛</persName>所证。是无漏不思议甚深 <lb ed="X" n="0361b03"/><lb ed="R049" n="0472a03"/>微妙之法。汝等一犯思议。则成有漏矣。浅而不精 <lb ed="X" n="0361b04"/><lb ed="R049" n="0472a04"/>微矣。粗而不玄妙矣。所以皆不能知。而曰唯我与 <lb ed="X" n="0361b05"/><lb ed="R049" n="0472a05"/>十方三世诸<persName>佛</persName>能知之者。以我亲近<persName>佛</persName>多。尽行道 <lb ed="X" n="0361b06"/><lb ed="R049" n="0472a06"/>廣。故其成就亦甚深。所以我释迦一<persName>佛</persName>。与十方三 <lb ed="X" n="0361b07"/><lb ed="R049" n="0472a07"/>世一切诸<persName>佛</persName>。乃能究尽也。故曰我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0361b0701" n="0361b0701"/><anchor xml:id="beg0361b0701" n="0361b0701"/>已<anchor xml:id="end0361b0701"/>具得等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361b08"/><lb ed="R049" n="0472a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361b0801">舍利弗当知诸<persName>佛</persName>语无异<note place="inline">至</note>引之令得出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361b09"/><lb ed="R049" n="0472a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361b0901">舍利弗当知下。承上文而言。谓诸<persName>佛</persName>所证既同。所 <lb ed="X" n="0361b10"/><lb ed="R049" n="0472a10"/>知又同。则其言语。无不同也。故云诸<persName>佛</persName>语无异。于 <lb ed="X" n="0361b11"/><lb ed="R049" n="0472a11"/><persName>佛</persName>所说下。谓<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>。语既不异。信我一<persName>佛</persName>之语。 <lb ed="X" n="0361b12"/><lb ed="R049" n="0472a12"/>即如信十方三世一切诸<persName>佛</persName>言语同矣。故勉身子 <lb ed="X" n="0361b13"/><lb ed="R049" n="0472a13"/>当生大信力。则与前所推。除诸菩萨众。信力坚固 <lb ed="X" n="0361b14"/><lb ed="R049" n="0472a14"/>者。相等矣。<persName>世尊</persName>法久後下。谓当生大信力者。信何 <lb ed="X" n="0361b15"/><lb ed="R049" n="0472a15"/>法也。信我世尊说法四十馀年。至是则可谓说且 <lb ed="X" n="0361b16"/><lb ed="R049" n="0472a16"/>久。而最後必要说真实。不说方便也。告诸声闻下。 <lb ed="X" n="0361b17"/><lb ed="R049" n="0472a17"/>谓说何等真实。谓汝身子。当告诸声闻众。及缘觉 <lb ed="X" n="0361b18"/><lb ed="R049" n="0472a18"/>之人。说我四十年前说法。令汝二乘人。脱苦果之 <lb ed="X" n="0361b19"/><lb ed="R049" n="0472b01"/>缚。逮得有馀涅槃者。比言词皆非真实。乃是<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0361b20"/><lb ed="R049" n="0472b02"/>方便力。假示三乘之教也。众生处处下。谓<persName>佛</persName>四十 <lb ed="X" n="0361b21"/><lb ed="R049" n="0472b03"/>年前。何以不用真实。而用方便开示耶。以汝二乘 <lb ed="X" n="0361b22"/><lb ed="R049" n="0472b04"/>等众生。于世间出世间处处贪著故。假以方便。先 <lb ed="X" n="0361b23"/><lb ed="R049" n="0472b05"/>且引之出世间。而今又引之世出世间也。此<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0361b24"/><lb ed="R049" n="0472b06"/>十方三世一切诸<persName>佛</persName>。同而无异真实之言也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0361c" n="0361c"/> <lb ed="X" n="0361c01"/><lb ed="R049" n="0472b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361c0101">尔时大众中有诸声闻<note place="inline">至</note>甚深微妙难解之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361c02"/><lb ed="R049" n="0472b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361c0201">自此至是等闻此法则生大欢喜。乃第二重。止而 <lb ed="X" n="0361c03"/><lb ed="R049" n="0472b09"/>请说。为当機生信之方便。坚求其妙也。尔时大众 <lb ed="X" n="0361c04"/><lb ed="R049" n="0472b10"/>下。有诸声闻。从因称也。漏尽阿罗汉。就果称也。千 <lb ed="X" n="0361c05"/><lb ed="R049" n="0472b11"/>二百罗汉。独标陈如。为疑首者。陈如以<persName>佛</persName>成道最 <lb ed="X" n="0361c06"/><lb ed="R049" n="0472b12"/>初。闻小乘四谛法。得解脱者。故以<persName>佛</persName>说一解脱義 <lb ed="X" n="0361c07"/><lb ed="R049" n="0472b13"/>为言。及发声闻下。千二百人之弟子。各作下。师资 <lb ed="X" n="0361c08"/><lb ed="R049" n="0472b14"/>为<persName>佛</persName>所激动。而念中默述<persName>佛</persName>歎大斥小之言。<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0361c09"/><lb ed="R049" n="0472b15"/>得下。默述实智。有所下。默权述智。<persName>佛</persName>说下。师资念 <lb ed="X" n="0361c10"/><lb ed="R049" n="0472b16"/>中循环自揣。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1001" n="0361c1001"/><anchor xml:id="beg0361c1001" n="0361c1001"/>己<anchor xml:id="end0361c1001"/>既<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1002" n="0361c1002"/><anchor xml:id="beg0361c1002" n="0361c1002"/>已<anchor xml:id="end0361c1002"/>遵<persName>佛</persName>教。<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1003" n="0361c1003"/><anchor xml:id="beg0361c1003" n="0361c1003"/>已<anchor xml:id="end0361c1003"/>证涅槃。而今又 <lb ed="X" n="0361c11"/><lb ed="R049" n="0472b17"/>谓我辈不知。则诚不知其所以然矣。故云而今<anchor xml:id="nkr_note_orig_0361001" n="0361001"/>又 <lb ed="X" n="0361c12"/><lb ed="R049" n="0472b18"/>知等。尔时舍利弗下。当機乘众疑。而序<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1201" n="0361c1201"/><anchor xml:id="beg0361c1201" n="0361c1201"/>己<anchor xml:id="end0361c1201"/>疑。以请 <lb ed="X" n="0361c13"/><lb ed="R049" n="0473a01"/><persName>佛</persName>决。谓<persName>佛</persName>寻常不高<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1301" n="0361c1301"/><anchor xml:id="beg0361c1301" n="0361c1301"/>己<anchor xml:id="end0361c1301"/>下人。今以何因由缘故。再 <lb ed="X" n="0361c14"/><lb ed="R049" n="0473a02"/>四歎<anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1401" n="0361c1401"/><anchor xml:id="beg0361c1401" n="0361c1401"/>己<anchor xml:id="end0361c1401"/>所说所证之高深。而贬斥诸<persName>佛</persName>弟子及不 <lb ed="X" n="0361c15"/><lb ed="R049" n="0473a03"/>退菩萨皆不能知。我自从<persName>佛</persName>以来。未曾闻也。此陈 <lb ed="X" n="0361c16"/><lb ed="R049" n="0473a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0361c1601" n="0361c1601"/><anchor xml:id="beg0361c1601" n="0361c1601"/>己<anchor xml:id="end0361c1601"/>疑。今者下。通众疑。唯愿下。请决疑。<persName>世尊</persName>何故下。 <lb ed="X" n="0361c17"/><lb ed="R049" n="0473a05"/>结。回何缘求决也。身子初从因缘悟入。故以因缘 <lb ed="X" n="0361c18"/><lb ed="R049" n="0473a06"/>而请。此中疑何因何缘。下<persName>佛</persName>答云是一大事因缘 <lb ed="X" n="0361c19"/><lb ed="R049" n="0473a07"/><note place="inline">身子疑。为法说一周一人得记之案。阿若等疑。为後喩说一周因缘说一周千二百人及五百弟子得记 <lb ed="X" n="0361c20"/><lb ed="R049" n="0473a08"/>之案。良由不疑则不开悟。不开悟则不得受记。疑有浅深。由根有利钝。致法有三周。记有先後。非徒然矣。 <lb ed="X" n="0361c21"/><lb ed="R049" n="0473a09"/>又<persName>佛</persName>说一解脱義。我等亦得此法。到于涅槃。而今不知是義所趣四句。为後三周九喩文字之大案</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361c22"/><lb ed="R049" n="0473a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0361c2201">尔时舍利弗欲褈宣此義而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0361c23"/><lb ed="R049" n="0473a11"/><p xml:id="pX31p0361c2301">慧日大圣尊久乃说是法<note place="inline">至</note>欲闻具足道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0361c24"/><lb ed="R049" n="0473a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0361c2401">尔时下。偈有十一行。初慧日下三行半。总述<persName>佛</persName>所 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362a" n="0362a"/> <lb ed="X" n="0362a01"/><lb ed="R049" n="0473a13"/>说所得。非二乘人所知。唯<persName>佛</persName>与十方三世一切诸 <lb ed="X" n="0362a02"/><lb ed="R049" n="0473a14"/><persName>佛</persName>所知所得。次无漏诸罗汉下三行。颂陈如等师 <lb ed="X" n="0362a03"/><lb ed="R049" n="0473a15"/>资之疑。求<persName>佛</persName>为解。于诸下两行半。颂当機自<anchor xml:id="nkr_note_add_0362a0301" n="0362a0301"/><anchor xml:id="beg0362a0301" n="0362a0301"/>己<anchor xml:id="end0362a0301"/>之 <lb ed="X" n="0362a04"/><lb ed="R049" n="0473a16"/>疑。求<persName>佛</persName>为解。诸天下两行。要会中大乘之機。求<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0362a05"/><lb ed="R049" n="0473a17"/>为解。慧日等者。天无日。不见四时运化之功。<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0362a06"/><lb ed="R049" n="0473a18"/>慧。不见三乘修证之道。故以慧喩日。尊<persName>佛</persName>为大圣 <lb ed="X" n="0362a07"/><lb ed="R049" n="0473b01"/>也。久乃之久。应上<persName>世尊</persName>法久後言。自说等四句。申 <lb ed="X" n="0362a08"/><lb ed="R049" n="0473b02"/>成久乃说是法之法。道场所得法。应前道场得成 <lb ed="X" n="0362a09"/><lb ed="R049" n="0473b03"/>果而言。无能发问者。应诸<persName>佛</persName>弟子众。乃至不退诸 <lb ed="X" n="0362a10"/><lb ed="R049" n="0473b04"/>菩萨不能测<persName>佛</persName>智而言。我意难可测。应假使满世 <lb ed="X" n="0362a11"/><lb ed="R049" n="0473b05"/>间。皆如舍利弗。尽思共度量。不能测<persName>佛</persName>智而言。亦 <lb ed="X" n="0362a12"/><lb ed="R049" n="0473b06"/>无能问者。谓除不退诸菩萨。及我舍利弗。既不能 <lb ed="X" n="0362a13"/><lb ed="R049" n="0473b07"/>问。则亦无有能问者矣。无问而自说下。谓<persName>佛</persName>在定 <lb ed="X" n="0362a14"/><lb ed="R049" n="0473b08"/>中。既知我等皆不能问。似不应与我等而说。却出 <lb ed="X" n="0362a15"/><lb ed="R049" n="0473b09"/>定後。又因我等。无问而自说。既无问而说。说应异 <lb ed="X" n="0362a16"/><lb ed="R049" n="0473b10"/>常。却又只是称歎<persName>佛</persName>四十年间平常所行之道。若 <lb ed="X" n="0362a17"/><lb ed="R049" n="0473b11"/>论<persName>佛</persName>平常所行之道。则<persName>佛</persName>说一解脱義。我等亦得 <lb ed="X" n="0362a18"/><lb ed="R049" n="0473b12"/>此法。到于涅槃。不见甚微妙。而不解<persName>佛</persName>又说平常 <lb ed="X" n="0362a19"/><lb ed="R049" n="0473b13"/>所行方便道中。有智慧甚微妙。非二乘人所知。乃 <lb ed="X" n="0362a20"/><lb ed="R049" n="0473b14"/>诸<persName>佛</persName>之所得。因此无漏诸罗汉。及发心求罗汉涅 <lb ed="X" n="0362a21"/><lb ed="R049" n="0473b15"/>槃者。今皆堕疑惑网中。谓何故说此言。责我等不 <lb ed="X" n="0362a22"/><lb ed="R049" n="0473b16"/>知。其求缘觉下。谓不但小乘求罗汉果者生疑。即 <lb ed="X" n="0362a23"/><lb ed="R049" n="0473b17"/>中乘求辟支<persName>佛</persName>果僧俗人等。亦皆彼此眼相视。而 <lb ed="X" n="0362a24"/><lb ed="R049" n="0473b18"/>心犹豫故。瞻仰于<persName>佛</persName>。谓是事为云何哉。若我等所 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362b" n="0362b"/> <lb ed="X" n="0362b01"/><lb ed="R049" n="0474a01"/>得非真。则<persName>佛</persName>当初不应印可于我。若真则又有何 <lb ed="X" n="0362b02"/><lb ed="R049" n="0474a02"/>義趣不知。四众既不能问。又岂能解。故曰愿<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0362b03"/><lb ed="R049" n="0474a03"/>解说。此身子代颂四众之疑。为二乘人。请说其妙。 <lb ed="X" n="0362b04"/><lb ed="R049" n="0474a04"/>于诸声闻下。谓千二百罗汉有疑。乃智慧不如我 <lb ed="X" n="0362b05"/><lb ed="R049" n="0474a05"/>者。如我则<persName>佛</persName>寻常见推。于二乘中。为智慧第一之 <lb ed="X" n="0362b06"/><lb ed="R049" n="0474a06"/>人。似不应有疑。今闻<persName>佛</persName>说。尙不能了。况其他乎。为 <lb ed="X" n="0362b07"/><lb ed="R049" n="0474a07"/>是究竟下。正出<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b0701" n="0362b0701"/><anchor xml:id="beg0362b0701" n="0362b0701"/>己<anchor xml:id="end0362b0701"/>疑。谓<persName>佛</persName>说满世间之身子不能 <lb ed="X" n="0362b08"/><lb ed="R049" n="0474a08"/>知者。为是不知<persName>佛</persName>最上一乘阿耨菩提之究竟法 <lb ed="X" n="0362b09"/><lb ed="R049" n="0474a09"/>耶。为是不知<persName>佛</persName>寻常所行之三乘道耶。若寻常所 <lb ed="X" n="0362b10"/><lb ed="R049" n="0474a10"/>行三乘之道。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b1001" n="0362b1001"/><anchor xml:id="beg0362b1001" n="0362b1001"/>已<anchor xml:id="end0362b1001"/>证得。不应责我不知。若阿耨菩 <lb ed="X" n="0362b11"/><lb ed="R049" n="0474a11"/>提究竟之法。<persName>佛</persName>原不许我二乘人作<persName>佛</persName>难得。今<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0362b12"/><lb ed="R049" n="0474a12"/>授二乘人记。要我等作<persName>佛</persName>耶。<persName>佛</persName>口所生下。谓若果 <lb ed="X" n="0362b13"/><lb ed="R049" n="0474a13"/>记我二乘人成<persName>佛</persName>。则记出<persName>佛</persName>口。我得其记。而为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0362b14"/><lb ed="R049" n="0474a14"/>子。则子从<persName>佛</persName>口中生矣。故我千二百人手则合掌。 <lb ed="X" n="0362b15"/><lb ed="R049" n="0474a15"/>目则瞻<persName>佛</persName>。果如我疑。则愿<persName>佛</persName>口。早生其子。出微妙 <lb ed="X" n="0362b16"/><lb ed="R049" n="0474a16"/>之音。使我疑解。正是其时。故曰。时为如实说。如实 <lb ed="X" n="0362b17"/><lb ed="R049" n="0474a17"/>说一句。正应上文要当说真实言。以上身子为<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b1701" n="0362b1701"/><anchor xml:id="beg0362b1701" n="0362b1701"/>己<anchor xml:id="end0362b1701"/> <lb ed="X" n="0362b18"/><lb ed="R049" n="0474a18"/>请竟。诸天下。要众请。数如恒沙。言其人多。求<persName>佛</persName>下。 <lb ed="X" n="0362b19"/><lb ed="R049" n="0474b01"/>言其根大。又诸下。言其来远。合掌下。言其心诚。欲 <lb ed="X" n="0362b20"/><lb ed="R049" n="0474b02"/>闻下。言此多众。大根之人。皆从远方而来。至诚之 <lb ed="X" n="0362b21"/><lb ed="R049" n="0474b03"/>极。非求半珠。在获全璧。故曰欲闻具足道。具足道 <lb ed="X" n="0362b22"/><lb ed="R049" n="0474b04"/>亦应上甚深微妙法我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b2201" n="0362b2201"/><anchor xml:id="beg0362b2201" n="0362b2201"/>已<anchor xml:id="end0362b2201"/>具得言。身子求心切。 <lb ed="X" n="0362b23"/><lb ed="R049" n="0474b05"/>而求词迫。故法说一周後。即先得记。亦有由矣<note place="inline">智论 <lb ed="X" n="0362b24"/><lb ed="R049" n="0474b06"/>谓婆罗门自称。<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b2401" n="0362b2401"/><anchor xml:id="beg0362b2401" n="0362b2401"/>已<anchor xml:id="end0362b2401"/>从大梵天王口中生。馀姓皆从他处生。故<persName>佛</persName>弟子。亦以<persName>佛</persName>口所生。为尊重也</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0362c" n="0362c"/> <lb ed="X" n="0362c01"/><lb ed="R049" n="0474b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c0101">尔时<persName>佛</persName>告舍利弗<note place="inline">至</note>闻<persName>佛</persName>所说则能敬信。</p> <lb ed="X" n="0362c02"/><lb ed="R049" n="0474b08"/><p xml:id="pX31p0362c0201">尔时舍利弗欲褈宣此義而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0362c03"/><lb ed="R049" n="0474b09"/><p xml:id="pX31p0362c0301">法王无上尊唯说愿勿虑是会无量众有能敬信者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0362c04"/><lb ed="R049" n="0474b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c0401">尔时下。身子业<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c0401" n="0362c0401"/><anchor xml:id="beg0362c0401" n="0362c0401"/>已<anchor xml:id="end0362c0401"/>为人为<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c0402" n="0362c0402"/><anchor xml:id="beg0362c0402" n="0362c0402"/>己<anchor xml:id="end0362c0402"/>。陈其疑。请其妙。<persName>佛</persName>复 <lb ed="X" n="0362c05"/><lb ed="R049" n="0474b11"/>止而复止。意在悦可众心。不使惊疑。说之令疑且 <lb ed="X" n="0362c06"/><lb ed="R049" n="0474b12"/>惊。是以不说。身子复要众。而再请者。谓天人虽疑。 <lb ed="X" n="0362c07"/><lb ed="R049" n="0474b13"/>尙有不疑者多。而敬信者廣。岂可因少疑而害多 <lb ed="X" n="0362c08"/><lb ed="R049" n="0474b14"/>信者。缺其慈悲哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0362c09"/><lb ed="R049" n="0474b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c0901"><persName>佛</persName>复止舍利弗若说是事<note place="inline">至</note>将坠于大坑。</p> <lb ed="X" n="0362c10"/><lb ed="R049" n="0474b16"/><p xml:id="pX31p0362c1001">尔时<persName>世尊</persName>褈说偈言。</p> <lb ed="X" n="0362c11"/><lb ed="R049" n="0474b17"/><p xml:id="pX31p0362c1101">止止不须说我法妙难思诸增上慢者闻必不敬信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0362c12"/><lb ed="R049" n="0474b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c1201"><persName>佛</persName>复下。<persName>佛</persName>法常仪。一请便说。况今无问自说。反再 <lb ed="X" n="0362c13"/><lb ed="R049" n="0475a01"/>请而不许者。正为增上慢辈耳。上以一切天人不 <lb ed="X" n="0362c14"/><lb ed="R049" n="0475a02"/>信为辞此以增上慢众为辞。言缓意迫。轻重渐及。 <lb ed="X" n="0362c15"/><lb ed="R049" n="0475a03"/><persName>佛</persName>慈而威可见矣。大坑地狱也。凡人不信<persName>佛</persName>言。则 <lb ed="X" n="0362c16"/><lb ed="R049" n="0475a04"/>堕地狱。岂可说法度生。翻令不信者受苦耶。可见 <lb ed="X" n="0362c17"/><lb ed="R049" n="0475a05"/>说与不说。皆是慈悲。是以辞之深。而绝之至也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0362c18"/><lb ed="R049" n="0475a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0362c1801">尔时舍利弗重白<persName>佛</persName>言<note place="inline">至</note>长夜安稳多所饶益。</p> <lb ed="X" n="0362c19"/><lb ed="R049" n="0475a07"/><p xml:id="pX31p0362c1901">尔时舍利弗欲褈宣此義而说偈言。</p> <lb ed="X" n="0362c20"/><lb ed="R049" n="0475a08"/><p xml:id="pX31p0362c2001">无上两足尊愿说第一法<note place="inline">至</note>则生大欢喜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0362c21"/><lb ed="R049" n="0475a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0362c2101">尔时下。<persName>佛</persName>以增慢者为辞。身子以类<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2101" n="0362c2101"/><anchor xml:id="beg0362c2101" n="0362c2101"/>己<anchor xml:id="end0362c2101"/>者多为请。 <lb ed="X" n="0362c22"/><lb ed="R049" n="0475a10"/><persName>佛</persName>以现前不信者为绝。身子以世世受化者为求。 <lb ed="X" n="0362c23"/><lb ed="R049" n="0475a11"/><persName>佛</persName>以堕大坑为虑。身子以长夜安稳为解。偈中初 <lb ed="X" n="0362c24"/><lb ed="R049" n="0475a12"/>四句。为<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2401" n="0362c2401"/><anchor xml:id="beg0362c2401" n="0362c2401"/>己<anchor xml:id="end0362c2401"/>求。是会下。为天龙八部求。文殊所谓诸 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363a" n="0363a"/> <lb ed="X" n="0363a01"/><lb ed="R049" n="0475a13"/>求三乘人等者。是也。我等千二百下。为同道者求。 <lb ed="X" n="0363a02"/><lb ed="R049" n="0475a14"/>文殊所谓诸人今当知等者。是也。文澹義浓。求之 <lb ed="X" n="0363a03"/><lb ed="R049" n="0475a15"/>深。而语益该矣。则会中虽有不信之人。<persName>佛</persName>亦不能 <lb ed="X" n="0363a04"/><lb ed="R049" n="0475a16"/>顾其难。而欲慈悲矣。故下文有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0363001" n="0363001"/>分解说之应。允当 <lb ed="X" n="0363a05"/><lb ed="R049" n="0475a17"/>第三重生信。为开示悟入之方便。分别解说其妙。 <lb ed="X" n="0363a06"/><lb ed="R049" n="0475a18"/>文分九节。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0363a07"/><lb ed="R049" n="0475b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0363a0701">尔时<persName>世尊</persName>告舍利弗<note place="inline">至</note>唯然<persName>世尊</persName>愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0363a08"/><lb ed="R049" n="0475b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0363a0801">尔时<persName>世尊</persName>下。从坚请许说。汝今下。诫闻与意合而 <lb ed="X" n="0363a09"/><lb ed="R049" n="0475b03"/>听始专。吾当下。分别解说四字。按品题。正是方便。 <lb ed="X" n="0363a10"/><lb ed="R049" n="0475b04"/>论文義。则为一经。应前启後之大关键。初<persName>佛</persName>云。止 <lb ed="X" n="0363a11"/><lb ed="R049" n="0475b05"/>舍利弗不须复说。身子请曰。是事为云何。愿<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0363a12"/><lb ed="R049" n="0475b06"/>解说。第三次<persName>佛</persName>却曰。止止不须说。身子请曰。唯垂 <lb ed="X" n="0363a13"/><lb ed="R049" n="0475b07"/>分别说。则分别解说四字。原是身子请辞。<persName>佛</persName>今允 <lb ed="X" n="0363a14"/><lb ed="R049" n="0475b08"/>可。但加吾当为汝四字。此论能诠文势相承之严 <lb ed="X" n="0363a15"/><lb ed="R049" n="0475b09"/>密如此。若论所诠義者。前云是法不可示。言词相 <lb ed="X" n="0363a16"/><lb ed="R049" n="0475b10"/>寂灭。可容分别乎。又云无漏难思议。甚深微妙法。 <lb ed="X" n="0363a17"/><lb ed="R049" n="0475b11"/>可容解说乎。又云诸馀众生类。无有能得解。又云 <lb ed="X" n="0363a18"/><lb ed="R049" n="0475b12"/>唯我知是相。十方<persName>佛</persName>亦然。则如<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>。所得妙 <lb ed="X" n="0363a19"/><lb ed="R049" n="0475b13"/>法。元不可分别解说。今云吾当为汝分别解说者。 <lb ed="X" n="0363a20"/><lb ed="R049" n="0475b14"/>是为身子等无有能得解者。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a2001" n="0363a2001"/><anchor xml:id="beg0363a2001" n="0363a2001"/>已<anchor xml:id="end0363a2001"/>而以言语为 <lb ed="X" n="0363a21"/><lb ed="R049" n="0475b15"/>方便。将<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>所知不可示者。而分别之。将<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0363a22"/><lb ed="R049" n="0475b16"/>与诸<persName>佛</persName>所能不可思议者。而解说之。下文如是妙 <lb ed="X" n="0363a23"/><lb ed="R049" n="0475b17"/>法<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a2301" n="0363a2301"/><anchor xml:id="beg0363a2301" n="0363a2301"/>已<anchor xml:id="end0363a2301"/>去。直至嘱累品终。皆是为二乘人。分别解说 <lb ed="X" n="0363a24"/><lb ed="R049" n="0475b18"/>也。而开示悟入。又为分别解说之四门。说此语时 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363b" n="0363b"/> <lb ed="X" n="0363b01"/><lb ed="R049" n="0476a01"/>下。经家叙置。谓<persName>佛</persName>方许可。为当機等。分别解说法 <lb ed="X" n="0363b02"/><lb ed="R049" n="0476a02"/>之所以为法。妙之所以为妙之时。法会之中。便有 <lb ed="X" n="0363b03"/><lb ed="R049" n="0476a03"/>比丘等五千人。礼<persName>佛</persName>而退去。不欲闻<persName>佛</persName>分别解说 <lb ed="X" n="0363b04"/><lb ed="R049" n="0476a04"/>四十年前所说诸法之妙義也。所以下。征释。五千 <lb ed="X" n="0363b05"/><lb ed="R049" n="0476a05"/>人不欲闻之所以者。以此辈罪根深重。及怀增上 <lb ed="X" n="0363b06"/><lb ed="R049" n="0476a06"/>慢故也<note place="inline">准颂文。罪根深重。指我慢及不信言。颂云优婆塞我慢。优婆夷不信。故以我慢及不 <lb ed="X" n="0363b07"/><lb ed="R049" n="0476a07"/>信。为极深重罪过中之根本。故增上慢。准颂文。但指比丘等出家二众言。颂云比丘比丘尼。有怀增上慢。 <lb ed="X" n="0363b08"/><lb ed="R049" n="0476a08"/>故法数云。慢有七。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0363b0801" n="0363b0801"/><anchor xml:id="beg0363b0801" n="0363b0801"/>己<anchor xml:id="end0363b0801"/>陵他。名我慢。同德相傲名慢。于同争勝。名过慢。于勝争勝。名慢过慢。未得谓得。名 <lb ed="X" n="0363b09"/><lb ed="R049" n="0476a09"/>增上慢。于劣自安。名<g ref="#CB16078">卑</g>劣慢。不礼三宝。名邪慢。今五千人。法到耳边。礼<persName>佛</persName>而去。于七慢中。犯其我慢。及增 <lb ed="X" n="0363b10"/><lb ed="R049" n="0476a10"/>上慢。所以然者。以五千人。闻<persName>佛</persName>四十年前所谈。少有所证。抱守功勋。我相以为妙境。今忽闻二乘人不知。 <lb ed="X" n="0363b11"/><lb ed="R049" n="0476a11"/>意岂不曰我辈千艰万难。得到此地。若更不是。则终无有是。然不知此正见。罪根深重。及增上慢也。有如 <lb ed="X" n="0363b12"/><lb ed="R049" n="0476a12"/>此失下。失过也。谓五千人。有此罪根深重。及增慢过失。是以<persName>佛</persName>默允其退去。而不制止也</note>。<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0363b13"/><lb ed="R049" n="0476a13"/>常仪。以默然为应允故。制。如天子称制之制。敕命 <lb ed="X" n="0363b14"/><lb ed="R049" n="0476a14"/>也。尔时<persName>佛</persName>告下。始是<persName>佛</persName>自述默然允其退去而不 <lb ed="X" n="0363b15"/><lb ed="R049" n="0476a15"/>制止之義。我今此众无复枝葉者。乃<persName>佛</persName>自慰之辞。 <lb ed="X" n="0363b16"/><lb ed="R049" n="0476a16"/>後文云今我喜无畏者。此也。贞本干也。对枝而言。 <lb ed="X" n="0363b17"/><lb ed="R049" n="0476a17"/>实。果实也。对葉而言。凡物有干实。不愁无枝葉。若 <lb ed="X" n="0363b18"/><lb ed="R049" n="0476a18"/>虽有枝葉。而无干实。则何益也。此<persName>佛</persName>所以略不敕 <lb ed="X" n="0363b19"/><lb ed="R049" n="0476b01"/>命而制止者。以五千人。是众中不肖之枝葉。去之 <lb ed="X" n="0363b20"/><lb ed="R049" n="0476b02"/>无损。留之有累。故不如默允其去为佳也。汝今善 <lb ed="X" n="0363b21"/><lb ed="R049" n="0476b03"/>听下。叮嘱之辟。谓当機既是贞实之人。故须善听。 <lb ed="X" n="0363b22"/><lb ed="R049" n="0476b04"/>能善听。则上不负于<persName>佛</persName>之所说。下不负于<anchor xml:id="nkr_note_add_0363b2201" n="0363b2201"/><anchor xml:id="beg0363b2201" n="0363b2201"/>己<anchor xml:id="end0363b2201"/>之殷 <lb ed="X" n="0363b23"/><lb ed="R049" n="0476b05"/>勤三请。舍利弗言下。当機遵<persName>佛</persName>敕嘱。由此後文嘱 <lb ed="X" n="0363b24"/><lb ed="R049" n="0476b06"/>累持经。甚恳劫。三变净土。移置天人。于他方也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0363c" n="0363c"/> <lb ed="X" n="0363c01"/><lb ed="R049" n="0476b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0363c0101"><persName>佛</persName>告舍利弗如是妙法<note place="inline">至</note>以大事因缘故出现于世。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0363c02"/><lb ed="R049" n="0476b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0363c0201"><persName>佛</persName>告下。正为当機。分别解说。一切声闻辟支<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0363c03"/><lb ed="R049" n="0476b09"/>不能知。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能究尽诸法实相等。文也。如 <lb ed="X" n="0363c04"/><lb ed="R049" n="0476b10"/>是二字。即前文所谓诸法如是相等之十如是。妙 <lb ed="X" n="0363c05"/><lb ed="R049" n="0476b11"/>法二字。即前文相性本末之诸法。前云诸法。此云 <lb ed="X" n="0363c06"/><lb ed="R049" n="0476b12"/>妙法者。未许分别解说时。三乘不得滥于一乘。则 <lb ed="X" n="0363c07"/><lb ed="R049" n="0476b13"/>相只为相。性只为性。乃至本末只为本末。不得与 <lb ed="X" n="0363c08"/><lb ed="R049" n="0476b14"/>究竟觉等成一相一种。故谓之诸法。二乘人所以 <lb ed="X" n="0363c09"/><lb ed="R049" n="0476b15"/>不得受记作<persName>佛</persName>。既许分别解说。则相性本末三乘 <lb ed="X" n="0363c10"/><lb ed="R049" n="0476b16"/>之法。皆与一乘实相。不相违偝。都成一乘<persName>佛</persName>知见 <lb ed="X" n="0363c11"/><lb ed="R049" n="0476b17"/>究竟觉平等之妙法。二乘人所以得受记作<persName>佛</persName>。故 <lb ed="X" n="0363c12"/><lb ed="R049" n="0476b18"/>此中指定前文云如是妙法也。诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>时乃说 <lb ed="X" n="0363c13"/><lb ed="R049" n="0477a01"/>之者。时字最重。谓如是相性本末等诸法。四十年 <lb ed="X" n="0363c14"/><lb ed="R049" n="0477a02"/>前。不分别解说其妙。只待四十年後。方分别解说 <lb ed="X" n="0363c15"/><lb ed="R049" n="0477a03"/>其妙者。以十方三世一切诸<persName>佛</persName>。都要待时到而说。 <lb ed="X" n="0363c16"/><lb ed="R049" n="0477a04"/>故云时乃说之<note place="inline">时乃之时。谓诸<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0363002" n="0363002"/>〔涅〕之时。及二乘人受记成<persName>佛</persName>之时。化城品云。诸比 <lb ed="X" n="0363c17"/><lb ed="R049" n="0477a05"/>丘。若<persName>如来</persName>自知涅槃时到。众又淸净。信解坚固。了达空法。深入禅定。便集诸菩萨及声闻众。为说是经。世 <lb ed="X" n="0363c18"/><lb ed="R049" n="0477a06"/>间无有二乘而得灭度。唯一<persName>佛</persName>乘得灭度耳。是也</note>。如优昙钵花下。谓如是 <lb ed="X" n="0363c19"/><lb ed="R049" n="0477a07"/>妙法。云何要时到而说。以妙法非时不说。说则一 <lb ed="X" n="0363c20"/><lb ed="R049" n="0477a08"/>向不许二乘人受记成<persName>佛</persName>者。今皆得受记成<persName>佛</persName>。即 <lb ed="X" n="0363c21"/><lb ed="R049" n="0477a09"/>如优昙钵灵瑞大宝靑莲花。非时不现。现时定有 <lb ed="X" n="0363c22"/><lb ed="R049" n="0477a10"/>金轮圣王出世。国土莊严。臣民寿命。皆得增长八 <lb ed="X" n="0363c23"/><lb ed="R049" n="0477a11"/>万四千岁也。此借世间第一稀有灵瑞大宝靑莲 <lb ed="X" n="0363c24"/><lb ed="R049" n="0477a12"/>华。以喩出世间第一稀有之妙法。皆由时到而说 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364a" n="0364a"/> <lb ed="X" n="0364a01"/><lb ed="R049" n="0477a13"/>而现耳。经题由此。名妙法莲花者也。舍利弗汝等 <lb ed="X" n="0364a02"/><lb ed="R049" n="0477a14"/>当信下。谓身子等。既以喩知妙法如华。三世十方 <lb ed="X" n="0364a03"/><lb ed="R049" n="0477a15"/>一切诸<persName>佛</persName>。皆以时到而说。则亦当信。我释迦一<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0364a04"/><lb ed="R049" n="0477a16"/>四十年前。不说相性本末等诸法为妙。直到于今 <lb ed="X" n="0364a05"/><lb ed="R049" n="0477a17"/>四十年後。分别解说其妙者。亦时然後言不虚妄 <lb ed="X" n="0364a06"/><lb ed="R049" n="0477a18"/>也<note place="inline">上云诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。指十方三世一切诸<persName>佛</persName>。此云信<persName>佛</persName>所说。指释迦一<persName>佛</persName>。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>之分别见矣</note>。 <lb ed="X" n="0364a07"/><lb ed="R049" n="0477b01"/>舍利弗诸<persName>佛</persName>随宜等者。文承于上。義释于前。谓诸 <lb ed="X" n="0364a08"/><lb ed="R049" n="0477b02"/><persName>佛</persName>法妙。以时说。如优昙钵花以时现。而不虚妄者。 <lb ed="X" n="0364a09"/><lb ed="R049" n="0477b03"/>时何法也。有何妙也。法者。即我出定时。所歎诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0364a10"/><lb ed="R049" n="0477b04"/>随宜所说如是相性本末等之诸法也。妙者。其间 <lb ed="X" n="0364a11"/><lb ed="R049" n="0477b05"/>随宜所说相性本末等法主意趣向。汝二乘人。都 <lb ed="X" n="0364a12"/><lb ed="R049" n="0477b06"/>难信难解故也。所以下。征明。谓所以诸<persName>佛</persName>随宜说 <lb ed="X" n="0364a13"/><lb ed="R049" n="0477b07"/>法意趣难解称妙者何也。我以下。释成。谓且勿论 <lb ed="X" n="0364a14"/><lb ed="R049" n="0477b08"/>十方三世一切诸<persName>佛</persName>随宜说法意趣难解为妙。即 <lb ed="X" n="0364a15"/><lb ed="R049" n="0477b09"/>我释迦一<persName>佛</persName>。成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0364a1501" n="0364a1501"/><anchor xml:id="beg0364a1501" n="0364a1501"/>已<anchor xml:id="end0364a1501"/>来。四十年中。以种种因缘譬 <lb ed="X" n="0364a16"/><lb ed="R049" n="0477b10"/>喩言词。无数方便权智。演说如是相性本末等诸 <lb ed="X" n="0364a17"/><lb ed="R049" n="0477b11"/>法。汝二乘人。都用第七识思量。第六识分别。殊不 <lb ed="X" n="0364a18"/><lb ed="R049" n="0477b12"/>知如是相性本末等诸法中妙義。非汝二乘人第 <lb ed="X" n="0364a19"/><lb ed="R049" n="0477b13"/>七识思量。第六识分别之所能解也。故云是法非 <lb ed="X" n="0364a20"/><lb ed="R049" n="0477b14"/>思量等。以上分别解说前文一切声闻辟支<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0364a21"/><lb ed="R049" n="0477b15"/>不能知之義。唯有诸<persName>佛</persName>下。又分别解说前文唯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0364a22"/><lb ed="R049" n="0477b16"/>与<persName>佛</persName>乃能究尽诸法实相等文。谓我前又告汝。唯 <lb ed="X" n="0364a23"/><lb ed="R049" n="0477b17"/>有十方三世一切诸<persName>佛</persName>。乃能知我释迦一<persName>佛</persName>权中。 <lb ed="X" n="0364a24"/><lb ed="R049" n="0477b18"/>所以有实之妙者。何也。以三世十方一切诸<persName>佛</persName>世 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364b" n="0364b"/> <lb ed="X" n="0364b01"/><lb ed="R049" n="0478a01"/>尊出世之世界虽不同。而出世为一大事因缘之 <lb ed="X" n="0364b02"/><lb ed="R049" n="0478a02"/>意趣。则皆同也。故释其所以云。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。唯以一 <lb ed="X" n="0364b03"/><lb ed="R049" n="0478a03"/>大事因缘故。出现于世<note place="inline">此句会通十方三世一切诸<persName>佛</persName>出世说一大时教之 <lb ed="X" n="0364b04"/><lb ed="R049" n="0478a04"/>本怀。于法则为会三皈一。于人则声闻辟支<persName>佛</persName>由是得授记作<persName>佛</persName>。名会权归实也。六祖云。此经以诸<persName>佛</persName>出 <lb ed="X" n="0364b05"/><lb ed="R049" n="0478a05"/>世。为一大事因缘故为宗。是也</note>。舍利弗云何名诸<persName>佛</persName>下。征辞可知。 <lb ed="X" n="0364b06"/><lb ed="R049" n="0478a06"/>释辞云。诸<persName>佛</persName>出世。元不为开示悟入众生声闻缘 <lb ed="X" n="0364b07"/><lb ed="R049" n="0478a07"/>觉知见。乃欲令众生开示悟入成<persName>佛</persName>之知见。而出 <lb ed="X" n="0364b08"/><lb ed="R049" n="0478a08"/>现于世也。舍利弗是为下。结足征義<note place="inline">诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>四字。指十方三 <lb ed="X" n="0364b09"/><lb ed="R049" n="0478a09"/>世一切果觉为言。如後文多宝<persName>佛</persName>。为过去世<persName>佛</persName>。舍利弗成<persName>佛</persName>。名华光<persName>佛</persName>。乃至阿难成<persName>佛</persName>。名山海慧自在通 <lb ed="X" n="0364b10"/><lb ed="R049" n="0478a10"/>王<persName>佛</persName>。皆未来世<persName>佛</persName>。化城喩品十六王子。各在十方成<persName>佛</persName>。宝塔品会集诸<persName>佛</persName>。皆现在世<persName>佛</persName>。故此中诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0364b11"/><lb ed="R049" n="0478a11"/>该尽一部经中所诠<persName>佛</persName>也。欲要也。意愿之谓。令者使也。众生者。世间因缘也。以九法界众生。虽有圣凡不 <lb ed="X" n="0364b12"/><lb ed="R049" n="0478a12"/>同。皆具无明三细为因。境界六粗为缘。开字为出世间之缘。<persName>佛</persName>知见三字。为出世间之因。以<persName>佛</persName>知见。为众 <lb ed="X" n="0364b13"/><lb ed="R049" n="0478a13"/>生本有之正因。一向迷而不知诸<persName>佛</persName>说法。但为开之而为缘故。知见两言。摄尽六根。以见属眼。知属意。经 <lb ed="X" n="0364b14"/><lb ed="R049" n="0478a14"/>擧两头。中摄耳鼻舌身。使得淸净故者。众生未开<persName>佛</persName>知见时。眼视色染。耳被声汚。乃至意被法汩。名之为 <lb ed="X" n="0364b15"/><lb ed="R049" n="0478a15"/>浊。一开<persName>佛</persName>知见後。即父母所生肉眼耳等。一十八界。皆成<persName>如来</persName>藏妙真如性。故曰淸净六根。淸净之義。法 <lb ed="X" n="0364b16"/><lb ed="R049" n="0478a16"/>师功德品中廣明。欲示众生等者。上文但明开者。不障蔽義。此云示者。不隐藏義。悟者。不迷惑義。入者。不 <lb ed="X" n="0364b17"/><lb ed="R049" n="0478a17"/>退堕義。开示属<persName>佛</persName>说法。悟入属機证入。以<persName>佛</persName>知见释大事者。如後诸授记品。成<persName>佛</persName>十号。劫国莊严。法眷寿 <lb ed="X" n="0364b18"/><lb ed="R049" n="0478a18"/>命。正像法久近。是也。大事谓之一者。众生虽与诸<persName>佛</persName>名位不同。而知见则一。未开悟时。则<persName>佛</persName>作众生知见。 <lb ed="X" n="0364b19"/><lb ed="R049" n="0478b01"/>及开悟後。众生便是<persName>佛</persName>之知见。如後文云。十方国土中。唯此一事实。馀二则非真。是也。诸<persName>佛</persName>出世。要众生 <lb ed="X" n="0364b20"/><lb ed="R049" n="0478b02"/>开示悟入<persName>佛</persName>知见之意趣如此。所以四十年中。随宜说法。莫过要众生得一乘法。而声闻辟支<persName>佛</persName>众生之 <lb ed="X" n="0364b21"/><lb ed="R049" n="0478b03"/>意趣如彼。于四十年中。闻随宜所说。取证二乘偏空之小果。<persName>佛</persName>于前文。安得不谓。一切声闻辟支<persName>佛</persName>所不 <lb ed="X" n="0364b22"/><lb ed="R049" n="0478b04"/>能知。唯有诸<persName>佛</persName>乃能知之。此犹约<persName>佛</persName>四十年前所说大小三乘十二部经为训。若约当经。则方便一品。为 <lb ed="X" n="0364b23"/><lb ed="R049" n="0478b05"/>总开示。舍利弗一人。为先悟入。喩说因缘说。为别开示。千二百人。为次第悟入。自方便品起。至记学无学 <lb ed="X" n="0364b24"/><lb ed="R049" n="0478b06"/>二千人品止。共记九品经名。说三周法。授三根记。且就开示悟入法身<persName>佛</persName>言。若约开示悟入报化身<persName>佛</persName>言。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0364c" n="0364c"/> <lb ed="X" n="0364c01"/><lb ed="R049" n="0478b07"/>则初十品。为开<persName>佛</persName>知见。二种力中。多分属智力。见宝塔品。至涌出品。五品经文。为示<persName>佛</persName>知见。寿量一品。为 <lb ed="X" n="0364c02"/><lb ed="R049" n="0478b08"/>悟<persName>佛</persName>知见。分别功德品。至嘱累品。六品经文。为入<persName>佛</persName>知见。二种力中。神力居多。是知一经所诠不出<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0364c03"/><lb ed="R049" n="0478b09"/>见三字。一经能诠不出开示悟入四字。而分别解说。又开示悟入之大方便也。如身子等万二千人。由方 <lb ed="X" n="0364c04"/><lb ed="R049" n="0478b10"/>便譬喩信解三品。分别解说知见<persName>佛</persName>于四十年前所说。许多三一权实之心事。由药草喩品。分别解说知 <lb ed="X" n="0364c05"/><lb ed="R049" n="0478b11"/>见<persName>佛</persName>四十年前唯实无权。许多言不尽之功德。由化城喩品。分别解说知见<persName>佛</persName>不唯四十年前唯实无权。 <lb ed="X" n="0364c06"/><lb ed="R049" n="0478b12"/>即无数尘点劫前。为沙弥时亦唯实无权。许多之因缘。由诸授记品。分别解说知见身子等千二百人。未 <lb ed="X" n="0364c07"/><lb ed="R049" n="0478b13"/>来许多各自成<persName>佛</persName>十号。劫国寿命法眷等之莊严。由法师品。分别解说知见以声闻作菩萨。许多师资之 <lb ed="X" n="0364c08"/><lb ed="R049" n="0478b14"/>执度。由宝塔品。分别解说知见<persName>佛</persName>有许多之分身。身有许多之国土。劝持有许多挍量之难易。由提婆品。 <lb ed="X" n="0364c09"/><lb ed="R049" n="0478b15"/>分别解说知见<persName>佛</persName>为弟子。甘许多之辛苦。文殊为师。保成许多之勇健。许多提婆于地狱而持经。同乎文 <lb ed="X" n="0364c10"/><lb ed="R049" n="0478b16"/>殊之说法。许多龙女以畜道而证果。等乎释迦之修因。由持品安乐行品。分别解说知见诸菩萨之持经。 <lb ed="X" n="0364c11"/><lb ed="R049" n="0478b17"/>有许多忍辱愿力与安乐。由从地涌出品。分别解说知见<persName>佛</persName>有许多常随大乘之弟子。由寿量品。分别解 <lb ed="X" n="0364c12"/><lb ed="R049" n="0478b18"/>说知见<persName>佛</persName>有许多过尘劫。不性不灭之寿命。由分别功德品。至常不轻品。分别解说知见现在大会。及未 <lb ed="X" n="0364c13"/><lb ed="R049" n="0479a01"/>来过去持经者。人人各得许多之功德。由神力品。分别解说知见<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>有许多之神力。由嘱累品。分 <lb ed="X" n="0364c14"/><lb ed="R049" n="0479a02"/>别解说知见<persName>佛</persName>所付嘱。许多修习是难得阿耨多罗三藐三菩提之家业故。此品<persName>佛</persName>知见三字。不容易悟 <lb ed="X" n="0364c15"/><lb ed="R049" n="0479a03"/>入也。诸声闻辟支<persName>佛</persName>。苟非世尊如此从始洎终。分别解说。方便开示。则何能悟入哉</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0364c16"/><lb ed="R049" n="0479a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0364c1601"><persName>佛</persName>告舍利弗诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName><note place="inline">至</note>无有馀乘若二若三。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0364c17"/><lb ed="R049" n="0479a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0364c1701"><persName>佛</persName>告舍利弗下。覆释上节。谓诸<persName>佛</persName>所以不为众生 <lb ed="X" n="0364c18"/><lb ed="R049" n="0479a06"/>开示声闻缘觉知见者。以诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>本意。但为教 <lb ed="X" n="0364c19"/><lb ed="R049" n="0479a07"/>化菩萨之機故。在因地时。虽诸有所作六度万行。 <lb ed="X" n="0364c20"/><lb ed="R049" n="0479a08"/>但为一大事。故今果上自<anchor xml:id="nkr_note_add_0364c2001" n="0364c2001"/><anchor xml:id="beg0364c2001" n="0364c2001"/>己<anchor xml:id="end0364c2001"/>既<anchor xml:id="nkr_note_add_0364c2002" n="0364c2002"/><anchor xml:id="beg0364c2002" n="0364c2002"/>已<anchor xml:id="end0364c2002"/>成<persName>佛</persName>。为人分上。 <lb ed="X" n="0364c21"/><lb ed="R049" n="0479a09"/>亦唯以<persName>佛</persName>知见。示悟于众生也。舍利弗<persName>如来</persName>下。谓 <lb ed="X" n="0364c22"/><lb ed="R049" n="0479a10"/>当機既知。诸<persName>佛</persName>但为一事。则知我释迦<persName>如来</persName>。乃诸 <lb ed="X" n="0364c23"/><lb ed="R049" n="0479a11"/><persName>佛</persName>中一<persName>佛</persName>。诸有所作。一准诸<persName>佛</persName>程规。四十年前。以 <lb ed="X" n="0364c24"/><lb ed="R049" n="0479a12"/>至今日。亦唯以一<persName>佛</persName>乘。为众生随宜说法。实无有 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365a" n="0365a"/> <lb ed="X" n="0365a01"/><lb ed="R049" n="0479a13"/>馀。若二乘缘觉。若三乘之声闻也。应知以<persName>佛</persName>知见 <lb ed="X" n="0365a02"/><lb ed="R049" n="0479a14"/>教菩萨。所以为大事。无有馀乘。若二若三。所以为 <lb ed="X" n="0365a03"/><lb ed="R049" n="0479a15"/>一大事。此节又<persName>佛</persName>重训上文一大事之言事者。对 <lb ed="X" n="0365a04"/><lb ed="R049" n="0479a16"/>理而言。果报之義。此经妙在不谭理不说行证。但 <lb ed="X" n="0365a05"/><lb ed="R049" n="0479a17"/>说一乘<persName>佛</persName>知见为事。以理行证。四十年前。皆说尽 <lb ed="X" n="0365a06"/><lb ed="R049" n="0479a18"/>矣。经云先所出内是子所知。若據本分为入。则<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0365a07"/><lb ed="R049" n="0479b01"/>有何知见而为事。今为因地众生。谈果上受记成 <lb ed="X" n="0365a08"/><lb ed="R049" n="0479b02"/><persName>佛</persName>十号劫国莊严等事。故曰一大事。前文云。如是 <lb ed="X" n="0365a09"/><lb ed="R049" n="0479b03"/>大果报。种种姓相義。我及十方<persName>佛</persName>。乃能知是事。则 <lb ed="X" n="0365a10"/><lb ed="R049" n="0479b04"/>成<persName>佛</persName>大果报。莫过是吾人该当为的一件大事。除 <lb ed="X" n="0365a11"/><lb ed="R049" n="0479b05"/>此则馀皆小事耳。此一节申前启後。下第七节。有 <lb ed="X" n="0365a12"/><lb ed="R049" n="0479b06"/>结文。合于此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365a13"/><lb ed="R049" n="0479b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365a1301">舍利弗一切十方诸<persName>佛</persName>法亦如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365a14"/><lb ed="R049" n="0479b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365a1401">舍利弗下。足成上文无二无三之義。引起下文三 <lb ed="X" n="0365a15"/><lb ed="R049" n="0479b09"/>世诸<persName>佛</persName>之文。上虽言诸<persName>佛</persName>。未知诸是多少。此云一 <lb ed="X" n="0365a16"/><lb ed="R049" n="0479b10"/>切十方等。谓无二无三一乘之法。不但我释迦一 <lb ed="X" n="0365a17"/><lb ed="R049" n="0479b11"/><persName>佛</persName>。与东西南北三四方诸<persName>佛</persName>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a1701" n="0365a1701"/><anchor xml:id="beg0365a1701" n="0365a1701"/>已<anchor xml:id="end0365a1701"/>。乃一切十方诸 <lb ed="X" n="0365a18"/><lb ed="R049" n="0479b12"/><persName>佛</persName>。皆无缘觉声闻。但有一乘<persName>佛</persName>知见之法也。当機 <lb ed="X" n="0365a19"/><lb ed="R049" n="0479b13"/>虽是小果。不信大乘。到此推车拄壁。不得不信解 <lb ed="X" n="0365a20"/><lb ed="R049" n="0479b14"/>矣。故後述成<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a2001" n="0365a2001"/><anchor xml:id="beg0365a2001" n="0365a2001"/>己<anchor xml:id="end0365a2001"/>悟云。初闻<persName>佛</persName>所说。心中大惊疑。将 <lb ed="X" n="0365a21"/><lb ed="R049" n="0479b15"/>非魔作<persName>佛</persName>。恼乱我心耶。乃至<persName>佛</persName>说过去世。无量灭 <lb ed="X" n="0365a22"/><lb ed="R049" n="0479b16"/>度<persName>佛</persName>。安住方便中。亦皆说是法。疑悔永<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a2201" n="0365a2201"/><anchor xml:id="beg0365a2201" n="0365a2201"/>已<anchor xml:id="end0365a2201"/>尽。我定 <lb ed="X" n="0365a23"/><lb ed="R049" n="0479b17"/>当作<persName>佛</persName>。则<persName>佛</persName>引证十方三世诸<persName>佛</persName>。非徒然也。下第 <lb ed="X" n="0365a24"/><lb ed="R049" n="0479b18"/>八节。有结文。合于此。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365b" n="0365b"/> <lb ed="X" n="0365b01"/><lb ed="R049" n="0480a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b0101">舍利弗过去诸<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>究竟皆得一切种智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365b02"/><lb ed="R049" n="0480a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b0201">舍利弗过去下。谓不但一切十方诸<persName>佛</persName>法亦如是。 <lb ed="X" n="0365b03"/><lb ed="R049" n="0480a03"/>即过去日月灯<persName>佛</persName>。大通智<persName>佛</persName>。威音雷音王等诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0365b04"/><lb ed="R049" n="0480a04"/>虽说无量无数因缘譬喩三乘言词权智之法。其 <lb ed="X" n="0365b05"/><lb ed="R049" n="0480a05"/>实只为<persName>佛</persName>知见一乘实智之道。以上明过去能被 <lb ed="X" n="0365b06"/><lb ed="R049" n="0480a06"/>之教主。但为一乘。所谓会三皈一也。是诸众生下。 <lb ed="X" n="0365b07"/><lb ed="R049" n="0480a07"/>谓过去所被化之众生。虽以声闻缘觉之機。从过 <lb ed="X" n="0365b08"/><lb ed="R049" n="0480a08"/>去诸<persName>佛</persName>。闻相性本末等三乘之法。至究竟时。亦各 <lb ed="X" n="0365b09"/><lb ed="R049" n="0480a09"/>各皆得一切种智。而成<persName>佛</persName>也。所谓会权为实也。下 <lb ed="X" n="0365b10"/><lb ed="R049" n="0480a10"/>三节。仿此一切种智。即一乘<persName>佛</persName>知见变文。能所被 <lb ed="X" n="0365b11"/><lb ed="R049" n="0480a11"/>機教。既皆同为一乘。得一乘。则十方三世。无馀二 <lb ed="X" n="0365b12"/><lb ed="R049" n="0480a12"/>三乘。可信矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365b13"/><lb ed="R049" n="0480a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b1301">舍利弗未来诸<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>究竟皆得一切种智。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365b14"/><lb ed="R049" n="0480a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b1401">舍利弗下。未来诸<persName>佛</persName>。即千二百罗汉悉亦当作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0365b15"/><lb ed="R049" n="0480a15"/>者。如身子未来作华光<persName>佛</persName>。华光又授坚满菩萨记。 <lb ed="X" n="0365b16"/><lb ed="R049" n="0480a16"/>号曰华足安行<persName>佛</persName>。乃至罗睺作<persName>佛</persName>。号蹈七宝花<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0365b17"/><lb ed="R049" n="0480a17"/>皆未来<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365b18"/><lb ed="R049" n="0480a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365b1801">舍利弗现在十方<note place="inline">至</note>欲令众生入<persName>佛</persName>之知见故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365b19"/><lb ed="R049" n="0480b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365b1901">现在诸<persName>佛</persName>者。与我世尊。同时之教主。如後文三变 <lb ed="X" n="0365b20"/><lb ed="R049" n="0480b02"/>净土所来者。是也。又妙音品净华宿王智<persName>佛</persName>。普贤 <lb ed="X" n="0365b21"/><lb ed="R049" n="0480b03"/>劝发品宝威德上王<persName>佛</persName>。皆是也。義虽引证催当機 <lb ed="X" n="0365b22"/><lb ed="R049" n="0480b04"/>入信。而文亦二十馀品伏案。舍利弗是诸<persName>佛</persName>但教 <lb ed="X" n="0365b23"/><lb ed="R049" n="0480b05"/>化下。乃总十方三世诸<persName>佛</persName>之文。结合前第三节之 <lb ed="X" n="0365b24"/><lb ed="R049" n="0480b06"/>文。但言示悟入。不言开者。以无量方便因缘譬喩 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0365c" n="0365c"/> <lb ed="X" n="0365c01"/><lb ed="R049" n="0480b07"/>说法。即是开義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365c02"/><lb ed="R049" n="0480b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365c0201">舍利弗我今亦复如是<note place="inline">至</note>尙无二乘何况有三。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365c03"/><lb ed="R049" n="0480b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365c0301">舍利弗我今等者。谓我世尊一<persName>佛</persName>。与十方三世一 <lb ed="X" n="0365c04"/><lb ed="R049" n="0480b10"/>切诸<persName>佛</persName>。先三後一。说法之式。相同也。知诸下。实智 <lb ed="X" n="0365c05"/><lb ed="R049" n="0480b11"/>所知也。随其下。权智所阐也。舍利弗如此下。谓虽 <lb ed="X" n="0365c06"/><lb ed="R049" n="0480b12"/>就实开权。本意只要因权入实也。舍利弗十方下。 <lb ed="X" n="0365c07"/><lb ed="R049" n="0480b13"/>谓所以先权後必欲入实者。以十方世界中。法本 <lb ed="X" n="0365c08"/><lb ed="R049" n="0480b14"/>如是。唯有一乘。无二三乘故也。自出定歎德至此。 <lb ed="X" n="0365c09"/><lb ed="R049" n="0480b15"/>我世尊成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0365c0901" n="0365c0901"/><anchor xml:id="beg0365c0901" n="0365c0901"/>已<anchor xml:id="end0365c0901"/>来怀抱。方得扬眉吐气。文略而義 <lb ed="X" n="0365c10"/><lb ed="R049" n="0480b16"/>深也。故後颂文。应此节者。益加详尽。十方世界等 <lb ed="X" n="0365c11"/><lb ed="R049" n="0480b17"/>三句。为结前第四节之合辞。彼云十方诸<persName>佛</persName>法亦 <lb ed="X" n="0365c12"/><lb ed="R049" n="0480b18"/>如是。此云尙无二乘何况有三。其言挍前益厉。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0365c13"/><lb ed="R049" n="0481a01"/>慈为人益深矣。至是身子虽多狐疑。其心寧不安 <lb ed="X" n="0365c14"/><lb ed="R049" n="0481a02"/>如海乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365c15"/><lb ed="R049" n="0481a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0365c1501">舍利弗诸<persName>佛</persName>出于五浊恶世<note place="inline">至</note>无有馀乘唯一<persName>佛</persName>乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0365c16"/><lb ed="R049" n="0481a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0365c1601">前第三节。以释迦一<persName>佛</persName>结诸<persName>佛</persName>。而启十方三世之 <lb ed="X" n="0365c17"/><lb ed="R049" n="0481a05"/>文。上第八节。以十方三世诸<persName>佛</persName>。结我释迦一<persName>佛</persName>。以 <lb ed="X" n="0365c18"/><lb ed="R049" n="0481a06"/>明唯有一乘之義。则分别解说唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究 <lb ed="X" n="0365c19"/><lb ed="R049" n="0481a07"/>尽诸法实相之義。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0365c1901" n="0365c1901"/><anchor xml:id="beg0365c1901" n="0365c1901"/>已<anchor xml:id="end0365c1901"/>至矣。此第九节。仍以诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0365c20"/><lb ed="R049" n="0481a08"/>合我<persName>佛</persName>。结归初二两节。劝当機生信。冥显一切声 <lb ed="X" n="0365c21"/><lb ed="R049" n="0481a09"/>闻辟支<persName>佛</persName>。元不是二乘。皆是大乘之菩萨也。舍利 <lb ed="X" n="0365c22"/><lb ed="R049" n="0481a10"/>弗十方下。承上节言。谓既十方世界。尙无二乘。何 <lb ed="X" n="0365c23"/><lb ed="R049" n="0481a11"/>况有三者。云何诸<persName>佛</persName>起初。又说三乘也。以诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0365c24"/><lb ed="R049" n="0481a12"/>出之时。世乃五浊不良。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0365c2401" n="0365c2401"/><anchor xml:id="beg0365c2401" n="0365c2401"/>已<anchor xml:id="end0365c2401"/>而以方便力。于一 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366a" n="0366a"/> <lb ed="X" n="0366a01"/><lb ed="R049" n="0481a13"/><persName>佛</persName>乘。分别说作三乘耳。所谓下。标其五浊。如是舍 <lb ed="X" n="0366a02"/><lb ed="R049" n="0481a14"/>利弗下。释成。劫者时也。浊者非淸净義。乃烦恼等 <lb ed="X" n="0366a03"/><lb ed="R049" n="0481a15"/>四浊。聚于一时。故云劫浊乱时也。众生垢重。众生 <lb ed="X" n="0366a04"/><lb ed="R049" n="0481a16"/>浊也。悭贪嫉妒。烦恼浊与见浊也。成就诸不善根。 <lb ed="X" n="0366a05"/><lb ed="R049" n="0481a17"/>命浊也。以根即命根故。于一<persName>佛</persName>乘。分别说三。三周 <lb ed="X" n="0366a06"/><lb ed="R049" n="0481a18"/>法讫。皆用此为结。法喩二周。以诸<persName>佛</persName>言。因缘周。但 <lb ed="X" n="0366a07"/><lb ed="R049" n="0481b01"/>以释迦一<persName>佛</persName>言。舍利弗若我弟子下。以上既明从 <lb ed="X" n="0366a08"/><lb ed="R049" n="0481b02"/>实开权。此下应会权归实也。谓若<persName>佛</persName>弟子。初未闻 <lb ed="X" n="0366a09"/><lb ed="R049" n="0481b03"/><persName>佛</persName>分别解说诸<persName>佛</persName>出世权实三一之故。容有不闻 <lb ed="X" n="0366a10"/><lb ed="R049" n="0481b04"/>不知但化菩萨之事。自甘分为二乘人可也。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0366a1001" n="0366a1001"/><anchor xml:id="beg0366a1001" n="0366a1001"/>已<anchor xml:id="end0366a1001"/> <lb ed="X" n="0366a11"/><lb ed="R049" n="0481b05"/>闻知。而又执迷。自认是二乘人。不是菩萨者。此则 <lb ed="X" n="0366a12"/><lb ed="R049" n="0481b06"/>皆非<persName>佛</persName>弟子。非阿罗汉。非辟支<persName>佛</persName>矣。又舍利弗是 <lb ed="X" n="0366a13"/><lb ed="R049" n="0481b07"/>诸比丘下。转释上文。谓自认为二乘人。即不是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0366a14"/><lb ed="R049" n="0481b08"/>弟子等者。是何物人也。以既得二三乘。便执为最 <lb ed="X" n="0366a15"/><lb ed="R049" n="0481b09"/>後身究竟涅槃。不复发志。向四生九类度生。求无 <lb ed="X" n="0366a16"/><lb ed="R049" n="0481b10"/>上菩提。皆即是前五千退席增上慢辈之人也。此 <lb ed="X" n="0366a17"/><lb ed="R049" n="0481b11"/>诚斥以小果为足。不发大心者之言也。所以下。谓 <lb ed="X" n="0366a18"/><lb ed="R049" n="0481b12"/>所以既为罗汉辟支<persName>佛</persName>。但不复志求阿耨菩提。便 <lb ed="X" n="0366a19"/><lb ed="R049" n="0481b13"/>同增上慢者。何也。以实得阿罗汉辟支<persName>佛</persName>者。必开 <lb ed="X" n="0366a20"/><lb ed="R049" n="0481b14"/><persName>佛</persName>知见。必度无量众生。必求阿耨菩提故。何则以 <lb ed="X" n="0366a21"/><lb ed="R049" n="0481b15"/>辟支<persName>佛</persName>阿罗汉。与<persName>佛</persName>知见之菩提心。元非二法故。 <lb ed="X" n="0366a22"/><lb ed="R049" n="0481b16"/>故曰。若有比丘实得阿罗汉。不信此法。无有是处。 <lb ed="X" n="0366a23"/><lb ed="R049" n="0481b17"/>无有是处者。谓有实得阿罗汉。不信阿耨菩提者。 <lb ed="X" n="0366a24"/><lb ed="R049" n="0481b18"/>无有此理也。除<persName>佛</persName>灭度下。谓苟得二三乘。又不信 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366b" n="0366b"/> <lb ed="X" n="0366b01"/><lb ed="R049" n="0482a01"/>此法。除我释迦<persName>佛</persName>灭度後。现前十方世界中一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0366b02"/><lb ed="R049" n="0482a02"/>也。无容许有此等不信之人。何则以<persName>佛</persName>现在亲见 <lb ed="X" n="0366b03"/><lb ed="R049" n="0482a03"/>亲闻。尙有五千退席。况<persName>佛</persName>灭度後。现前又无一<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0366b04"/><lb ed="R049" n="0482a04"/>故虽有如是等经在世。受持读诵者。不过循行数 <lb ed="X" n="0366b05"/><lb ed="R049" n="0482a05"/>墨。转益见知。安能望其依经解義。而信自心作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0366b06"/><lb ed="R049" n="0482a06"/>乎。故云是人难得也。若遇馀<persName>佛</persName>下。谓除非<persName>佛</persName>灭度 <lb ed="X" n="0366b07"/><lb ed="R049" n="0482a07"/>後。更遇著馀<persName>佛</persName>。方能于此妙法莲花经中。而得开 <lb ed="X" n="0366b08"/><lb ed="R049" n="0482a08"/>示悟入<persName>佛</persName>知见之决了耳。决谓决去声闻缘觉之 <lb ed="X" n="0366b09"/><lb ed="R049" n="0482a09"/>疑。了谓解了<persName>佛</persName>性也。又解。谓如是等经。既不能解 <lb ed="X" n="0366b10"/><lb ed="R049" n="0482a10"/>義。则流佈于世何益。以虽现前无<persName>佛</persName>。不得开悟解 <lb ed="X" n="0366b11"/><lb ed="R049" n="0482a11"/>義。若遇馀国有<persName>佛</persName>。其读诵受持者。终有一日决了。 <lb ed="X" n="0366b12"/><lb ed="R049" n="0482a12"/>是亦可以植远因也。舍利弗汝等下。谓<persName>佛</persName>灭度後。 <lb ed="X" n="0366b13"/><lb ed="R049" n="0482a13"/>受持读诵者。尙遇馀<persName>佛</persName>。而得决了。岂汝等现前亲 <lb ed="X" n="0366b14"/><lb ed="R049" n="0482a14"/>为<persName>佛</persName>子。亲闻<persName>佛</persName>说。岂容不见不闻诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>但化 <lb ed="X" n="0366b15"/><lb ed="R049" n="0482a15"/>菩萨事。而受记作<persName>佛</persName>乎。故云当一心信解受持<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0366b16"/><lb ed="R049" n="0482a16"/>语也。诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>下。谓当一心信解受持<persName>佛</persName>何等之 <lb ed="X" n="0366b17"/><lb ed="R049" n="0482a17"/>语。乃当信解十方三世一切诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>言无虚妄。 <lb ed="X" n="0366b18"/><lb ed="R049" n="0482a18"/>无有馀二三乘。唯一<persName>佛</persName>乘之语也。此节是结前第 <lb ed="X" n="0366b19"/><lb ed="R049" n="0482b01"/>二第三两节之文。故诸弟子信解悟入後。其自述 <lb ed="X" n="0366b20"/><lb ed="R049" n="0482b02"/>者。皆本于此。身子述成云。我等今者真是<persName>佛</persName>子。从 <lb ed="X" n="0366b21"/><lb ed="R049" n="0482b03"/><persName>佛</persName>口生。从法化生。得<persName>佛</persName>法分。迦葉等四大弟子述 <lb ed="X" n="0366b22"/><lb ed="R049" n="0482b04"/>成云。我等今者真是声闻。以<persName>佛</persName>道声。令一切闻。我 <lb ed="X" n="0366b23"/><lb ed="R049" n="0482b05"/>等今者真阿罗汉。普于人天。应受供养。正应于此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0366b24"/><lb ed="R049" n="0482b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0366b2401">尔时<persName>世尊</persName>欲褈宣此義而说偈言。</p> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0366c" n="0366c"/> <lb ed="X" n="0366c01"/><lb ed="R049" n="0482b07"/><p xml:id="pX31p0366c0101">比丘比丘尼有怀增上慢<note place="inline">至</note>唯有诸贞实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0366c02"/><lb ed="R049" n="0482b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0366c0201">尔时下。颂长文第一节也。长文合四众而言。总责 <lb ed="X" n="0366c03"/><lb ed="R049" n="0482b09"/>罪根深重。及增上慢。此分僧俗而言。以增上慢。责 <lb ed="X" n="0366c04"/><lb ed="R049" n="0482b10"/>比丘等。我慢责优婆塞。不信责优婆夷。总之责不 <lb ed="X" n="0366c05"/><lb ed="R049" n="0482b11"/>信自心作<persName>佛</persName>。则七慢皆具矣。如是下。颂其数。不自 <lb ed="X" n="0366c06"/><lb ed="R049" n="0482b12"/>下。出其过。缺漏。以破器而责。瑕疵。以玷病而责。糟 <lb ed="X" n="0366c07"/><lb ed="R049" n="0482b13"/>糠。以不纯粹而责。枝葉。以不贞实而责。唯缺漏所 <lb ed="X" n="0366c08"/><lb ed="R049" n="0482b14"/>以护惜。唯护惜以见智小。唯智小则尟福德。唯福 <lb ed="X" n="0366c09"/><lb ed="R049" n="0482b15"/>智尟少。所以不堪妙法。初曰<persName>佛</persName>威德故去。又曰斯 <lb ed="X" n="0366c10"/><lb ed="R049" n="0482b16"/>人尟福德不堪受是法者。谓此五千人之去。一是 <lb ed="X" n="0366c11"/><lb ed="R049" n="0482b17"/><persName>佛</persName>之威德所临。一是彼自少福德。少福德故。如瑕 <lb ed="X" n="0366c12"/><lb ed="R049" n="0482b18"/>疵糟糠。多威德故。播扬挤拶而去。糟糠去。而米酒 <lb ed="X" n="0366c13"/><lb ed="R049" n="0483a01"/>之精醇者存。以安瑕疵枝葉尽。而木之桢干。玉之 <lb ed="X" n="0366c14"/><lb ed="R049" n="0483a02"/>纯美者得。以成其器。此<persName>佛</persName>于长文中。所以默然允 <lb ed="X" n="0366c15"/><lb ed="R049" n="0483a03"/>其去。而不敕命其止也<note place="inline">责辞但以戒有缺漏言者。谓五千人。未尝不持在家 <lb ed="X" n="0366c16"/><lb ed="R049" n="0483a04"/>出家所受之戒品。但一不信妙法。虽持戒。即成缺漏矣。故後之赞持妙法者云。是名持戒行头陀者。与此 <lb ed="X" n="0366c17"/><lb ed="R049" n="0483a05"/>相照应也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0366c18"/><lb ed="R049" n="0483a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0366c1801">舍利弗善听诸<persName>佛</persName>所得法<note place="inline">至</note>皆成<persName>佛</persName>无疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0366c19"/><lb ed="R049" n="0483a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0366c1901">此颂长文第二节也。舍利弗善听下。颂权实应機。 <lb ed="X" n="0366c20"/><lb ed="R049" n="0483a08"/>以成九部钝根。乐小下。明应小機之未大。有<persName>佛</persName>子 <lb ed="X" n="0366c21"/><lb ed="R049" n="0483a09"/>心净下。明应大機之非小。声闻若菩萨下。明称<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0366c22"/><lb ed="R049" n="0483a10"/>本怀不分小大。诸<persName>佛</persName>所得法者。<persName>佛</persName>自证之实智。长 <lb ed="X" n="0366c23"/><lb ed="R049" n="0483a11"/>文所谓如是妙法者。是也。无量方便力而为众生 <lb ed="X" n="0366c24"/><lb ed="R049" n="0483a12"/>说者。<persName>佛</persName>之权智也。长文所谓诸<persName>佛</persName>随宜说法意趣 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367a" n="0367a"/> <lb ed="X" n="0367a01"/><lb ed="R049" n="0483a13"/>难解者。是也。此一行颂。应长文则总摄二智。于颂 <lb ed="X" n="0367a02"/><lb ed="R049" n="0483a14"/>中为总标起。众生心所念者。九法界众生。未发于 <lb ed="X" n="0367a03"/><lb ed="R049" n="0483a15"/>行事之念想也。种种者。多而难言之数也。所行道 <lb ed="X" n="0367a04"/><lb ed="R049" n="0483a16"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a0401" n="0367a0401"/><anchor xml:id="beg0367a0401" n="0367a0401"/>已<anchor xml:id="end0367a0401"/>发于行事之道術也。若干者。有数存其间。不 <lb ed="X" n="0367a05"/><lb ed="R049" n="0483a17"/>必尽言之谓也。诸欲性者。好尙五欲之情性也。先 <lb ed="X" n="0367a06"/><lb ed="R049" n="0483a18"/>世下。谓众生所念所行所欲。多不可言。皆莫知所 <lb ed="X" n="0367a07"/><lb ed="R049" n="0483b01"/>以然而然者。以有先过去世无明善恶业识管辖 <lb ed="X" n="0367a08"/><lb ed="R049" n="0483b02"/>定而毫厘不差。唯有<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>乃能究尽。故曰<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0367a09"/><lb ed="R049" n="0483b03"/>悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a0901" n="0367a0901"/><anchor xml:id="beg0367a0901" n="0367a0901"/>已<anchor xml:id="end0367a0901"/>。初标诸<persName>佛</persName>所得。此言<persName>佛</persName>悉知。是见<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0367a10"/><lb ed="R049" n="0483b04"/>诸<persName>佛</persName>之分别也。以上颂<persName>佛</persName>具实智。故能悉知。以诸 <lb ed="X" n="0367a11"/><lb ed="R049" n="0483b05"/>缘譬喩下。颂权智。赅摄长文所以者何我以无数 <lb ed="X" n="0367a12"/><lb ed="R049" n="0483b06"/>方便以下之文。谓<persName>佛</persName>以实智。知众生性<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a1201" n="0367a1201"/><anchor xml:id="beg0367a1201" n="0367a1201"/>已<anchor xml:id="end0367a1201"/>。然後将 <lb ed="X" n="0367a13"/><lb ed="R049" n="0483b07"/>实从权。投機说法。或以诸因缘而说。或以诸譬喩 <lb ed="X" n="0367a14"/><lb ed="R049" n="0483b08"/>而说。无非顺其众生所念所行所好。尙使令一切 <lb ed="X" n="0367a15"/><lb ed="R049" n="0483b09"/>欢喜易信从也。或说修多罗下。申明因缘譬喩所 <lb ed="X" n="0367a16"/><lb ed="R049" n="0483b10"/>说之法。以成九部之题目也。修多罗雲契经。上契 <lb ed="X" n="0367a17"/><lb ed="R049" n="0483b11"/>诸<persName>佛</persName>所证之理。下契众生所乐之心。伽陀云孤起。 <lb ed="X" n="0367a18"/><lb ed="R049" n="0483b12"/>不应长行。孤孤另起而颂者。本事。即<persName>佛</persName>往昔世界 <lb ed="X" n="0367a19"/><lb ed="R049" n="0483b13"/>中。本所行之事。如捨头目髓脑国城妻子之类。是 <lb ed="X" n="0367a20"/><lb ed="R049" n="0483b14"/>也。本生。如<persName>佛</persName>于四生六道。本有受生之类。是也。未 <lb ed="X" n="0367a21"/><lb ed="R049" n="0483b15"/>曾有。如放光动地。稀有神通之祥瑞。是也。因缘。有 <lb ed="X" n="0367a22"/><lb ed="R049" n="0483b16"/>小大内外之分。如化城品因缘说一周之类。是也。 <lb ed="X" n="0367a23"/><lb ed="R049" n="0483b17"/>譬喩。如本品优昙钵。二卷火宅穷子。三卷药草之 <lb ed="X" n="0367a24"/><lb ed="R049" n="0483b18"/>类。是也。祗夜云应颂。即应上长行而重颂者。是也。 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367b" n="0367b"/> <lb ed="X" n="0367b01"/><lb ed="R049" n="0484a01"/>优波提舍云论议。如外道与<persName>佛</persName>论量人天因果。世 <lb ed="X" n="0367b02"/><lb ed="R049" n="0484a02"/>间出世间法。有无真假者。是也。此<persName>佛</persName>四十年前随 <lb ed="X" n="0367b03"/><lb ed="R049" n="0484a03"/>宜所说。相性本末诸法。载之九部。唯有诸<persName>佛</persName>。乃能 <lb ed="X" n="0367b04"/><lb ed="R049" n="0484a04"/>知之妙法也。若加方等自说授记三部。则名十二 <lb ed="X" n="0367b05"/><lb ed="R049" n="0484a05"/>部也。钝根乐小下。谓上九部之说。非<persName>佛</persName>本怀。乃不 <lb ed="X" n="0367b06"/><lb ed="R049" n="0484a06"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0367b0601" n="0367b0601"/><anchor xml:id="beg0367b0601" n="0367b0601"/>已<anchor xml:id="end0367b0601"/>。而为钝根众生。乐于小法。不信大乘。爱著生 <lb ed="X" n="0367b07"/><lb ed="R049" n="0484a07"/>死。不识涅槃者而说也。于诸无量下。谓诸<persName>佛</persName>当亲 <lb ed="X" n="0367b08"/><lb ed="R049" n="0484a08"/>近而不亲。深妙道当奉行而不行。所以无福。生死 <lb ed="X" n="0367b09"/><lb ed="R049" n="0484a09"/>不应贪著而贪著。众苦不当受恼而受苦恼。所以 <lb ed="X" n="0367b10"/><lb ed="R049" n="0484a10"/>无慧。福慧全无。钝根众生。难以说大。只得随所宜 <lb ed="X" n="0367b11"/><lb ed="R049" n="0484a11"/>而说小果。故云为是说涅槃也。应知九部法是能 <lb ed="X" n="0367b12"/><lb ed="R049" n="0484a12"/>诠之文字。涅槃是所诠之果证也。我设下。应长文 <lb ed="X" n="0367b13"/><lb ed="R049" n="0484a13"/>是法非思量分别之所能解。谓<persName>佛</persName>四十年前。虽说 <lb ed="X" n="0367b14"/><lb ed="R049" n="0484a14"/>小果涅槃。乃<persName>佛</persName>所设之方便。借是令入诸<persName>佛</persName>之智 <lb ed="X" n="0367b15"/><lb ed="R049" n="0484a15"/>慧也。未曾下。谓才密密以小法。引入<persName>佛</persName>慧。实未曾 <lb ed="X" n="0367b16"/><lb ed="R049" n="0484a16"/>显说汝身子等千二百人。当得受记成<persName>佛</persName>道也。所 <lb ed="X" n="0367b17"/><lb ed="R049" n="0484a17"/>以下。出其未曾显言之所以。应长文时乃说之之 <lb ed="X" n="0367b18"/><lb ed="R049" n="0484a18"/>时字。谓所以不显说汝等当得成<persName>佛</persName>者。非<persName>佛</persName>不肯 <lb ed="X" n="0367b19"/><lb ed="R049" n="0484b01"/>早说。乃<persName>佛</persName>说此经之时。及汝等受记成<persName>佛</persName>之时。未 <lb ed="X" n="0367b20"/><lb ed="R049" n="0484b02"/>至故也。今正下。谓今汝等受记作<persName>佛</persName>之时既到。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0367b21"/><lb ed="R049" n="0484b03"/>涅槃之时又至。故<persName>佛</persName>不二三其言。决定直说一乘 <lb ed="X" n="0367b22"/><lb ed="R049" n="0484b04"/><persName>佛</persName>知见之大乘也。我此九部下。谓既今日所说大 <lb ed="X" n="0367b23"/><lb ed="R049" n="0484b05"/>乘是实。则知<persName>佛</persName>四十年前所说九部之法。虽是随 <lb ed="X" n="0367b24"/><lb ed="R049" n="0484b06"/>顺众生权智所说。原其<persName>佛</persName>心。直欲以小引入大乘 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0367c" n="0367c"/> <lb ed="X" n="0367c01"/><lb ed="R049" n="0484b07"/>为本意也。故曰入大乘为本等此一切声闻辟支 <lb ed="X" n="0367c02"/><lb ed="R049" n="0484b08"/><persName>佛</persName>。所以为不知<persName>佛</persName>随宜所说之義趣也。有<persName>佛</persName>子心 <lb ed="X" n="0367c03"/><lb ed="R049" n="0484b09"/>净下。申解四十年前亦尝说大之義。谓<persName>佛</persName>既以小 <lb ed="X" n="0367c04"/><lb ed="R049" n="0484b10"/>果。引二乘人。入大乘者。奚<persName>佛</persName>四十年前。亦尝为诸 <lb ed="X" n="0367c05"/><lb ed="R049" n="0484b11"/>菩萨说大。以有一类大乘<persName>佛</persName>子。心净软而根亦明 <lb ed="X" n="0367c06"/><lb ed="R049" n="0484b12"/>利。供无量<persName>佛</persName>。行深妙道。福慧双修。故我为此等<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0367c07"/><lb ed="R049" n="0484b13"/>子。说是方等大乘经典。授记其人来世得成<persName>佛</persName>也 <lb ed="X" n="0367c08"/><lb ed="R049" n="0484b14"/>者。以彼内则深心念<persName>佛</persName>。外则修持净戒。此辈一闻 <lb ed="X" n="0367c09"/><lb ed="R049" n="0484b15"/>得<persName>佛</persName>音声。生大欢喜。充遍其身。不生退惧。故<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0367c10"/><lb ed="R049" n="0484b16"/>他心通。知彼菩萨心之与行与<persName>佛</persName>无异故。为彼即 <lb ed="X" n="0367c11"/><lb ed="R049" n="0484b17"/>说大乘也。然则<persName>佛</persName>四十年前。亦尝说大者。是彼機 <lb ed="X" n="0367c12"/><lb ed="R049" n="0484b18"/>之所感。非<persName>佛</persName>有所偏。而不平等说也<note place="inline">应知菩萨言心净。则二乘 <lb ed="X" n="0367c13"/><lb ed="R049" n="0485a01"/>人。心犹未净。菩萨言柔歎。则二乘人。心尙刚强。但能断惑。不能度生。菩萨言利根。则二乘人是钝根。菩萨 <lb ed="X" n="0367c14"/><lb ed="R049" n="0485a02"/>于诸<persName>佛</persName>所。行深妙道。故根软而利。二乘人于诸<persName>佛</persName>所。不行深妙道。所以根钝而强。菩萨深心念<persName>佛</persName>。不同二 <lb ed="X" n="0367c15"/><lb ed="R049" n="0485a03"/>乘人但乐于小法。菩萨修持净戒。不同凡夫人但贪著于生死。彼著生死。故为苦所恼。彼乐小法。故为说 <lb ed="X" n="0367c16"/><lb ed="R049" n="0485a04"/>小乘以脱苦。此为喜所充。故为说大乘以成<persName>佛</persName>。此<persName>佛</persName>四十年前。所以有大小之分别。小定不可语大。半定 <lb ed="X" n="0367c17"/><lb ed="R049" n="0485a05"/>不可语满也</note>。声闻若菩萨下。谓前虽有大乘。乃对小之 <lb ed="X" n="0367c18"/><lb ed="R049" n="0485a06"/>大。许利根作菩萨。钝根为二乘。今则不然。不论声 <lb ed="X" n="0367c19"/><lb ed="R049" n="0485a07"/>闻若菩萨小大利钝。凡有闻<persName>佛</persName>所说大小乘法。乃 <lb ed="X" n="0367c20"/><lb ed="R049" n="0485a08"/>至一偈之微少。今皆得授记成<persName>佛</persName>。而无容疑者。以 <lb ed="X" n="0367c21"/><lb ed="R049" n="0485a09"/>称诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。唯以一大事因缘。出世之本怀也<note place="inline">无疑 <lb ed="X" n="0367c22"/><lb ed="R049" n="0485a10"/>二字。勉当機生信之语</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0367c23"/><lb ed="R049" n="0485a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0367c2301">十方<persName>佛</persName>土中唯有一乘法<note place="inline">至</note>说<persName>佛</persName>智慧故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0367c24"/><lb ed="R049" n="0485a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0367c2401">此颂长文第三节。十方下。承上节而颂。谓声闻若 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368a" n="0368a"/> <lb ed="X" n="0368a01"/><lb ed="R049" n="0485a13"/>菩萨。但闻一偈。皆得成<persName>佛</persName>者。以十方诸<persName>佛</persName>国土中。 <lb ed="X" n="0368a02"/><lb ed="R049" n="0485a14"/>唯有一而无二三故也。除<persName>佛</persName>下。谓除<persName>佛</persName>以二三乘 <lb ed="X" n="0368a03"/><lb ed="R049" n="0485a15"/>为一乘实相之方便。则说有声闻及辟支<persName>佛</persName>也。然 <lb ed="X" n="0368a04"/><lb ed="R049" n="0485a16"/>此但是以声闻辟支<persName>佛</persName>之假名字。引导一类好小 <lb ed="X" n="0368a05"/><lb ed="R049" n="0485a17"/>果众生。由小成大。说其<persName>佛</persName>之智慧也。声闻辟支。既 <lb ed="X" n="0368a06"/><lb ed="R049" n="0485a18"/>是假名字。则菩萨为真名字。可知矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0368a07"/><lb ed="R049" n="0485b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0368a0701">诸<persName>佛</persName>出于世唯此一事实<note place="inline">至</note>唯一无二乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0368a08"/><lb ed="R049" n="0485b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0368a0801">此颂长行第四节也。长行只有一切十方诸<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0368a09"/><lb ed="R049" n="0485b03"/>亦如是一句。颂中廣者。以长文第四节。原是结证 <lb ed="X" n="0368a10"/><lb ed="R049" n="0485b04"/>第三节。<persName>如来</persName>但以一<persName>佛</persName>乘故为众生说法。无有馀 <lb ed="X" n="0368a11"/><lb ed="R049" n="0485b05"/>乘若二若三之文。故颂中。亦直于诸<persName>佛</persName>轻颂过。而 <lb ed="X" n="0368a12"/><lb ed="R049" n="0485b06"/>独重明我释迦一<persName>佛</persName>之本怀。通节七十九句。初三 <lb ed="X" n="0368a13"/><lb ed="R049" n="0485b07"/>十三句。申释上颂十方国土中唯有一乘法无二 <lb ed="X" n="0368a14"/><lb ed="R049" n="0485b08"/>亦无三之義。次三十二句。申释上颂除<persName>佛</persName>方便说 <lb ed="X" n="0368a15"/><lb ed="R049" n="0485b09"/>但以假名字引导于众生说<persName>佛</persName>智慧故之義。末十 <lb ed="X" n="0368a16"/><lb ed="R049" n="0485b10"/>四句。结回前节声闻若菩萨闻我所说法乃至于 <lb ed="X" n="0368a17"/><lb ed="R049" n="0485b11"/>一偈皆成<persName>佛</persName>无疑之義。生起下节三世诸<persName>佛</persName>之颂。 <lb ed="X" n="0368a18"/><lb ed="R049" n="0485b12"/>诸<persName>佛</persName>下。迴释上文。谓因十方<persName>佛</persName>土中唯有一乘本 <lb ed="X" n="0368a19"/><lb ed="R049" n="0485b13"/>法。诸<persName>佛</persName>出世。莫过演其本法。云唯此一实事也。因 <lb ed="X" n="0368a20"/><lb ed="R049" n="0485b14"/>十方<persName>佛</persName>土中。元无二三。诸<persName>佛</persName>所以说馀二三乘。则 <lb ed="X" n="0368a21"/><lb ed="R049" n="0485b15"/>非真也。终不下。谓十方<persName>佛</persName>土。既只有一乘是真。故 <lb ed="X" n="0368a22"/><lb ed="R049" n="0485b16"/>诸<persName>佛</persName>自初说法。至终。决不以馀二三非真之小乘 <lb ed="X" n="0368a23"/><lb ed="R049" n="0485b17"/>法。济渡于众生也<note place="inline">以上于诸<persName>佛</persName>轻颂竟</note>。<persName>佛</persName>自住下。重颂我释 <lb ed="X" n="0368a24"/><lb ed="R049" n="0485b18"/>迦今日直说一乘者。一遵诸<persName>佛</persName>本法。而平等度人 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368b" n="0368b"/> <lb ed="X" n="0368b01"/><lb ed="R049" n="0486a01"/>也。如其下。谓<persName>佛</persName>既自住大乘法。则亦如其自所得 <lb ed="X" n="0368b02"/><lb ed="R049" n="0486a02"/>所住大乘法。若定若慧。若力若莊严。以度生也。自 <lb ed="X" n="0368b03"/><lb ed="R049" n="0486a03"/>证下。谓<persName>佛</persName>即以如<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0301" n="0368b0301"/><anchor xml:id="beg0368b0301" n="0368b0301"/>己<anchor xml:id="end0368b0301"/>所得而度生者。以<persName>佛</persName>自证无 <lb ed="X" n="0368b04"/><lb ed="R049" n="0486a04"/>上菩提。虽曰大乘。却为生<persName>佛</persName>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0401" n="0368b0401"/><anchor xml:id="beg0368b0401" n="0368b0401"/>己<anchor xml:id="end0368b0401"/>皆有分之平等 <lb ed="X" n="0368b05"/><lb ed="R049" n="0486a05"/>法。于大乘平等法中。苟以小乘法。化其一人。则是 <lb ed="X" n="0368b06"/><lb ed="R049" n="0486a06"/><persName>佛</persName>自堕入悭贪。于大自与。而以小与人。反为不平 <lb ed="X" n="0368b07"/><lb ed="R049" n="0486a07"/>等矣。此平常君子且不为。况<persName>佛</persName>肯可此悭贪鬼道 <lb ed="X" n="0368b08"/><lb ed="R049" n="0486a08"/>而为之乎。故云此事为不可。若人信归下。谓<persName>佛</persName>不 <lb ed="X" n="0368b09"/><lb ed="R049" n="0486a09"/>可此悭贪者。以若人既归<persName>佛</persName>。以信<persName>佛</persName>。即待之以诚。 <lb ed="X" n="0368b10"/><lb ed="R049" n="0486a10"/>故不自欺其身口意之三业。以诳于人。诳者狂大 <lb ed="X" n="0368b11"/><lb ed="R049" n="0486a11"/>不实之言。口业。贪嫉者。只愿自好。不耐他荣之心。 <lb ed="X" n="0368b12"/><lb ed="R049" n="0486a12"/>意业。<persName>佛</persName>口记人作<persName>佛</persName>。不诳唝于人。口业净。自住大 <lb ed="X" n="0368b13"/><lb ed="R049" n="0486a13"/>乘。欲人亦住大乘。则心不贪嫉。意业净。心口诳嫉。 <lb ed="X" n="0368b14"/><lb ed="R049" n="0486a14"/>乃根本大小随惑。为诸法中至恶。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0368b1401" n="0368b1401"/><anchor xml:id="beg0368b1401" n="0368b1401"/>已<anchor xml:id="end0368b1401"/>净而断之。 <lb ed="X" n="0368b15"/><lb ed="R049" n="0486a15"/>故<persName>佛</persName>于十方世界。独无所畏。感得三十二相八十 <lb ed="X" n="0368b16"/><lb ed="R049" n="0486a16"/>种好。紫磨金色莊严之身。光明烜赫。照耀世间。则 <lb ed="X" n="0368b17"/><lb ed="R049" n="0486a17"/>身业尤净矣。自天至人。无量无边之众。见<persName>佛</persName>三业 <lb ed="X" n="0368b18"/><lb ed="R049" n="0486a18"/>淸净。无不尊而崇之。故以诚实之意而说。一切众 <lb ed="X" n="0368b19"/><lb ed="R049" n="0486b01"/>生。皆当作<persName>佛</persName>之实相印也。印者。天魔外道。不能改 <lb ed="X" n="0368b20"/><lb ed="R049" n="0486b02"/>移之谓。舍利弗当知下。又从果以原其因。谓<persName>佛</persName>三 <lb ed="X" n="0368b21"/><lb ed="R049" n="0486b03"/>业待人。如此之诚者。以<persName>佛</persName>初发菩提心。为菩萨时 <lb ed="X" n="0368b22"/><lb ed="R049" n="0486b04"/>因地中。本立誓愿。欲一切众生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b2201" n="0368b2201"/><anchor xml:id="beg0368b2201" n="0368b2201"/>己<anchor xml:id="end0368b2201"/>无异。到今果 <lb ed="X" n="0368b23"/><lb ed="R049" n="0486b05"/>上。化汝身子等一切众生。受记作<persName>佛</persName>。果得如因。则 <lb ed="X" n="0368b24"/><lb ed="R049" n="0486b06"/><persName>佛</persName>之愿。始满足也。若我遇众生下。谓<persName>佛</persName>虽果因如 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0368c" n="0368c"/> <lb ed="X" n="0368c01"/><lb ed="R049" n="0486b07"/>一。最初若不观根逗教。便尽教以一乘<persName>佛</persName>道者。则 <lb ed="X" n="0368c02"/><lb ed="R049" n="0486b08"/>众生亦难化矣。何也。以无智者。闻<persName>佛</persName>说一切众生 <lb ed="X" n="0368c03"/><lb ed="R049" n="0486b09"/>是<persName>佛</persName>。便错会<persName>佛</persName>意。谓妄不妨真。乱猜<persName>佛</persName>语。谓真即 <lb ed="X" n="0368c04"/><lb ed="R049" n="0486b10"/>是妄。迷惑其见修证之次第。即为不受教矣。我知 <lb ed="X" n="0368c05"/><lb ed="R049" n="0486b11"/>此众生下。谓我知此不受教众生。虽有一个现成 <lb ed="X" n="0368c06"/><lb ed="R049" n="0486b12"/><persName>佛</persName>之知见。为诸善之根本。但由往昔因中。见得<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0368c07"/><lb ed="R049" n="0486b13"/>少。修得善微。不曾发明。故识不破五欲。而坚固执 <lb ed="X" n="0368c08"/><lb ed="R049" n="0486b14"/>著。由执著而生痴爱。由痴爱而生烦恼。此五欲中 <lb ed="X" n="0368c09"/><lb ed="R049" n="0486b15"/>烦恼浊也。以诸欲因缘下。谓痴爱为因。五欲为缘。 <lb ed="X" n="0368c10"/><lb ed="R049" n="0486b16"/>由此因缘。则坠堕于地狱饿鬼畜牲三种恶道。轮 <lb ed="X" n="0368c11"/><lb ed="R049" n="0486b17"/>迴于人天六趣之中。备尽受其苦毒。此五欲中众 <lb ed="X" n="0368c12"/><lb ed="R049" n="0486b18"/>生浊也。受胎之微形下。谓有此众生浊之果缚。遂 <lb ed="X" n="0368c13"/><lb ed="R049" n="0487a01"/>将廣大无边法性。抛却不问。反受父精母血。腥臊 <lb ed="X" n="0368c14"/><lb ed="R049" n="0487a02"/>交媾。胎中微小之形骸。一世苦命受未<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c1401" n="0368c1401"/><anchor xml:id="beg0368c1401" n="0368c1401"/>已<anchor xml:id="end0368c1401"/>。又增长 <lb ed="X" n="0368c15"/><lb ed="R049" n="0487a03"/>一世。薄其德而少其福。所以生老病死等苦。逼迫 <lb ed="X" n="0368c16"/><lb ed="R049" n="0487a04"/>于身心。此五欲中命浊也。入邪见稠林下。谓六道 <lb ed="X" n="0368c17"/><lb ed="R049" n="0487a05"/>众生。为苦命所煎逼。不知反省业因。方且妄入邪 <lb ed="X" n="0368c18"/><lb ed="R049" n="0487a06"/>见稠林。谓若有无断常。穷达寿夭。付之天命。非人 <lb ed="X" n="0368c19"/><lb ed="R049" n="0487a07"/>力所为。自是群黨吠嗷。亦有即是亦无。非断更计 <lb ed="X" n="0368c20"/><lb ed="R049" n="0487a08"/>非常。从而各立门户。具足六十二种邪见。撥无<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0368c21"/><lb ed="R049" n="0487a09"/>法因果。为师者。不知此等邪见。皆是妄心分别。深 <lb ed="X" n="0368c22"/><lb ed="R049" n="0487a10"/>著而自爱。为弟子者。不知其非。以妄传妄。尤坚固 <lb ed="X" n="0368c23"/><lb ed="R049" n="0487a11"/>领受不可捨。此五欲中见浊也。我慢自矜下。谓如 <lb ed="X" n="0368c24"/><lb ed="R049" n="0487a12"/>此见浊。圣慧眼觑之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c2401" n="0368c2401"/><anchor xml:id="beg0368c2401" n="0368c2401"/>已<anchor xml:id="end0368c2401"/>为可愍。彼且我慢自矜。而 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369a" n="0369a"/> <lb ed="X" n="0369a01"/><lb ed="R049" n="0487a13"/>夸高言。我道有所传。业有所习。面是背非。阳放阴 <lb ed="X" n="0369a02"/><lb ed="R049" n="0487a14"/>收。谄<g ref="#CB02439">佞</g>于人。曲从于<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0201" n="0369a0201"/><anchor xml:id="beg0369a0201" n="0369a0201"/>己<anchor xml:id="end0369a0201"/>。以不实为实。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0202" n="0369a0202"/><anchor xml:id="beg0369a0202" n="0369a0202"/>己<anchor xml:id="end0369a0202"/>是正道。 <lb ed="X" n="0369a03"/><lb ed="R049" n="0487a15"/>除此反命。为邪道矣。故于百千万亿劫中。更不闻 <lb ed="X" n="0369a04"/><lb ed="R049" n="0487a16"/>有<persName>佛</persName>之名字。况有见<persName>佛</persName>之事乎。既不能见<persName>佛</persName>。又安 <lb ed="X" n="0369a05"/><lb ed="R049" n="0487a17"/>得闻正法哉。如是五欲。汩浊其心。胶扰其形之人。 <lb ed="X" n="0369a06"/><lb ed="R049" n="0487a18"/>诚难度矣。此五欲中劫浊也。是故舍利弗下。申缴。 <lb ed="X" n="0369a07"/><lb ed="R049" n="0487b01"/>谓因是难度之人故。<persName>佛</persName>最初且不直说一乘。而为 <lb ed="X" n="0369a08"/><lb ed="R049" n="0487b02"/>开设方便。说小乘之法尽苦之道。而示之以涅槃 <lb ed="X" n="0369a09"/><lb ed="R049" n="0487b03"/>者。乃投其所好也。我虽说涅槃下。谓<persName>佛</persName>虽顺機示 <lb ed="X" n="0369a10"/><lb ed="R049" n="0487b04"/>之小果涅槃。许二乘人得灭。乃方便权设。实非真 <lb ed="X" n="0369a11"/><lb ed="R049" n="0487b05"/>灭也。诸法从本来下。谓要得真灭入<persName>佛</persName>大涅槃者。 <lb ed="X" n="0369a12"/><lb ed="R049" n="0487b06"/>须知众生所具根尘识相性本末等诸法。从本以 <lb ed="X" n="0369a13"/><lb ed="R049" n="0487b07"/>来。元不曾动著一毫。性自真常。体自寂灭。若能开 <lb ed="X" n="0369a14"/><lb ed="R049" n="0487b08"/>悟此者。则汝舍利弗等。不是声闻。即名<persName>佛</persName>子。所得 <lb ed="X" n="0369a15"/><lb ed="R049" n="0487b09"/>涅槃。不名果德。即为因行。四谛十二缘。即为行六 <lb ed="X" n="0369a16"/><lb ed="R049" n="0487b10"/>度之道<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a1601" n="0369a1601"/><anchor xml:id="beg0369a1601" n="0369a1601"/>已<anchor xml:id="end0369a1601"/>竟矣。有此行道之大因。当来之世。必当 <lb ed="X" n="0369a17"/><lb ed="R049" n="0487b11"/>得作<persName>佛</persName>之大果也。我有方便下。结完。谓<persName>佛</persName>既有此 <lb ed="X" n="0369a18"/><lb ed="R049" n="0487b12"/>大涅槃真实之法。最初奚用小果。以<persName>佛</persName>有方便权 <lb ed="X" n="0369a19"/><lb ed="R049" n="0487b13"/>智之力故。将一乘而开示为三乘法也。然<persName>佛</persName>所开 <lb ed="X" n="0369a20"/><lb ed="R049" n="0487b14"/>示三乘。不妨即是彼十方三世一切<persName>世尊</persName>所说之 <lb ed="X" n="0369a21"/><lb ed="R049" n="0487b15"/>一乘道也。今此诸大众下。劝信其实。谓既知我之 <lb ed="X" n="0369a22"/><lb ed="R049" n="0487b16"/>三乘。即是彼诸<persName>佛</persName>之一乘。则汝等昔三今一之疑 <lb ed="X" n="0369a23"/><lb ed="R049" n="0487b17"/>惑可除。而<persName>佛</persName>与诸<persName>佛</persName>唯一无二之言语可信矣。此 <lb ed="X" n="0369a24"/><lb ed="R049" n="0487b18"/>节文势。初以诸<persName>佛</persName>标起。次以释迦申释。末以诸<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369b" n="0369b"/> <lb ed="X" n="0369b01"/><lb ed="R049" n="0488a01"/>结成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b02"/><lb ed="R049" n="0488a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0369b0201">过去无数劫无量灭度<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b0201" n="0369b0201"/><anchor xml:id="beg0369b0201" n="0369b0201"/>已<anchor xml:id="end0369b0201"/>成<persName>佛</persName>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369b03"/><lb ed="R049" n="0488a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0369b0301">此颂长文第五节也。明过去诸<persName>佛</persName>。不但以无数因 <lb ed="X" n="0369b04"/><lb ed="R049" n="0488a04"/>缘譬喩。说三乘法。为一乘之正方便。乃为众生深 <lb ed="X" n="0369b05"/><lb ed="R049" n="0488a05"/>心所乐不同。尙以人天因果。为一乘之异方便。以 <lb ed="X" n="0369b06"/><lb ed="R049" n="0488a06"/>异方便。是有漏业。元不许成<persName>佛</persName>。今尙资以成讫<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0369b07"/><lb ed="R049" n="0488a07"/>果。况缘觉声闻无漏业。又岂不容受记作<persName>佛</persName>乎。故 <lb ed="X" n="0369b08"/><lb ed="R049" n="0488a08"/>廣说异方便。使当機深信入耳。过去无数下。颂正 <lb ed="X" n="0369b09"/><lb ed="R049" n="0488a09"/>方便。又诸大圣下。标起异方便。若有众生下。列释 <lb ed="X" n="0369b10"/><lb ed="R049" n="0488a10"/>六度为异方便。问曰。六度是菩萨成<persName>佛</persName>之正方便。 <lb ed="X" n="0369b11"/><lb ed="R049" n="0488a11"/>何曰异也。答曰。经不云乎。助显第一義。第一義中。 <lb ed="X" n="0369b12"/><lb ed="R049" n="0488a12"/>即<persName>佛</persName>之一字。亦为异方便。况颂中杀文。皆云<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b1201" n="0369b1201"/><anchor xml:id="beg0369b1201" n="0369b1201"/>已<anchor xml:id="end0369b1201"/>成 <lb ed="X" n="0369b13"/><lb ed="R049" n="0488a13"/><persName>佛</persName>道。<persName>佛</persName>道既<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b1301" n="0369b1301"/><anchor xml:id="beg0369b1301" n="0369b1301"/>已<anchor xml:id="end0369b1301"/>成讫。而复说六度。如人到家说路 <lb ed="X" n="0369b14"/><lb ed="R049" n="0488a14"/>上事。非异而何。若人善软下。人天异方便之心也。 <lb ed="X" n="0369b15"/><lb ed="R049" n="0488a15"/>供舍利起塔庙。人天善软之事也。或七宝。或沙土。 <lb ed="X" n="0369b16"/><lb ed="R049" n="0488a16"/>或香木。或砖瓦。虽诚戏不等。无非善软之心。助显 <lb ed="X" n="0369b17"/><lb ed="R049" n="0488a17"/>第一義。故皆成讫<persName>佛</persName>矣。若人为<persName>佛</persName>下。塔庙成矣。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0369b18"/><lb ed="R049" n="0488a18"/>像兴焉。故或刻雕香宝。或铸塑金泥。或漆布彩画。 <lb ed="X" n="0369b19"/><lb ed="R049" n="0488b01"/>或自作使人。虽木笔爪甲。贵贱之物有殊。诚戏之 <lb ed="X" n="0369b20"/><lb ed="R049" n="0488b02"/>心无二。无非善软之心。助显第一義故。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b2001" n="0369b2001"/><anchor xml:id="beg0369b2001" n="0369b2001"/>己<anchor xml:id="end0369b2001"/>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b2002" n="0369b2002"/><anchor xml:id="beg0369b2002" n="0369b2002"/>已<anchor xml:id="end0369b2002"/> <lb ed="X" n="0369b21"/><lb ed="R049" n="0488b03"/>成讫<persName>佛</persName>道。而又但化菩萨。度无量众生也。若人于 <lb ed="X" n="0369b22"/><lb ed="R049" n="0488b04"/>塔庙下。形像备矣。供养之具设焉。故或种种幡盖。 <lb ed="X" n="0369b23"/><lb ed="R049" n="0488b05"/>种种伎乐。一音之小。一花之微。有出于敬喜。有出 <lb ed="X" n="0369b24"/><lb ed="R049" n="0488b06"/>于静乱。无非善软之心。助显第一義故。皆成讫<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0369c" n="0369c"/> <lb ed="X" n="0369c01"/><lb ed="R049" n="0488b07"/>矣。或有人礼拜下。供养足矣。礼节度数成之故。或 <lb ed="X" n="0369c02"/><lb ed="R049" n="0488b08"/>五体皈命礼拜。与合掌不同。或一手轻心低头。与 <lb ed="X" n="0369c03"/><lb ed="R049" n="0488b09"/>南无有异。无非善软之心。助显第一義故。自成无 <lb ed="X" n="0369c04"/><lb ed="R049" n="0488b10"/>上<persName>佛</persName>道。又廣度无数众生。共证大涅槃。如薪尽火 <lb ed="X" n="0369c05"/><lb ed="R049" n="0488b11"/>灭也。则知过去众生。资小善微因。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c0501" n="0369c0501"/><anchor xml:id="beg0369c0501" n="0369c0501"/>已<anchor xml:id="end0369c0501"/>成<persName>佛</persName>。况我 <lb ed="X" n="0369c06"/><lb ed="R049" n="0488b12"/>世尊现在弟子。岂可但为二三乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c0601" n="0369c0601"/><anchor xml:id="beg0369c0601" n="0369c0601"/>已<anchor xml:id="end0369c0601"/>哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369c07"/><lb ed="R049" n="0488b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0369c0701">未来诸<persName>世尊</persName>其数无有量<note place="inline">至</note>导师方便说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0369c08"/><lb ed="R049" n="0488b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0369c0801">此颂长文第六节也。初十句。照长行可解。诸<persName>佛</persName>本 <lb ed="X" n="0369c09"/><lb ed="R049" n="0488b15"/>誓愿下。谓未来世诸<persName>佛</persName>。本在因地中。行道发愿。欲 <lb ed="X" n="0369c10"/><lb ed="R049" n="0488b16"/>一切众生成<persName>佛</persName>如<anchor xml:id="nkr_note_add_0369c1001" n="0369c1001"/><anchor xml:id="beg0369c1001" n="0369c1001"/>己<anchor xml:id="end0369c1001"/>。及至果上。虽说无数法门。亦 <lb ed="X" n="0369c11"/><lb ed="R049" n="0488b17"/>只为一乘。此愿当如是也。诸<persName>佛</persName>两足尊下。明法当 <lb ed="X" n="0369c12"/><lb ed="R049" n="0488b18"/>如是。谓诸<persName>佛</persName>所以称福慧两足尊者。由证知一切 <lb ed="X" n="0369c13"/><lb ed="R049" n="0489a01"/>世间根尘识法。本自真常无性。不似二乘人。因断 <lb ed="X" n="0369c14"/><lb ed="R049" n="0489a02"/>见思惑而无性。所以慧足。<persName>佛</persName>种下。谓未来世<persName>佛</persName>。虽 <lb ed="X" n="0369c15"/><lb ed="R049" n="0489a03"/>知诸法真常无性。是<persName>佛</persName>乘种子。不妨即无性为缘。 <lb ed="X" n="0369c16"/><lb ed="R049" n="0489a04"/>而起六度万行以度生。不似二乘人。但坐在空中。 <lb ed="X" n="0369c17"/><lb ed="R049" n="0489a05"/>所以福足。然则诸法无性。是成<persName>佛</persName>之因。谁无此因 <lb ed="X" n="0369c18"/><lb ed="R049" n="0489a06"/>乎。<persName>佛</persName>种从缘。是成<persName>佛</persName>之缘。谁无此缘乎。诸法无性。 <lb ed="X" n="0369c19"/><lb ed="R049" n="0489a07"/>性也。<persName>佛</persName>种从缘。相也。性不碍相。因即是缘。虽曰两 <lb ed="X" n="0369c20"/><lb ed="R049" n="0489a08"/>足。原是一心。故云是故说一乘。是法下。是法即上 <lb ed="X" n="0369c21"/><lb ed="R049" n="0489a09"/>一乘之法。住谓不曾顷久暂離。法位谓根尘界法。 <lb ed="X" n="0369c22"/><lb ed="R049" n="0489a10"/>各有见闻等分位。世间相常住者。谓由一乘<persName>佛</persName>知 <lb ed="X" n="0369c23"/><lb ed="R049" n="0489a11"/>见之法。在世间根尘法位上。不曾顷久暂離。故世 <lb ed="X" n="0369c24"/><lb ed="R049" n="0489a12"/>间根尘等相。即常住真如也。于道场下。谓未来世 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370a" n="0370a"/> <lb ed="X" n="0370a01"/><lb ed="R049" n="0489a13"/>诸<persName>佛</persName>。于阿兰若法菩提场中。成<persName>等正觉</persName>。证知自所 <lb ed="X" n="0370a02"/><lb ed="R049" n="0489a14"/>得世间相常住一乘法<anchor xml:id="nkr_note_add_0370a0201" n="0370a0201"/><anchor xml:id="beg0370a0201" n="0370a0201"/>已<anchor xml:id="end0370a0201"/>。亦用方便权智。将大就 <lb ed="X" n="0370a03"/><lb ed="R049" n="0489a15"/>小。作三乘而说也。此数句。为出定歎德中。唯<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0370a04"/><lb ed="R049" n="0489a16"/><persName>佛</persName>乃能究尽诸法之实相。独详颂于此者。以身子 <lb ed="X" n="0370a05"/><lb ed="R049" n="0489a17"/>等千二百阿罗汉。是未来受记之<persName>佛</persName>故。此特言之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370a06"/><lb ed="R049" n="0489a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0370a0601">天人所供养现在十方<persName>佛</persName><note place="inline">至</note>随应方便说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370a07"/><lb ed="R049" n="0489b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0370a0701">天人下。颂长文第七节也。谓天人所供养。现在如 <lb ed="X" n="0370a08"/><lb ed="R049" n="0489b02"/>恒沙多诸<persName>佛</persName>出世。<persName>佛</persName>安稳众生。亦只说世闻相常 <lb ed="X" n="0370a09"/><lb ed="R049" n="0489b03"/>住。如是一乘之法也。知第一下。正明安稳。谓现在 <lb ed="X" n="0370a10"/><lb ed="R049" n="0489b04"/>诸<persName>佛</persName>。虽知第一義谛。本自真常性相寂灭。不容有 <lb ed="X" n="0370a11"/><lb ed="R049" n="0489b05"/>说。然为安稳众生。不妨以善权方便力。故假示因 <lb ed="X" n="0370a12"/><lb ed="R049" n="0489b06"/>缘譬喩种种言说之道。而说三乘。虽说三乘。然其 <lb ed="X" n="0370a13"/><lb ed="R049" n="0489b07"/>实只为一乘也。知众生下。谓现在诸<persName>佛</persName>。所以知一 <lb ed="X" n="0370a14"/><lb ed="R049" n="0489b08"/>为一。而复说三者。以機有行念业习。进怠利钝之 <lb ed="X" n="0370a15"/><lb ed="R049" n="0489b09"/>病不同。故于第一寂灭无方便法中。而设言词方 <lb ed="X" n="0370a16"/><lb ed="R049" n="0489b10"/>便。以说之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370a17"/><lb ed="R049" n="0489b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0370a1701">今我亦如是安稳众生故<note place="inline">至</note>说无分别法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0370a18"/><lb ed="R049" n="0489b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0370a1801">此颂长行第八节。通计一百二十二句。今我下八 <lb ed="X" n="0370a19"/><lb ed="R049" n="0489b13"/>句。总颂长行权实二智。谓世尊因援三世十方一 <lb ed="X" n="0370a20"/><lb ed="R049" n="0489b14"/>切诸<persName>佛</persName>。以安稳众生心为例。故亦以种种三乘权 <lb ed="X" n="0370a21"/><lb ed="R049" n="0489b15"/>智法门。宣示于一乘实智之<persName>佛</persName>道也者。由<persName>佛</persName>具实 <lb ed="X" n="0370a22"/><lb ed="R049" n="0489b16"/>智之力。能知众生性欲。故以方便权智说法。令众 <lb ed="X" n="0370a23"/><lb ed="R049" n="0489b17"/>生得欢喜也<note place="inline">应知初一行。由权而实。次一行。明为实而权。由权而实。所以安稳。为实而 <lb ed="X" n="0370a24"/><lb ed="R049" n="0489b18"/>权。所以欢喜</note>。舍利弗当知下。一百一十四句。别颂长行 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370b" n="0370b"/> <lb ed="X" n="0370b01"/><lb ed="R049" n="0490a01"/>权实二智。别颂義有四层。初自舍利弗当知起。至 <lb ed="X" n="0370b02"/><lb ed="R049" n="0490a02"/>而起大悲心止。明<persName>佛</persName>见众生。以苦为乐。为乐所苦。 <lb ed="X" n="0370b03"/><lb ed="R049" n="0490a03"/>而不安稳。以起大悲。次自我始坐道场起。至疾入 <lb ed="X" n="0370b04"/><lb ed="R049" n="0490a04"/>于涅槃止。明<persName>佛</persName>为安稳众生故。将大就小。即实开 <lb ed="X" n="0370b05"/><lb ed="R049" n="0490a05"/>权。以成大慈。三自寻念过去<persName>佛</persName>起。至我常如是说 <lb ed="X" n="0370b06"/><lb ed="R049" n="0490a06"/>止。明<persName>佛</persName>宪章诸<persName>佛</persName>阳小阴大。开权便为显实。以开 <lb ed="X" n="0370b07"/><lb ed="R049" n="0490a07"/>大捨。四自舍利弗当知我见<persName>佛</persName>子等起。至说无分 <lb ed="X" n="0370b08"/><lb ed="R049" n="0490a08"/>别法止。明<persName>佛</persName>下不畏機。上不逆<persName>佛</persName>。得遂本愿。以成 <lb ed="X" n="0370b09"/><lb ed="R049" n="0490a09"/>大喜。此四层文。则结归前颂二三四节義。则为下 <lb ed="X" n="0370b10"/><lb ed="R049" n="0490a10"/>譬喩品张本。所以长行略而颂中廣也<note place="inline">以上分章。此下逐文 <lb ed="X" n="0370b11"/><lb ed="R049" n="0490a11"/>解義</note>。我以<persName>佛</persName>眼等者。<persName>佛</persName>有五眼。肉眼同人。天眼同天。 <lb ed="X" n="0370b12"/><lb ed="R049" n="0490a12"/>慧眼同二乘。法眼同菩萨。所见皆有分际。唯<persName>佛</persName>眼 <lb ed="X" n="0370b13"/><lb ed="R049" n="0490a13"/>则同诸<persName>佛</persName>所见。则无分际。今云<persName>佛</persName>眼观者。谓见得 <lb ed="X" n="0370b14"/><lb ed="R049" n="0490a14"/>真。而且普也。六道众生无福慧。众生浊也。入生死 <lb ed="X" n="0370b15"/><lb ed="R049" n="0490a15"/>险道。苦续不断。命浊也。著欲自蔽。烦恼浊也。不求 <lb ed="X" n="0370b16"/><lb ed="R049" n="0490a16"/><persName>佛</persName>与断苦之法。劫浊也。深入邪见。见浊也。无慧故 <lb ed="X" n="0370b17"/><lb ed="R049" n="0490a17"/>贫入险道。无福故穷苦不断。道险苦续。苦之果也。 <lb ed="X" n="0370b18"/><lb ed="R049" n="0490a18"/>著欲自蔽。苦之因也。因果不明。如<g ref="#CB01738">牦</g>牛爱尾而杀 <lb ed="X" n="0370b19"/><lb ed="R049" n="0490b01"/>身。故曰盲瞑。因其盲瞑。则自蔽<persName>佛</persName>知见之因。不求 <lb ed="X" n="0370b20"/><lb ed="R049" n="0490b02"/>断苦之法。自蔽开示悟入之缘。一大事因缘。内无 <lb ed="X" n="0370b21"/><lb ed="R049" n="0490b03"/>所见。外无所求。遂依妄想分别。起断常有无等邪 <lb ed="X" n="0370b22"/><lb ed="R049" n="0490b04"/>见。以卧棘涂<g ref="#CB01926">灰</g>为因。求生无想等处为果。此以苦 <lb ed="X" n="0370b23"/><lb ed="R049" n="0490b05"/>而捨苦也。其苦果能捨哉。<g ref="#CB01738">牦</g>音<g ref="#CB06669">瞀</g>。目被毛塞。见不 <lb ed="X" n="0370b24"/><lb ed="R049" n="0490b06"/>真之義。<persName>佛</persName>具大慈。能与涅槃之乐。<persName>佛</persName>具大慈。能拔 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0370c" n="0370c"/> <lb ed="X" n="0370c01"/><lb ed="R049" n="0490b07"/>生死之苦。故云大势<persName>佛</persName>。断苦法者。如知苦则断集。 <lb ed="X" n="0370c02"/><lb ed="R049" n="0490b08"/>是其法也。而外道不知。为是众生等者。言为此五 <lb ed="X" n="0370c03"/><lb ed="R049" n="0490b09"/>浊贪欲。受苦众生。起大悲心。而欲拔济也。此段为 <lb ed="X" n="0370c04"/><lb ed="R049" n="0490b10"/>譬喩品。自若国邑聚落起。至无求出意止张本。我 <lb ed="X" n="0370c05"/><lb ed="R049" n="0490b11"/>始坐道场者。<persName>佛</persName>自述花严之时。于摩伽提国阿兰 <lb ed="X" n="0370c06"/><lb ed="R049" n="0490b12"/>若法菩提场中。始成正觉。主伴褈褈之处也。观树 <lb ed="X" n="0370c07"/><lb ed="R049" n="0490b13"/>亦经行者。述不離一切菩提树。而陞忉利等天也。 <lb ed="X" n="0370c08"/><lb ed="R049" n="0490b14"/>于三七日中思惟者。观機逗教也。我所下。思惟<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0370c09"/><lb ed="R049" n="0490b15"/>自所得法大也。众生下。思惟众生機小也。如斯下。 <lb ed="X" n="0370c10"/><lb ed="R049" n="0490b16"/>谓以微妙之大法。投钝根之小機。方木不入圆窍 <lb ed="X" n="0370c11"/><lb ed="R049" n="0490b17"/>也。以第一之智慧。训痴盲之众生。揭鼓而求亡子 <lb ed="X" n="0370c12"/><lb ed="R049" n="0490b18"/>也。法不投機。说置两难。故曰如斯之等类云何而 <lb ed="X" n="0370c13"/><lb ed="R049" n="0491a01"/>可度。此<persName>佛</persName>述初七日无人请而自思惟也。尔时诸 <lb ed="X" n="0370c14"/><lb ed="R049" n="0491a02"/>梵王下。谓<persName>佛</persName>正自思法大機小难度之时。又値三 <lb ed="X" n="0370c15"/><lb ed="R049" n="0491a03"/>界诸天来请。若顺请而但赞<persName>佛</persName>乘。众生为苦所淹 <lb ed="X" n="0370c16"/><lb ed="R049" n="0491a04"/>没。殊不信自心是<persName>佛</persName>。一不信。不但无益。方且有损。 <lb ed="X" n="0370c17"/><lb ed="R049" n="0491a05"/>故踌躇不<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c1701" n="0370c1701"/><anchor xml:id="beg0370c1701" n="0370c1701"/>已<anchor xml:id="end0370c1701"/>。思入涅槃。此<persName>佛</persName>述第二七日因诸天 <lb ed="X" n="0370c18"/><lb ed="R049" n="0491a06"/>请而思惟也。此段为譬喩品。自舍利弗是长者作 <lb ed="X" n="0370c19"/><lb ed="R049" n="0491a07"/>是思惟起。至但东西走戏视父而<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c1901" n="0370c1901"/><anchor xml:id="beg0370c1901" n="0370c1901"/>已<anchor xml:id="end0370c1901"/>止张本。寻念 <lb ed="X" n="0370c20"/><lb ed="R049" n="0491a08"/>下。述第三七日思惟也。初七循<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c2001" n="0370c2001"/><anchor xml:id="beg0370c2001" n="0370c2001"/>已<anchor xml:id="end0370c2001"/>法妙难投。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0370c21"/><lb ed="R049" n="0491a09"/>之法而不现前。第二七循人機苦难信。诸<persName>佛</persName>之法 <lb ed="X" n="0370c22"/><lb ed="R049" n="0491a10"/>亦不现前。至第三七日。忘其人<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c2201" n="0370c2201"/><anchor xml:id="beg0370c2201" n="0370c2201"/>已<anchor xml:id="end0370c2201"/>。上循诸<persName>佛</persName>。下顺 <lb ed="X" n="0370c23"/><lb ed="R049" n="0491a11"/>众生。诸<persName>佛</persName>之法。始乃现前。故云作是思惟时十方 <lb ed="X" n="0370c24"/><lb ed="R049" n="0491a12"/><persName>佛</persName>皆现<note place="inline">此为化城喩品十六王子今现在十方成<persName>佛</persName>案</note>。梵音下。述成十方 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371a" n="0371a"/> <lb ed="X" n="0371a01"/><lb ed="R049" n="0491a13"/>诸<persName>佛</persName>慰谕之辞。得是无上法。所以第一随诸一切 <lb ed="X" n="0371a02"/><lb ed="R049" n="0491a14"/><persName>佛</persName>。就实开权。所以善哉。我等亦皆下。述陈十方诸 <lb ed="X" n="0371a03"/><lb ed="R049" n="0491a15"/><persName>佛</persName>引<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a0301" n="0371a0301"/><anchor xml:id="beg0371a0301" n="0371a0301"/>己<anchor xml:id="end0371a0301"/>为谕。以明就实开权。开权便为化实。舍利 <lb ed="X" n="0371a04"/><lb ed="R049" n="0491a16"/>弗当知下。<persName>佛</persName>又自述回敬十方诸<persName>佛</persName>及奉行诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0371a05"/><lb ed="R049" n="0491a17"/>所慰谕之義。前文唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽之语。到此 <lb ed="X" n="0371a06"/><lb ed="R049" n="0491a18"/>益明矣。思惟是事下。明<persName>佛</persName>遵诸<persName>佛</persName>之教。以开权也。 <lb ed="X" n="0371a07"/><lb ed="R049" n="0491b01"/>波罗奈。即鹿野园。十二年说阿含小乘教之处也。 <lb ed="X" n="0371a08"/><lb ed="R049" n="0491b02"/>诸法寂灭相不可以言宣者。<persName>佛</persName>自证一乘之实相 <lb ed="X" n="0371a09"/><lb ed="R049" n="0491b03"/>也。以方便力故为五比丘说者。即一乘之实。开三 <lb ed="X" n="0371a10"/><lb ed="R049" n="0491b04"/>乘权智而说也。是名转法轮下。谓<persName>佛</persName>最初成道。始 <lb ed="X" n="0371a11"/><lb ed="R049" n="0491b05"/>坐道场。三七思惟。三宝之名。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1101" n="0371a1101"/><anchor xml:id="beg0371a1101" n="0371a1101"/>已<anchor xml:id="end0371a1101"/>久昌。但因法不 <lb ed="X" n="0371a12"/><lb ed="R049" n="0491b06"/>投機。世间未知有转法轮度众生之事。直到鹿野 <lb ed="X" n="0371a13"/><lb ed="R049" n="0491b07"/>园。就实开权。始有三宝之名出世也。涅槃音法也。 <lb ed="X" n="0371a14"/><lb ed="R049" n="0491b08"/>小果也。阿罗汉僧也。贤位也。从久远下。谓自<persName>佛</persName>成 <lb ed="X" n="0371a15"/><lb ed="R049" n="0491b09"/>道。如是久远。赞歎得大涅槃之法。生死苦永尽之 <lb ed="X" n="0371a16"/><lb ed="R049" n="0491b10"/>圣僧。<persName>佛</persName>常如是说<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1601" n="0371a1601"/><anchor xml:id="beg0371a1601" n="0371a1601"/>已<anchor xml:id="end0371a1601"/>。但二乘人。不见不闻耳。此段 <lb ed="X" n="0371a17"/><lb ed="R049" n="0491b11"/>为譬喩品。自尔时长者即作是念起。至争出火宅 <lb ed="X" n="0371a18"/><lb ed="R049" n="0491b12"/>止张本。以上明为实而权。舍利弗当知我见<persName>佛</persName>子 <lb ed="X" n="0371a19"/><lb ed="R049" n="0491b13"/>下。明由权而实。承上之言。谓<persName>佛</persName>从久远劫来。赞示 <lb ed="X" n="0371a20"/><lb ed="R049" n="0491b14"/>大涅槃之法。生死苦永尽之圣僧。二乘人既不知。 <lb ed="X" n="0371a21"/><lb ed="R049" n="0491b15"/>则为何人说也。乃为一类有大乘志求成<persName>佛</persName>道之 <lb ed="X" n="0371a22"/><lb ed="R049" n="0491b16"/><persName>佛</persName>子所说。以彼数多而心敬。往昔又曾从诸<persName>佛</persName>闻 <lb ed="X" n="0371a23"/><lb ed="R049" n="0491b17"/>过方便之说。故<persName>佛</persName>作念。不须再言方便。但说其<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0371a24"/><lb ed="R049" n="0491b18"/>慧。正适其时也。此所谓虽知根钝。且称本怀。说大 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371b" n="0371b"/> <lb ed="X" n="0371b01"/><lb ed="R049" n="0492a01"/>方廣<persName>佛</persName>花严经者。是也。舍利弗当知钝根小智下。 <lb ed="X" n="0371b02"/><lb ed="R049" n="0492a02"/>谓彼时独为<persName>佛</persName>子说大乘。而不普说者。以有一类 <lb ed="X" n="0371b03"/><lb ed="R049" n="0492a03"/>钝根小智著相憍慢之人。不能信是大乘法也。今 <lb ed="X" n="0371b04"/><lb ed="R049" n="0492a04"/>我喜无畏下。谓<persName>佛</persName>初畏此等枝葉之众。破毁大法。 <lb ed="X" n="0371b05"/><lb ed="R049" n="0492a05"/>而带累彼堕恶道。故忍而不说。今四十年後。機熟 <lb ed="X" n="0371b06"/><lb ed="R049" n="0492a06"/>法纯。枝葉尽而贞实存。故<persName>佛</persName>欢喜无畏。于诸菩萨 <lb ed="X" n="0371b07"/><lb ed="R049" n="0492a07"/>众中。正直捨去昔日方便权教。但说一乘无上之 <lb ed="X" n="0371b08"/><lb ed="R049" n="0492a08"/>道也。菩萨闻是等者。谓自花严般若方等会上。诸 <lb ed="X" n="0371b09"/><lb ed="R049" n="0492a09"/>菩萨根人。自既是大乘。今更闻此大乘。则疑惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0371b0901" n="0371b0901"/><anchor xml:id="beg0371b0901" n="0371b0901"/>已<anchor xml:id="end0371b0901"/> <lb ed="X" n="0371b10"/><lb ed="R049" n="0492a10"/>除。固不必言。但汝身子等。千二百罗汉。昔日称为 <lb ed="X" n="0371b11"/><lb ed="R049" n="0492a11"/>小乘者。悉亦由权入实。当同菩萨授记作<persName>佛</persName>也。如 <lb ed="X" n="0371b12"/><lb ed="R049" n="0492a12"/>三世诸<persName>佛</persName>等者。谓昔日小乘。今日所以皆得为大 <lb ed="X" n="0371b13"/><lb ed="R049" n="0492a13"/>乘作<persName>佛</persName>者。以<persName>佛</persName>如三世十方一切诸<persName>佛</persName>。会权归实。 <lb ed="X" n="0371b14"/><lb ed="R049" n="0492a14"/>说法之仪式也。我今亦如是下。谓十方三世一切 <lb ed="X" n="0371b15"/><lb ed="R049" n="0492a15"/>诸<persName>佛</persName>。既无小大分别。同授记弟子作<persName>佛</persName>。我释迦又 <lb ed="X" n="0371b16"/><lb ed="R049" n="0492a16"/>岂不然乎。此段为譬喩品。自是时长者见诸子等 <lb ed="X" n="0371b17"/><lb ed="R049" n="0492a17"/>安稳得出火宅起。至得未曾有非本所望止张本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371b18"/><lb ed="R049" n="0492a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0371b1801">诸<persName>佛</persName>兴出世悬远値遇难<note place="inline">至</note>自知当作<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0371b19"/><lb ed="R049" n="0492b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0371b1901">此颂长文第九节。结完长文第一第二两节。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0371b20"/><lb ed="R049" n="0492b02"/>兴出等者。谓五浊恶世。寻常贤圣且隐伏。况其<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0371b21"/><lb ed="R049" n="0492b03"/>乎。则无量无数悬远劫中。一遇<persName>佛</persName>兴出世为难。可 <lb ed="X" n="0371b22"/><lb ed="R049" n="0492b04"/>知矣。正使诸<persName>佛</persName>出世。为众生根钝。人天福报。三乘 <lb ed="X" n="0371b23"/><lb ed="R049" n="0492b05"/>渐教之法。尙难骤言。况说一乘顿教之妙法乎。则 <lb ed="X" n="0371b24"/><lb ed="R049" n="0492b06"/>说妙法为难。可知矣。无量无数下。谓无量数劫难 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0371c" n="0371c"/> <lb ed="X" n="0371c01"/><lb ed="R049" n="0492b07"/>得闻之法。五千在会之人。法到耳边。而复远去。则 <lb ed="X" n="0371c02"/><lb ed="R049" n="0492b08"/>得闻是妙法为难。可知矣。能听是法下。谓既得闻 <lb ed="X" n="0371c03"/><lb ed="R049" n="0492b09"/>矣。若复不能听信。则与不闻者同。故云斯人亦复 <lb ed="X" n="0371c04"/><lb ed="R049" n="0492b10"/>难。譬如优昙下。谓以数难得之遭际。闻能听信。生 <lb ed="X" n="0371c05"/><lb ed="R049" n="0492b11"/>难遭想。则此人亦譬如优昙花。一切人见皆爱乐。 <lb ed="X" n="0371c06"/><lb ed="R049" n="0492b12"/>可知矣。所以然者。以此人此花。天上人间从来罕 <lb ed="X" n="0371c07"/><lb ed="R049" n="0492b13"/>见。时当其时。一乃出现。不容易故也<note place="inline">此譬长文。喩妙法以时说。 <lb ed="X" n="0371c08"/><lb ed="R049" n="0492b14"/>在颂文。喩闻法之人。亦以时出。所以照应长文初二两节也</note>。闻法欢喜赞下。谓 <lb ed="X" n="0371c09"/><lb ed="R049" n="0492b15"/>不但闻能听信为难。即闻能欢喜。能发一言赞歎。 <lb ed="X" n="0371c10"/><lb ed="R049" n="0492b16"/>亦过于遇优昙花之难也。此过激之言。要人信得 <lb ed="X" n="0371c11"/><lb ed="R049" n="0492b17"/>及之義。能听之听字。训信字方顺。不然。闻与听同。 <lb ed="X" n="0371c12"/><lb ed="R049" n="0492b18"/>则文为赘矣。达耳谓之闻。著心领受谓之听。如有 <lb ed="X" n="0371c13"/><lb ed="R049" n="0493a01"/>闻而不信者。只当不听。则听与闻。殆各一義。汝等 <lb ed="X" n="0371c14"/><lb ed="R049" n="0493a02"/>勿有疑下。谓闻发一言赞歎。尙过于遇优昙花之 <lb ed="X" n="0371c15"/><lb ed="R049" n="0493a03"/>难。汝身子等听信者。过于优昙花。可无用疑。当信 <lb ed="X" n="0371c16"/><lb ed="R049" n="0493a04"/>自心作<persName>佛</persName>矣。我为诸法等者。谓诸<persName>佛</persName>难兴。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c1601" n="0371c1601"/><anchor xml:id="beg0371c1601" n="0371c1601"/>已<anchor xml:id="end0371c1601"/>为 <lb ed="X" n="0371c17"/><lb ed="R049" n="0493a05"/>法王。则是<persName>佛</persName>不难値矣。妙法难说。业<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c1701" n="0371c1701"/><anchor xml:id="beg0371c1701" n="0371c1701"/>已<anchor xml:id="end0371c1701"/>普告大众。 <lb ed="X" n="0371c18"/><lb ed="R049" n="0493a06"/>则是妙法不难说矣。三乘之众虽难闻。今但以一 <lb ed="X" n="0371c19"/><lb ed="R049" n="0493a07"/>乘道。教化诸菩萨。则无声闻辟支之弟子。则法亦 <lb ed="X" n="0371c20"/><lb ed="R049" n="0493a08"/>可谓有人闻。而不难矣。汝等舍利弗下。谓如上诸 <lb ed="X" n="0371c21"/><lb ed="R049" n="0493a09"/>难不难。而所难者。在于闻而不疑。肯听信耳。汝等 <lb ed="X" n="0371c22"/><lb ed="R049" n="0493a10"/>既肯听信。则当知此妙法是诸<persName>佛</persName>秘密之要。不可 <lb ed="X" n="0371c23"/><lb ed="R049" n="0493a11"/>妄授与人也。以五浊下。谓既说而复嘱汝秘者。非 <lb ed="X" n="0371c24"/><lb ed="R049" n="0493a12"/>惜法也。虑当来世恶人。不信此法。反堕恶道也。故 <pb ed="X" xml:id="X31.0608.0372a" n="0372a"/> <lb ed="X" n="0372a01"/><lb ed="R049" n="0493a13"/>须有惭愧淸净。志求大道者。不但不秘藏。亦当为 <lb ed="X" n="0372a02"/><lb ed="R049" n="0493a14"/>此等之人。廣赞其道。庶无失言失人之过也。舍利 <lb ed="X" n="0372a03"/><lb ed="R049" n="0493a15"/>弗当知诸<persName>佛</persName>法如是下。结劝。谓诸<persName>佛</persName>先三後一。先 <lb ed="X" n="0372a04"/><lb ed="R049" n="0493a16"/>小後大。非有他故。乃十方三世诸国土中。本法如 <lb ed="X" n="0372a05"/><lb ed="R049" n="0493a17"/>是故。诸<persName>佛</persName>以万亿方便。随機所宜而说。其不习学 <lb ed="X" n="0372a06"/><lb ed="R049" n="0493a18"/>之人。固不能晓了小大方便随宜之事。汝等既<anchor xml:id="nkr_note_add_0372a0601" n="0372a0601"/><anchor xml:id="beg0372a0601" n="0372a0601"/>已<anchor xml:id="end0372a0601"/> <lb ed="X" n="0372a07"/><lb ed="R049" n="0493b01"/>知诸<persName>佛</persName>是世出世间调御之师。则知其<persName>佛</persName>之为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0372a08"/><lb ed="R049" n="0493b02"/>也。又知诸<persName>佛</persName>小大随宜方便之事。则知其法之为 <lb ed="X" n="0372a09"/><lb ed="R049" n="0493b03"/>法也。<persName>佛</persName>法既皆知之。则无更以小大先後为疑。当 <lb ed="X" n="0372a10"/><lb ed="R049" n="0493b04"/>须生大欢喜。自知于当来世必得作<persName>佛</persName>也。大欢喜 <lb ed="X" n="0372a11"/><lb ed="R049" n="0493b05"/>者。当以一生死海中。沉沦凡夫。得作二乘。可谓欢 <lb ed="X" n="0372a12"/><lb ed="R049" n="0493b06"/>喜矣。又由二乘。而得成一乘之<persName>佛</persName>。则欢喜岂不大 <lb ed="X" n="0372a13"/><lb ed="R049" n="0493b07"/>乎。此<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。可谓慈悲婉切。口苦肠出。恩难报哉。 <lb ed="X" n="0372a14"/><lb ed="R049" n="0493b08"/>此节为譬喩品。自舍利弗于汝意云何是长者寧 <lb ed="X" n="0372a15"/><lb ed="R049" n="0493b09"/>有虚妄不起。至善哉善哉如汝所言止张本。</p> <lb ed="X" n="0372a16"/><lb ed="R049" n="0493b10"/><p xml:id="pX31p0372a1601">如<g ref="#CB01738">牦</g>牛爱尾<note place="inline">宋史夏西平王李彝兴献<g ref="#CB01738">牦</g>牛一</note>。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0372a17"/><lb ed="R049" n="0493b11"/> <lb ed="X" n="0372a18"/><lb ed="R049" n="0493b12"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法莲花经知音卷第一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0338a1701" to="#end0338a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0338b0501" to="#end0338b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0338b0801" to="#end0338b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b0301" to="#end0339b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b0401" to="#end0339b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b1801" to="#end0339b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339b2001" to="#end0339b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0339c1201" to="#end0339c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0340a0301" to="#end0340a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0340a1301" to="#end0340a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0340b0501" to="#end0340b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0340001" to="#end0340001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">牾</lem><rdg wit="#wit.orig">悟</rdg></app> <app from="#beg0340c2301" to="#end0340c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341a1201" to="#end0341a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341a1601" to="#end0341a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341a1901" to="#end0341a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341a2201" to="#end0341a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341b0601" to="#end0341b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341b1301" to="#end0341b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341b1601" to="#end0341b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0341c1401" to="#end0341c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0341c1402" to="#end0341c1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0342a1601" to="#end0342a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0342a1701" to="#end0342a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">傅<note type="cf1">T17n0784_p0722a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">传</rdg></app> <app from="#beg0342c0501" to="#end0342c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0342c0901" to="#end0342c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僭</rdg></app> <app from="#beg0342c1101" to="#end0342c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僭</rdg></app> <app from="#beg0342c1401" to="#end0342c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0343a0201" to="#end0343a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a1901" to="#end0344a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a2001" to="#end0344a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a2002" to="#end0344a2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a2003" to="#end0344a2003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a2004" to="#end0344a2004"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344a2005" to="#end0344a2005"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344b1601" to="#end0344b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344b1801" to="#end0344b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344b2001" to="#end0344b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0344c2001" to="#end0344c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0345b1001" to="#end0345b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0346a0901" to="#end0346a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0346c0101" to="#end0346c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">虬</lem><rdg wit="#wit.orig">蚪</rdg></app> <app from="#beg0347a1201" to="#end0347a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0347a1401" to="#end0347a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0347a1701" to="#end0347a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0347a1801" to="#end0347a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0347a2001" to="#end0347a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0347b0301" to="#end0347b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0348c0401" to="#end0348c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0349a1601" to="#end0349a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0350a0501" to="#end0350a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0350a0901" to="#end0350a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0350a1001" to="#end0350a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0350c0201" to="#end0350c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0351b0401" to="#end0351b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0352a0501" to="#end0352a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0352a2001" to="#end0352a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0352b0501" to="#end0352b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0352b1201" to="#end0352b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0352c1801" to="#end0352c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0353a2001" to="#end0353a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0353a2401" to="#end0353a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0353001" to="#end0353001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">围</lem><rdg wit="#wit.orig">园</rdg></app> <app from="#beg0353c1401" to="#end0353c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0353c2101" to="#end0353c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0354a1401" to="#end0354a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0354b0201" to="#end0354b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0354b1001" to="#end0354b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0354b2201" to="#end0354b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355a1101" to="#end0355a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355b0901" to="#end0355b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355b2001" to="#end0355b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355b2301" to="#end0355b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355c0101" to="#end0355c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355c0102" to="#end0355c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0355c0601" to="#end0355c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0356b0601" to="#end0356b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0356b1101" to="#end0356b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0356b1301" to="#end0356b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0356b1501" to="#end0356b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0356b1701" to="#end0356b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357a0601" to="#end0357a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357a0801" to="#end0357a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357b0101" to="#end0357b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357b0102" to="#end0357b0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357b0301" to="#end0357b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357c0301" to="#end0357c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357c0801" to="#end0357c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0357c2001" to="#end0357c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358a0201" to="#end0358a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358a0501" to="#end0358a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358a1001" to="#end0358a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358a1401" to="#end0358a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358a1701" to="#end0358a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358c0501" to="#end0358c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358c1601" to="#end0358c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358c1602" to="#end0358c1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0358c2101" to="#end0358c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359a0101" to="#end0359a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359a0102" to="#end0359a0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359a0401" to="#end0359a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359a0601" to="#end0359a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359a0901" to="#end0359a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359b0501" to="#end0359b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0359c0101" to="#end0359c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360a0501" to="#end0360a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360a1201" to="#end0360a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360b1301" to="#end0360b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360b1501" to="#end0360b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360b1601" to="#end0360b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360b1701" to="#end0360b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0360b2101" to="#end0360b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361a2401" to="#end0361a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361b0701" to="#end0361b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1001" to="#end0361c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1002" to="#end0361c1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1003" to="#end0361c1003"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1201" to="#end0361c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1301" to="#end0361c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1401" to="#end0361c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0361c1601" to="#end0361c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362a0301" to="#end0362a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362b0701" to="#end0362b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362b1001" to="#end0362b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362b1701" to="#end0362b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362b2201" to="#end0362b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362b2401" to="#end0362b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362c0401" to="#end0362c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362c0402" to="#end0362c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362c2101" to="#end0362c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0362c2401" to="#end0362c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0363a2001" to="#end0363a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0363a2301" to="#end0363a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0363b0801" to="#end0363b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0363b2201" to="#end0363b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0364a1501" to="#end0364a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0364c2001" to="#end0364c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0364c2002" to="#end0364c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365a1701" to="#end0365a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365a2001" to="#end0365a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365a2201" to="#end0365a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365c0901" to="#end0365c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365c1901" to="#end0365c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0365c2401" to="#end0365c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0366a1001" to="#end0366a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0367a0401" to="#end0367a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0367a0901" to="#end0367a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0367a1201" to="#end0367a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0367b0601" to="#end0367b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368b0301" to="#end0368b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368b0401" to="#end0368b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368b1401" to="#end0368b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368b2201" to="#end0368b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368c1401" to="#end0368c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0368c2401" to="#end0368c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369a0201" to="#end0369a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369a0202" to="#end0369a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369a1601" to="#end0369a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369b0201" to="#end0369b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369b1201" to="#end0369b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369b1301" to="#end0369b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369b2001" to="#end0369b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369b2002" to="#end0369b2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369c0501" to="#end0369c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369c0601" to="#end0369c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0369c1001" to="#end0369c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370a0201" to="#end0370a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370c1701" to="#end0370c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370c1901" to="#end0370c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370c2001" to="#end0370c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0370c2201" to="#end0370c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a0301" to="#end0371a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a1101" to="#end0371a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371a1601" to="#end0371a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371b0901" to="#end0371b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371c1601" to="#end0371c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0371c1701" to="#end0371c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0372a0601" to="#end0372a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0340001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0340001">牾【CB】，悟【卍续】，悟应作牾</note> <note n="0353001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0353001">围【CB】，园【卍续】，园疑围</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0340001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0340001">悟应作牾</note> <note n="0341001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341001">承疑永</note> <note n="0341002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341002">靑疑旨</note> <note n="0341003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0341003">白疑自</note> <note n="0342001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0342001">是疑氏</note> <note n="0344001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0344001">但疑相</note> <note n="0345001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0345001">矢疑次</note> <note n="0345002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0345002">极疑拯</note> <note n="0346001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0346001">故疑教</note> <note n="0347001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0347001">子疑王</note> <note n="0353001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0353001">园疑围</note> <note n="0353002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0353002">是疑见</note> <note n="0354001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0354001">萨疑提</note> <note n="0359001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0359001">元疑无</note> <note n="0361001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0361001">又疑不</note> <note n="0363001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0363001">分下应有别字</note> <note n="0363002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0363002">涅下疑脱槃字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0338a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0338b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0338b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0338b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0339c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0340a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0340a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0340b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340b0501">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0340c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0340c2301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1601">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341a2201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0601">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b1301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341b1601">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0341c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341c1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0341c1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341c1402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0342a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342a1601">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0342a1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X31.0342a17.33" target="#nkr_note_add_0342a1701">傅【CB】，传【卍续】</note> <note n="0342c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0342c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c0901">僭【CB】，僭【卍续】</note> <note n="0342c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c1101">僭【CB】，僭【卍续】</note> <note n="0342c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0342c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0343a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0343a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a2003" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2003">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a2004" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2004">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344a2005" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344a2005">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0344c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0345b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0345b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0346a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0346a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0346c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0346c0101">虬【CB】，蚪【卍续】</note> <note n="0347a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0347a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0347a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0347a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0347a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0347b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0347b0301">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0348c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0348c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0349a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0349a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0350a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0350a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0350a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0350c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0350c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0351b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0351b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0352a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352a0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0352a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352a2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0352b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0352b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352b1201">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0352c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0352c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0353a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0353a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0353c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353c1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0353c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0353c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0354a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0354b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0354b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0354b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0354b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355c0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0355c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0356b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0356b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0356b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0356b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0356b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0356b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357b0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0357c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0357c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358c1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c1602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0358c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0358c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359a0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0359c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0359c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0360b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1003" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1003">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0361c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0361c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362c0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c0402">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0362c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0363a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0363a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0363b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0363b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0363b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0364a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0364c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0364c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0364c2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0365c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0365c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0366a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0366a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0367a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0367a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0367a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0367b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0368c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369a0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0202">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369b2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369b2002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0369c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0370c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0371c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0372a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>